อาสิงสวรรค

อาสึเสเถว ๑ ปุริโส น นิพฺพินฺเทยฺย ปณฺฑิโต

ปสฺสามิ โวหํ อตฺตานํ ยถา อิจฺฉึ ตถา อหูติ ฯ

มหาสีลวชาตกํ ปฐมํ ฯ

บุรุษผู้เป็นบัณฑิตควรมุ่งหมายไปกว่าจะสำเร็จผล ไม่ควรจะท้อถอยดูเราเป็นตัวอย่าง เราปรารถนาอย่างใดได้อย่างนั้น.

จบ มหาสีลวชาดกที่ ๑.

วายเมเถว ปุริโส น นิพฺพินฺเทยฺย ปณฺฑิโต

ปสฺสามิ โวหํ อตฺตานํ อุทกา ถลมุพฺภตนฺติ ฯ

จูฬชนกชาตกํ ทุติยํ ฯ

บุรุษผู้เป็นบัณฑิตพึงพยายามไปกว่าประโยชน์จะสำเร็จ ไม่ควรท้อถอย

ดูเราขึ้นจากน้ำสู่บกได้เป็นตัวอย่างเถิด.

จบ จูฬชนกชาดกที่ ๒.

ตเถว ปุณฺณปาติโย อญฺญายํ วตฺตเต กถา

อาการเกน ชานามิ เนวายํ ภทฺทกา ๒ สุราติ ฯ

ปุณฺณปาติชาตกํ ตติยํ ฯ

___________

๑ ม. อาสีเสเถว ฯ ๒ ม. น จายํ ภทฺทิกา ฯ

ไหสุราทั้งหลาย ยังเต็มอยู่อย่างเดิม ถ้อยคำที่ท่านกล่าวนี้ไม่เป็นจริงเราจึงรู้ได้ด้วยเหตุนี้ว่า สุรานี้เป็นสุราไม่ดีแน่.

จบ ปุณณปาติชาดกที่ ๓.

นายํ รุกฺโข ทุรารุโห นปิ คามโต อารกา

อาการเกน ชานามิ นายํ สาทุผโล ทุโมติ ฯ

ผลชาตกํ จตุตฺถํ ฯ

ต้นไม้นี้ขึ้นก็ไม่ยาก ทั้งอยู่ไม่ไกลบ้าน เราจึงรู้ได้ด้วยเหตุนี้ว่า ต้นไม้นี้ไม่ใช่ต้นไม้มีผลอร่อย.

จบ ผลชาดกที่ ๔.

โย อลีเนน จิตฺเตน อลีนมนโส นโร

ภาเวติ กุสลํ ธมฺมํ โยคกฺเขมสฺส ปตฺติยา

ปาปุเณ อนุปุพฺเพน สพฺพสํโยชนกฺขยนฺติ ฯ

ปญฺจาวุธชาตกํ ปญฺจมํ ฯ

นรชนใดมีจิตไม่ท้อถอย มีใจไม่หดหู่ เจริญกุศลธรรมเพื่อบรรลุธรรมอันเป็นแดนเกษมจากโยคะ นรชนนั้นพึงบรรลุธรรมเป็นที่สิ้นสังโยชน์ทั้งปวงโดยลำดับ.

จบ ปัญจาวุธชาดกที่ ๕.

โย ปหฏฺเฐน จิตฺเตน ปหฏฺฐมนโส นโร

ภาเวติ กุสลํ ธมฺมํ โยคกฺเขมสฺส ปตฺติยา

ปาปุเณ อนุปุพฺเพน สพฺพสํโยชนกฺขยนฺติ ฯ

กญฺจนกฺขนฺธชาตกํ ฉฏฺฐํ ฯ

นรชนใดมีจิตร่าเริง มีใจเบิกบาน เจริญกุศลธรรมเพื่อบรรลุธรรมอันเป็นแดนเกษมจากโยคะ นรชนนั้นพึงบรรลุธรรม เป็นที่สิ้นสังโยชน์ทั้งปวงได้โดยลำดับ.

