จุลลกุณาลวรรค

นรานมารามกราสุ นารีสุ

อเนกจิตฺตาสุ อนิคฺคหาสุ จ

สพฺพตฺตนา ปีติกราปิ เจ สิยุํ ๓

น วิสฺสเส ติตฺถสมา หิ นาริโย ฯ

บรรดานารีทั้งหลาย เป็นคนหลายใจ ไม่มีใครสามารถจะข่มได้ ทำความยั่วยวนให้แก่ชายทั้งหลาย ถ้าหากว่า นารีทั้งหลายแม้จะทำให้เกิดความปีติได้โดยประการทั้งปวง ก็ไม่ควรไว้วางใจ เพราะว่า นารีทั้งหลายเปรียบด้วยท่าน้ำ.

ยญฺจ ๔ ทิสฺวา กินฺนรกินฺนรีนํ ๕

สพฺพิตฺถิโย น รมนฺติ อคาเร

ตํ ตาทิสํ สามิกํ ๑ จชิตฺวา ภริยา

อญฺญํ ทิสฺวา ปุริสํ ปีฐสปฺปึ ฯ

๑ ม. อติเวลปภาสติ ฯ ๒ สี. กินฺนรีชาตกํ ฯ ม. กณฺฑรีชาตกํ ฯ

๓ ม. สพฺพตฺถ นาปีติกราปิ เจ สิยา ฯ ๔ ม. ยํ เว ฯ ๕ ม. กณฺฑรีกินฺนรานํ ฯ

บัณฑิตได้พบเห็นเหตุคลายกำหนัด ของกินนรและนางกินนรีทั้งหลายแล้ว ก็พึงรู้เสียเถิดว่า หญิงทุกคน ย่อมไม่ยินดีในเรือนของตน ภรรยาได้ทอดทิ้งสามีผู้เช่นนั้นได้ เพราะไปพบเห็นบุรุษอื่นแม้เป็นง่อยเปลี้ย.

พกสฺส จ พาวริกสฺส ๒ รญฺโญ

อจฺจนฺตกามานุคตสฺส ภริยา

อจฺจาจรี พทฺธวสานุคสฺส ๓

กึ วา ๔ อิตฺถี นาติจเร ตทญฺญํ ฯ

พระมเหสีของพระเจ้าพกะ และพระเจ้าพาวริกะ ผู้หมกมุ่นอยู่ในกามเกินส่วน ยังประพฤติล่วงกับชาวประมงคนใช้ผู้ใกล้ชิดและอยู่ในอำนาจหญิงจะไม่ประพฤติล่วงบุรุษอื่นนอกจากคนนั้นอีก มีอยู่หรือ?

ปิยงฺคานิ ๕ สพฺพโลกิสฺสรสฺส

รญฺโญ ปิยา พฺรหฺมทตฺตสฺส ภริยา

อจฺจาจรี พทฺธวสานุคสฺส ๓

ตํ วาปิ สา นาชฺฌคา กามกามินีติ ฯ

กุณฺฑลิกชาตกํ ปฐมํ ฯ

นางปิงคิยานี พระอัครมเหสีที่รักของพระเจ้าพรหมทัตต์ผู้เป็นอิสระแห่งมวลโลก ได้ประพฤติล่วงกับคนเลี้ยงม้าผู้เป็นคนใกล้ชิดและอยู่ในอำนาจนางผู้ใคร่กามนั้น ไม่ได้ประสบผลแม้ทั้งสองอย่าง.

จบ กุณฑลิกชาดกที่ ๑.

อสกฺขึ วต อตฺตานํ อุฏฺฐาตุํ อุทกา ถลํ

นทานาหํ ปุน ตุยฺหํ วสํ คจฺฉามิ วาริช ฯ

ดูกรจระเข้ เราสามารถยกตนขึ้นจากน้ำสู่บกได้แล้ว บัดนี้ เราจะไม่ตกอยู่ในอำนาจของท่านอีกต่อไป.

