๕. คชกุมภชาดก เล่ม ๒๗

วนํ ยทคฺคิ ทหติ ปาวโก กณฺหวตฺตนี

กถํ กโรสิ ปจลก เอวํ ทนฺธปรกฺกโม.

เจ้าตัวโยกเยก เจ้ามีความเชื่องช้าอย่างนี้

คราวเมื่อไฟป่าไหม้ป่า เจ้าจะทำอย่างไร

(ตัวคชกุมภะได้ฟังดังนั้น จึงตอบว่า)

พหูนิ รุกฺขฉิทฺทานิ ปฐพฺยา วิวรานิ จ

ตานิ เจ นาภิสมฺโภม โหติ โน กาลปริยาโย.

โพรงไม้และรอยแตกระแหงของแผ่นดินมีอยู่เป็นจำนวนมาก

ถ้าพวกข้าพเจ้าหนีเข้าไปไม่ทัน พวกข้าพเจ้าก็ตาย

(อำมาตย์โพธิสัตว์ได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)

โย ทนฺธกาเล ตรติ ตรณีเย จ ทนฺธติ

สุกฺขปณฺณํว อกฺกมฺม อตฺถํ ภญฺชติ อตฺตโน.

ผู้ใดในคราวที่ควรทำช้า ๆ กลับทำงานอย่างเร็วพลัน

ในคราวที่ควรทำอย่างรีบด่วน กลับทำอย่างเชื่องช้า

ผู้นั้นย่อมหักราญประโยชน์ของตนเอง

เหมือนคนแข็งแรงเหยียบใบตาลแห้ง

โย ทนฺธกาเล ทนฺเธติ ตรณีเย จ ตารยิ

สสีว รตฺตึ วิภชํ ตสฺสตฺโถ ปริปูรตีติ.

คชกุมฺภชาตกํ ปญฺจมํ.

ผู้ใดในคราวที่ควรทำช้า ๆ ก็ค่อย ๆ ทำงานอย่างช้า ๆ

ในคราวที่ควรทำรีบด่วน ก็รีบทำอย่างเร็วพลัน

ประโยชน์ของผู้นั้นก็บริบูรณ์

เหมือนดวงจันทร์กำจัดความมืด ยังราตรีให้สว่างอยู่

คชกุมภชาดกที่ ๕ จบ