จบ กัญจนขันธชาดกที่ ๖.

ยสฺเสเต จตุโร ธมฺมา วานรินฺท ยถา ตว

สจฺจํ ธมฺโม ธิติ ๒ จาโค ทิฏฺฐํ โส อติวตฺตตีติ ฯ

วานรินฺทชาตกํ สตฺตมํ ฯ

๑ ม. กึผลชาตกํ ฯ ๒ สี. ยุ. ธิตี ฯ

ดูกรพระยาวานร ผู้ใดมีธรรม ๔ ประการนี้ คือ สัจจะ ธรรมคือวิจารณปัญญา ธิติคือความเพียร จาคะ เหมือนท่าน ผู้นั้นย่อมล่วงพ้นศัตรูได้.

จบ วานรินทชาดกที่ ๗.

ยสฺเสเต จ ตโย ธมฺมา วานรินฺท ยถา ตว

ทกฺขิยํ สูริยํ ปญฺญา ทิฏฺฐํ โส อติวตฺตตีติ ฯ

ตโยธมฺมชาตกํ อฏฺฐมํ ฯ

ดูกรพระยาวานร ผู้ใดมีธรรม ๓ ประการนี้ คือ ความขยัน ความแกล้วกล้า ปัญญาเหมือนท่าน ผู้นั้นย่อมล่วงพ้นศัตรูได้.

จบ ตโยธรรมชาดกที่ ๘.

ธเม ธเม นาติธเม อติธนฺตํ หิ ปาปกํ

ธมนฺเตน ๒ สตํ ลทฺธํ อติธนฺเตน นาสิตนฺติ ฯ

เภริวาทชาตกํ นวมํ ฯ

ท่านจะตีก็พึงตีเถิด แต่อย่าตีให้เกินประมาณ เพราะการตีเกินประมาณเป็นการชั่วช้าของเรา ทรัพย์ที่เราได้มาตั้งร้อยเพราะตีกลอง ได้ฉิบหายไป เพราะท่านตีกลองเกินประมาณ.

จบ เภริวาทชาดกที่ ๙.

ธเม ธเม นาติธเม อติธนฺตํ หิ ปาปกํ

ธนฺเตนาธิคตา โภคา เต ตาโต วิธมี ธมนฺติ ฯ

สงฺขธมนชาตกํ ทสมํ ฯ

อาสึสวคฺโค ฉฏฺโฐ ฯ

____________

ตสฺสุทฺทานํ

ยถา อิจฺฉิ ๓ ตถาหุ ทกา ถลา

สุร สาทุผโลว ๔ อลีนมโน

สํปหฏฺฐมโน จตุโร จ ตโย

สตลทฺธกโภคมเนน ทส ฯ

๑ ม. เภริวาทกชาตกํ ฯ ๒ ม. ธนฺเตน หิ ฯ ๓ ม. อิจฺฉึ ฯ ๔ ม. สาทุผโล จ ฯ

ท่านจะเป่าก็จงเป่าเถิด แต่อย่าเป่าให้เกินประมาณ เพราะการเป่าเกินประมาณเป็นการชั่วช้าของเรา โภคะที่เราได้มาเพราะการเป่าสังข์ได้ฉิบหายไป เพราะท่านเป่าสังข์เกินประมาณ.

จบ สังขธมนชาดกที่ ๑๐.

จบ อาสิงสวรรคที่ ๖.

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. มหาสีลวชาดก ๒. จุฬชนกชาดก

๓. ปุณณปาติชาดก ๔. ผลชาดก

๕. ปัญจาวุธชาดก ๖. กัญจนขันธชาดก

๗. วารินทชาดก ๘. ตโยธรรมชาดก

๙. เภริวาทชาดก ๑๐. สังขธมนชาดก.