อลเมเตหิ อมฺเพหิ ชมฺพูหิ ปนเสหิ จ

ยานิ ปารํ สมุทฺทสฺส วรํ มยฺหํ อุทุมฺพโร ฯ

เราไม่ต้องการด้วยผลมะม่วง ผลหว้า และผลขนุนทั้งหลาย เราจะต้องข้ามฝั่งแม่น้ำไปบริโภคผลมะเดื่อของเราดีกว่า.

โย จ อุปฺปติตํ อตฺถํ น ขิปฺปมนุพุชฺฌติ

อมิตฺตวสมเนฺวติ ปจฺฉา จ อนุตปฺปติ ฯ

๑ สี. ม. มจฺจํ ฯ ๒ สี. ปาวาริกสฺส ฯ ๓ ม. อวาจรี ปฏฺฐวสานุคสฺส ฯ

๔ ม. กํ วาปิ ... ฯ ๕ ปิงฺคิยานี ฯ

ผู้ใด ไม่รู้เท่าถึงเหตุการณ์ อันบังเกิดขึ้นแล้วโดยฉับพลัน ผู้นั้น จะต้องตกอยู่ในอำนาจของศัตรู และต้องเดือดร้อนใจในภายหลัง.

โย จ อุปฺปติตํ อตฺถํ ขิปฺปเมว นิโพธติ

มุจฺจเต สตฺตุสมฺพาธา น จ ปจฺฉานุตปฺปตีติ ฯ

วานรชาตกํ ทุติยํ ฯ

ส่วนผู้ใด รู้เท่าถึงเหตุการณ์ ที่บังเกิดขึ้นโดยฉับพลัน ผู้นั้น ย่อมพ้นจากความคับขันอันเกิดแต่ศัตรู และไม่ต้องเดือดร้อนใจในภายหลัง.

จบ วานรชาดกที่ ๒.

อวสิมฺห ตวาคาเร นิจฺจํ สกฺกตปูชิตา

ตฺวเมวทานิมกริ หนฺท ราช วชามหํ ฯ

หม่อมฉันได้อาศัย อยู่ในพระราชนิเวศของพระองค์ พระองค์ทรงอุปถัมภ์บำรุงมาเป็นอย่างดีมิได้ขาด มาบัดนี้ พระองค์ผู้เดียวได้ก่อเหตุขึ้น ข้าแต่พระราชา มิฉะนั้น หม่อมฉันจะขอทูลลาไปป่าหิมพานต์.

โย เว กเต ปฏิกเต กิพฺพิเส ปฏิกิพฺพิเส

เอวนฺตํ สมฺมติ ๑ เวรํ วส กุนฺตินิ มา คมา ฯ

ผู้ใดแล เมื่อคนอื่นทำกรรมอันชั่วร้ายให้แก่ตนแล้ว และตนก็ได้ทำตอบแทนแล้ว ย่อมรู้สึกได้ว่า เราได้ทำตอบแก่เขาแล้ว เวรของผู้นั้น ย่อมสงบไปด้วยอาการเพียงเท่านี้ ดูกรนางนกกระเรียน ท่านจงอยู่ก่อนเถิดอย่าเพิ่งไปเลย.

น กตสฺส จ กตฺตา จ มิตฺติ ๒ สนฺธิยเต ๓ ปุน

หทยํ นานุชานาติ คจฺฉญฺเญว รเถสภ ฯ

มิตรภาพของผู้ที่ถูกทำร้ายกับผู้ที่ทำร้าย ย่อมเชื่อมกันไม่ติดอีก ใจของหม่อมฉันไม่ยอมให้อยู่ ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐ เพราะเหตุนั้นหม่อมฉันขอทูลลาไป.

กตสฺส เจว กตฺตา จ มิตฺติ ๒ สนฺธิยเต ๓ ปุน

ธีรานํ โน จ พาลานํ วส กุนฺตินิ มา คมาติ ฯ

กุนฺตินีชาตกํ ตติยํ ฯ

มิตรภาพของผู้ที่ถูกทำร้ายกับผู้ที่ทำร้าย ย่อมกลับเชื่อมติดกันได้อีกเฉพาะพวกบัณฑิตด้วยกัน ย่อมเชื่อมกันไม่ติดอีก เฉพาะพวกชนพาลดูกรนางนกกระเรียน ท่านจงอยู่ก่อนเถิด อย่าเพิ่งไปเลย.

จบ กุนตินีชาดกที่ ๓.

โย นิลิยํ ๕ มณฺฑยติ สณฺฑาเสน วิหญฺญติ

ตสฺส สา วสมเนฺวตุ ยา เต อมฺเพ อวาหริ ฯ

หญิงคนใด ลักมะม่วงทั้งหลายของท่าน หญิงคนนั้น จงตกอยู่ใต้อำนาจของช่างย้อมผม และผู้เดือดร้อนเพราะแหนบ.

วีสํ วา ปญฺจวีสํ ๖ วา อูนตึสํว ชาติยา

ตาทิสา ปติ มา ลทฺธา ยา เต อมฺเพ อวาหริ ฯ

๑ ม. สมฺมตี ฯ ๒ ม. เมตฺติ ฯ ยุ. เมตฺตี ฯ ๓ ม. สนฺธียเต ฯ

๔ อมฺพโจรชาตกํ อิติปิ ฯ ๕ ม. นีลิยํ อิติปิ ฯ ๖ สี. ยุ. ปณฺณวีสํ ฯ

หญิงคนใด ลักมะม่วงทั้งหลายของท่าน หญิงคนนั้น ถึงจะมีอายุตั้ง๒๐ ปี ๒๕ ปี หรือไม่ถึง ๓๐ ปี ตั้งแต่เกิดมา อย่าได้ผัวเช่นนั้นเลย.

ทีฆํ คจฺฉตุ อทฺธานํ เอกิกา อภิสาริยา ๑

สงฺเกเต ปติ มาทฺทส ๒ ยา เต อมฺเพ อวาหริ ฯ

อลงฺกตา สุวสนา มาลินี จนฺทนุสฺสทา

หญิงคนใด ลักมะม่วงทั้งหลายของท่าน หญิงคนนั้น ถึงจะกระเสือกกระสนเที่ยวหาผัว เดินไปสู่หนทางไกลแสนไกลแต่ลำพังคนเดียว ถึงจะได้นัดแนะกันไว้แล้ว ก็ขออย่าได้พบได้เห็นผัวเลย.

เอกิกา สยเน เสตุ ยา เต อมฺเพ อวาหรีติ ฯ

อมฺพชาตกํ จตุตฺถํ ฯ

หญิงคนใด ลักมะม่วงทั้งหลายของท่าน หญิงคนนั้น ถึงจะมีที่อยู่สะอาดตบแต่งร่างกายทัดทรงดอกไม้ ลูบไล้ด้วยกระแจะจันทน์ ก็จงนอนอยู่บนที่นอนแต่เพียงคนเดียวเถิด.

จบ อัมพชาดกที่ ๔.

วนํ ยทคฺคิ ทหติ ปาวโก กณฺหวตฺตนี

กถํ กโรสิ ปจลก เอวํ ทนฺธปรกฺกโม ฯ

ดูกรเจ้าตัวคืบ ไฟไหม้ป่า คราวใด คราวนั้น เจ้าจะทำอย่างไร เจ้าเป็นสัตว์มีความบากบั่นอ่อนแออย่างนี้?

พหูนิ รุกฺขฉิทฺทานิ ปฐพฺยา วิวรานิ จ

ตานิ เจ นาภิสมฺโภม โหติ โน กาลปริยาโย ฯ

โพรงไม้ และระแหงแผ่นดิน มีอยู่เป็นอันมาก ถ้าพวกข้าพเจ้าไปไม่ทันถึงโพรงไม้ และระแหงแผ่นดินเหล่านั้น พวกข้าพเจ้าก็ต้องตาย.

โย ทนฺธกาเล ตรติ ตรณีเย จ ทนฺธติ

สุกฺขปณฺณํว อกฺกมฺม อตฺถํ ภญฺชติ อตฺตโน ฯ

ในเวลาที่จะต้องทำช้าๆ ผู้ใด รีบด่วนทำเสียเร็ว ในเวลาที่จะต้องรีบด่วนทำกลับทำช้าไป ผู้นั้น ย่อมตัดรอนประโยชน์ของตนเอง เหมือนคนเหยียบใบตาลแห้งแหลกละเอียดไป ฉะนั้น.

โย ทนฺธกาเล ทนฺเธติ ตรณีเย จ ตารยิ

สสีว รตฺตึ วิภชํ ตสฺสตฺโถ ปริปูรตีติ ฯ

คชกุมฺภชาตกํ ปญฺจมํ ฯ

___________

๑ ม. อภิสาริกา ฯ ๒ ม. มา อทฺท ฯ สี. ยุ. มา อทฺทส ฯ

ในเวลาที่จะต้องทำช้าๆ ผู้ใด ทำช้า และในเวลาที่จะต้องรีบทำด่วนก็รีบด่วนทำเสีย ประโยชน์ของผู้นั้น ย่อมบริบูรณ์เหมือนดวงจันทร์ส่องแสงสว่างในกลางคืน ฉะนั้น.

จบ คชกุมภชาดกที่ ๕.

มนุสฺสินฺทํ ชหิตฺวาน สพฺพกามสมิทฺธินํ

กถํ นุ ภควา เกสิ กปฺปสฺส รมติ อสฺสเม ฯ

เป็นอย่างไรหนอ เกสวะดาบสผู้ควรบูชาของข้าพเจ้าทั้งหลายจึงละความเป็นพระเจ้าพาราณสีผู้เป็นจอมมนุษย์ ซึ่งสามารถให้สำเร็จประสงค์ทุกอย่างทุกประการ แล้วมายินดีอยู่ในอาศรมของกัปปดาบส?

สาธูนิ ๑ รมณียานิ สนฺติ วกฺขา ๒ มโนรมา

สุภาสิตานิ กปฺปสฺส นารท รมยนฺติ มํ ฯ

ดูกรนารทอำมาตย์ หมู่ไม้อันน่ารื่นรมย์ใจ มีอยู่ ถ้อยคำของกัปปดาบสเป็นสุภาษิต ไพเราะ น่ารื่นรมย์ใจ ยังอาตมาให้ยินดี.

สาลีนํ โอทนํ ภุญฺเช สุจิมํสูปเสจนํ

กถํ สามากนิวารํ ๓ อโลณํ ฉาทยนฺติ ตํ ฯ

พระคุณเจ้าบริโภคข้าวสุกสาลีที่ปรุงด้วยเนื้อสะอาด ไฉนข้าวฟ่างและลูกเดือยอันหารสมิได้เลย จึงทำให้พระคุณเจ้ายินดีได้เล่า.

สาธธ วา ยทิวาสาธธ ๔ อปฺปํ วา ยทิวา พหุํ

วิสฺสตฺโถ ยตฺถ ภุญฺเชยฺย วิสฺสาสปรมา รสาติ ฯ

เกสวชาตกํ ฉฏฺฐํ ฯ

ของบริโภคจะดีหรือไม่ดีก็ตาม จะน้อยหรือมากก็ตาม บุคคลใดคุ้นเคยกันแล้ว จะพึงบริโภค ณ ที่ใด การบริโภค ณ ที่นั้นแหละดี เพราะรสทั้งหลาย มีความคุ้นเคยกันเป็นยอดเยี่ยม.

จบ เกสวชาดกที่ ๖.

สพฺพายสํ กูฏมติปฺปมาณํ

ปคฺคยฺห โย ๕ ติฏฺฐสิ อนฺตลิกฺเข

รกฺขาย มํ ตฺวํ วิหิโตนุสชฺช

อุทาหุ เม วายมเส ๖ วธาย ฯ

ท่านผู้ใด ยืนถือกระบองเหล็กอันใหญ่โตเหลือขนาดอยู่บนอากาศ ท่านผู้นั้น มาสถิตอยู่เพื่อจะคุ้มครองข้าพเจ้าในวันนี้หรือ หรือจะพยายามมาฆ่า ข้าพเจ้า?

ทูโต อหํ ราชิธ รกฺขสานํ

วธาย ตุยฺหํ ปหิโตหมสฺมิ

อินฺโท จ ตํ รกฺขติ เทวราชา

เตนุตฺตมงฺคํ น เต ๑ ผาลยามิ ฯ

๑ สี. ม. สาทูนิ ฯ ๒ สี. รุกฺขา ฯ ๓ ม. สามาอนีวารํ ฯ ๔ ม. สาทุํ วา

ยทิวาสาทุํ ฯ ๕ ยุ. โส ฯ ๖ สี. ม. เจตยเส ฯ

ดูกรพระราชา เราเป็นทูตของพวกยักษ์ ถูกพวกยักษ์เหล่านั้นส่งมาณ ที่นี้ เพื่อจะปลงพระชนม์พระองค์ แต่ท้าวสักรินทร์เทวราชคุ้มครองพระองค์อยู่ เพราะเหตุนั้น เราจึงผ่าพระเศียรของพระองค์ไม่ได้.

สเจ จ มํ รกฺขติ เทวราชา

เทวานมินฺโท มฆวา สุชมฺปติ

กามํ ปิสาจา วินทนฺตุ สพฺเพ

น สนฺตเส รกฺขสิยา ปชาย ฯ

ก็ถ้าท้าวมัฆวาฬเทวราชผู้เป็นจอมทวยเทพ พระสวามีของนางสุชาดาคุ้มครองข้าพเจ้าอยู่ มิฉะนั้น พวกปีศาจก็คงคุกคามเหล่าสัตว์ทั้งหลายเป็นแน่ ข้าพเจ้าไม่ได้สะดุ้งกลัวต่อพวกยักษ์เลย.

กามํ กณฺฑนฺตุ ๒ กุมฺภณฺฑา สพฺเพ ปํสุปิสาจกา

นาลํ ปิสาจา ยุทฺธาย มหตี สา วิเภสิกาติ ๓ ฯ

อยกูฏชาตกํ สตฺตมํ ฯ

พวกกุมภัณฑ์ และพวกปีศาจทั้งมวญจะคร่ำครวญกันไปก็ตามเถิดพวกมันคงไม่อาจจะต่อยุทธกับข้าพเจ้า กิริยาที่หลอกหลอนของพวกยักษ์ซึ่งทำให้น่ากลัวต่างๆ นั้น มีอยู่เป็นอันมาก แต่ข้าพเจ้าก็ไม่กลัว.

จบ อยกูฏชาดกที่ ๗.

อรญฺญา คามมาคมฺม กึสีลํ กึวตํ อหํ

ปุริสํ ตาต เสเวยฺยํ ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต ฯ

คุณพ่อ ผมออกจากป่าไปสู่บ้านแล้ว จะพึงคบคนที่มีศีลอย่างไร มีวัตรอย่างไร ผมถามแล้ว ขอคุณพ่อจงบอกข้อนั้นแก่ผมด้วย?

โย ตํ วิสฺสาสเย ตาต วิสฺสาสญฺจ ขเมยฺย เต

สุสฺสูสี จ ติติกฺขี จ ตํ ภเชหิ อิโต คโต ฯ

ลูกเอ๋ย ผู้ใด พึงคุ้นเคยกะเจ้าก็ดี พึงอดทนความคุ้นเคยของเจ้าได้ก็ดีเชื่อถือคำพูดของเจ้าก็ดี งดโทษให้เจ้าก็ดี เจ้าไปจากที่นี้แล้วจงคบหาผู้นั้นเถิด.

ยสฺส กาเยน วาจาย มนสา นตฺถิ ทุกฺกฏํ

อุรสีว ปติฏฺฐาย ตํ ภเชหิ อิโต คโต ฯ

ผู้ใด ไม่มีกรรมชั่วด้วยกาย วาจาและใจ เจ้าไปจากที่นี้แล้วจงคบหาผู้นั้นทำตนให้เหมือนบุตรผู้เกิดจากอกของผู้นั้นเถิด.

หลิทฺทราคํ กปิจิตฺตํ ปุริสํ ราควิราคินํ

ตาทิสํ ตาต มา เสวิ นิมฺมนุสฺสมฺปิ เจ สิยาติ ฯ

อรญฺญชาตกํ อฏฺฐมํ ฯ

๑ สี. ยุ. น หิ ฯ ๒ ม. กนฺทนฺตุ ฯ ๓ สี. ยุ. วิเหสิกา ฯ ม. วิภึสิกา ฯ

ลูกเอ๋ย คนที่มีจิตเหมือนน้ำย้อมขมิ้น มีจิตกลับกลอก รักง่ายหน่ายเร็วเจ้าอย่าคบหาคนเช่นนั้นเลย ถึงหากว่า พื้นชมพูทวีปทั้งหมดจะไม่มีมนุษย์ก็ตาม.

จบ อรัญญชาดกที่ ๘.

เนว อิตฺถีสุ สามญฺญํ นาปิ ภกฺเขสุ สารถิ

อถสฺส สนฺธิเภทสฺส ปสฺส ยาว สุจินฺติตํ ฯ

ดูกรนายสารถี สัตว์ทั้ง ๒ นี้ ไม่ได้มีความเสมอกันเพราะสตรีทั้งหลายเลย ไม่ได้มีความเสมอกันเพราะอาหารเลย ภายหลัง เมื่อสุนัขจิ้งจอกยุยงทำลายความสนิทสนมกันเสียจนถึงให้ตาย ท่านจงเห็นเหตุนั้นซึ่งฉันคิดไว้ถูกต้องแล้ว.

อสิ ติกฺโขว มํสมฺหิ เปสุญฺญํ ปริวตฺตติ

ยตฺถูสภญฺจ สีหญฺจ ภกฺขยนฺติ มิคาธมา ฯ

พวกสุนัขจิ้งจอกพากันกัดกินโค และราชสีห์ เพราะคำส่อเสียดใดคำส่อเสียดนั้น ย่อมเป็นไปถึงตัดมิตรภาพเพราะเนื้อ ดุจดาบคม ฉะนั้น.

อิมํ โส สยนํ เสติ ยมิมํ ๑ ปสฺสสิ สารถิ

โย วาจํ สนฺธิเภทสฺส ปิสุณสฺส นิโพธติ ฯ

ดูกรนายสารถี ท่านจงดูการนอนตายของสัตว์ทั้ง ๒ นี้ ผู้ใด เชื่อถือถ้อยคำของคนส่อเสียด ผู้มุ่งทำลายความสนิทสนม ผู้นั้น จะต้องนอนตายอย่างนี้.

เต ชนา สุขเมธนฺติ นรา สคฺคคตาริว

เย วาจํ สนฺธิเภทสฺส นาวโพธนฺติ สารถีติ ฯ

สนฺธิเภทชาตกํ นวมํ ฯ

ดูกรนายสารถี นรชนเหล่าใด ไม่เชื่อถือถ้อยคำของคนส่อเสียด ผู้มุ่งทำลายความสนิทสนม นรชนเหล่านั้น ย่อมได้ประสบความสุขเหมือน

คนไปสวรรค์ ฉะนั้น.

จบ สันธิเภทชาดกที่ ๙.

หนฺติ หตฺเถหิ ปาเทหิ มุขญฺจ ปริสุมฺภติ

สเว ราช ปิโย โหติ กนฺเตน ตฺวาภิปสฺสสิ ๒ ฯ

ดูกรพระราชา บุคคลประหารผู้อื่นด้วยมือทั้ง ๒ ด้วยเท้าทั้ง ๒ แล้วเอามือประหารปากผู้อื่น บุคคลนั้น กลับเป็นที่รักของผู้ถูกประหาร เพราะเหตุนั้น พระองค์ทรงเห็นผู้ที่ถูกประหารนั้นว่า ได้แก่ใคร?

อกฺโกสติ ยถากามํ อาคมญฺจสฺส เนจฺฉติ ๓

สเว ราช ปิโย โหติ กนฺเตน ตฺวาภิปสฺสสิ ๒ ฯ

ดูกรพระราชา บุคคลด่าผู้อื่นตามความพอใจ แต่ไม่ปรารถนาให้ผู้ที่ถูกด่านั้นได้รับภัยอันตราย บุคคลนั้น กลับเป็นที่รักของผู้ด่า เพราะเหตุนั้นพระองค์ทรงเห็นผู้ด่านั้นว่า ได้แก่ใคร?

อพฺภกฺขาติ อภูเตน อลิเกนาภิสารเย

สเว ราช ปิโย โหติ กนฺเตน ตฺวาภิปสฺสสิ ฯ

๑ สี. ยุ. ยยิมํ ฯ ๒ สี. ... มภิปสฺสสิ ฯ ๓ ม. อิจฺฉติ ฯ

ดูกรพระราชา บุคคลกล่าวตู่ด้วยถ้อยคำไม่เป็นจริง และท้วงติงด้วยคำอันเหลาะแหละ บุคคลนั้น กลับเป็นที่รักแห่งกันและกัน เพราะเหตุนั้นพระองค์ทรงเห็นผู้นั้นว่า ได้แก่ใคร?

หรํ อนฺนญฺจ ปานญฺจ วตฺถเสนาสนานิ จ

(อญฺญทตฺถุํ ๑ หรา สนฺตา)

เตเว ราช ปิยา โหนฺติ กนฺเตน ตฺวาภิปสฺสสีติ ฯ

เทวตาปญฺหชาตกํ ทสมํ ฯ

จุลฺลกุณาลวคฺโค ปญฺจโม ฯ

___________

ตสฺสุทฺทานํ

นรานํ อสกฺขิ วสิมฺหวโร

นิลิยมคฺคิวรญฺจ ปุน

ปุน รสายสกูฏวโร

ตถารญฺญ สารถิ หนฺติ ทส ฯ

___________

ตตฺร วคฺคุทฺทานํ ภวติ ฯ

วิวรํ ๒ ปุจิมนฺทญฺจ กุฏิทูสํ พหุภาณกํ ๓

จุลฺลกุณาลวคฺโค โส ปญฺจโม สุปฺปกาสิโตติ ฯ

จตุกฺกนิปาตํ นิฏฺฐิตํ ฯ

___________

๑ ม. อญฺญทตฺถุ ฯ ๒ ม กาลิงฺค ... ฯ ๓ ม. กุฏิทูสก โกกิลา ฯ

ดูกรพระราชา บุคคลผู้นำเอาข้าว น้ำ ผ้า และเสนาสนะไป (ชื่อว่าผู้นำเอาไปมีอยู่โดยแท้) บุคคลเหล่านั้น กลับเป็นที่รักของผู้เป็นเจ้าของเพราะเหตุนั้น พระองค์ทรงเห็นผู้นั้นว่า ได้แก่ใคร?

จบ เทวตาปัญหาชาดกที่ ๑๐.

จบ จุลลกุณาวรรคที่ ๕.

__________________

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. กุณฑลิกชาดก ๒. วานรชาดก

๓. กุนตินีชาดก ๔. อัมพชาดก

๕. คชกุมภชาดก ๖. เกสวชาดก

๗. อยกูฏชาดก ๘. อรัญญชาดก

๙. สันธิเภทชาดก ๑๐. เทวตาปัญหาชาดก

_________________

รวมวรรคที่มีในจตุกกนิบาตนี้ คือ

๑. กาลิงควรรค ๒. ปุจิมันทวรรค

๓. กุฏิทูสกวรรค ๔. โกกิลวรรค

๕. จุลลกุณาวรรค.

จบ จตุกกนิบาตชาดก.