๕. สุภากัมมารธีตาเถรีคาถา เล่ม ๒๖

ตโตหํ สพฺพกาเมสุ ภุสํ อรติมชฺฌคํ

สกฺกายสฺมึ ภยํ ทิสฺวา เนกฺขมฺมสฺเสว (๑) ปีหเย.

ฉะนั้น เราจึงไม่ยินดีอย่างยิ่งในกามทั้งปวง

เห็นภัยในกายของตน กระหยิ่มเฉพาะเนกขัมมะเท่านั้น

หิตฺวานหํ ญาติคณํ ทาสกมฺมกรานิ จ

คามเขตฺตานิ ผีตานิ รมณีเย ปโมทิเต.

ละหมู่ญาติ ทาส กรรมกร บ้าน ไร่นา ความมั่งคั่ง

และกองโภคะที่น่ารื่นรมย์ ที่เขาบันเทิงกันนัก

ปหายหํ ปพฺพชิตา สาปเตยฺยํ อนปฺปกํ

เอวํ สทฺธาย นิกฺขมฺม สทฺธมฺเม สุปฺปเวทิเต.

ละสมบัติมิใช่น้อย ออกบวชด้วยศรัทธาอย่างนี้

ในพระสัทธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงประกาศดีแล้ว

น เม ตํ (๑) อสฺส ปฏิรูปํ อากิญฺจญฺญํ หิ ปตฺถเย

ยา ชาตรูปรชตํ (๒) ฐเปตฺวา (๓) ปุนราคเม.

ข้อที่เราละเงินทองแล้วยังกลับ (ยินดีเงินทอง) อีกนั้น

ไม่สมควรแก่เรา เพราะเราปรารถนาความไม่มีห่วงกังวล

รชตํ ชาตรูปํ วา น โพธาย สนฺติยา

เนตํ สมณสารุปฺํํััํํํัํััปํ น เอตํ อริยธนํฺ.

เพราะเงินทอง หาใช่มีไว้เพื่อความตรัสรู้ เพื่อความสงบใจไม่

เงินทองนั้นไม่สมควรแก่สมณะ ทั้งไม่ใช่อริยทรัพย์

โลภนํ มทนํ เจตํ โมหนํ รชวฑฺฒนํ

สาสงฺกํ พหุอายาสํ นตฺถิ เจตฺถ ธุวํ ฐิติ.

อนึ่ง เงินทองนี้ ทำให้เกิดความโลภ นำมาซึ่งความมัวเมา

ให้เกิดความลุ่มหลง เป็นเครื่องเพิ่มพูนความกำหนัดยินดี

มีความระแวง มีความยุ่งยาก

และในเงินทองนั้นไม่มีความยั่งยืนมั่นคงเลย

เอตฺถ รตฺตา ปมตฺตา จ สงฺกิลิฏฺฐมนา นรา

อญฺญมญฺเญน พฺยารุทฺธา ปุถุ กุพฺพนฺติ เมธคํ.

อนึ่ง ผู้คนเป็นอันมากยินดีในทรัพย์นั้น ชื่อว่าเป็นผู้ประมาท

มีใจเศร้าหมอง ต่างผิดใจต่อกันและกัน

กระทำความบาดหมางทะเลาะวิวาทกัน

วโธ พนฺโธ ปริเกฺลโส ชานิ โสกปริทฺทโว

กาเมสุ อธิปนฺนานํ ทิสฺสเต พฺยสนํ พหุํ.

การฆ่ากัน การถูกจองจำ การต้องโทษมีตัดมือเป็นต้น

ความเสื่อม ความเศร้าโศก ร่ำไร

ความพินาศเป็นอันมากของคนทั้งหลาย

ผู้เนื่องอยู่ในกามทั้งหลาย ก็มองเห็นกันอยู่

ตํ มํ ญาตี อมิตฺตาว กึ โว กาเมสุ ยุญฺชถ

ชานาถ มํ ปพฺพชิตํ กาเมสุ ภยทสฺสินึ.

ท่านทั้งหลายเป็นญาติก็เหมือนเป็นศัตรู

เพราะเหตุไร จึงชักจูงเรานั้นไว้ในกามทั้งหลายเล่า

ท่านทั้งหลายจงรู้เถิดว่า เราเห็นภัยในกามทั้งหลายจึงบวช

น หิรญฺญสุวณฺเณน ปริกฺขียนฺติ อาสวา

อมิตฺตา วธกา กามา สปตฺตา สลฺลพนฺธนา.

อาสวะทั้งหลาย ย่อมไม่สิ้นไปเพราะเงินและทอง

กามทั้งหลาย เป็นศัตรู เป็นผู้ฆ่า

เป็นข้าศึก เป็นดังลูกศรเสียบไว้

ตํ มํ ญาตี อมิตฺตาว กึ มํ กาเมสุ ยุญฺชถ

ชานาถ มํ ปพฺพชิตํ มุณฺฑํ สงฺฆาฏิปารุตํ.

ท่านทั้งหลายเป็นญาติก็เหมือนเป็นศัตรู

เพราะเหตุไร จึงชักจูงเราไว้ในกามทั้งหลาย

ท่านทั้งหลายจงรู้เถิดว่า

เราบวชศีรษะโล้นครองผ้าสังฆาฏิแล้ว

อุตฺติฏฺฐปิณฺโฑ อุญฺโฉ จ ปํสุกูลญฺจ จีวรํ

เอตํ โข มม สารุปฺปํ อนคารูปนิสฺสโย.

ก้อนข้าวที่จะพึงลุกขึ้นยืนรับ การเที่ยวแสวงหา

การนุ่งห่มผ้าบังสุกุล

และบริขารเครื่องอาศัยของนักบวชผู้ไม่มีเรือน

นี่แหละเป็นของเหมาะสมสำหรับเรา

วนฺตา มเหสีหิ กามา เย ทิพฺพา เย จ มานุสา

ขมฏฺฐาเน วิมุตฺตา เต ปตฺตา เต อจลํ สุขํ.

กามทั้งหลายทั้งที่เป็นของทิพย์ และที่เป็นของมนุษย์

เหล่าท่านผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่คลายเสียแล้ว

ท่านเหล่านั้น น้อมไปแล้วในฐานะอันปลอดโปร่ง

บรรลุสุขอันไม่หวั่นไหวแล้ว

มาหํ กาเมหิ สงฺคจฺฉึ เยสุ ตาณํ น วิชฺชติ

อมิตฺตา วธกา กามา อคฺคิขนฺธูปมา ทุขา.

เราอย่าร่วมด้วยกามทั้งหลายซึ่งช่วยอะไรไม่ได้เลย

กามทั้งหลายเป็นศัตรู เป็นผู้ฆ่า

อุปมาด้วยกองไฟ นำแต่ทุกข์มาให้

ปริปนฺโถ เอส ภโย สวิฆาโต สกณฺฏโก

เคโธ สุวิสโม เจโส (๑) มหนฺโต โมหนามุโข.

กามนั่น เป็นสภาวะที่เบียดเบียน มีภัย

เป็นไปกับด้วยความคับแค้น

เป็นเสี้ยนหนาม และกามนั้น มีสภาวะหมกมุ่น

ไม่เรียบร้อย เป็นเหตุลุ่มหลงมาก

อุปสคฺโค ภีมรูโป จ กามา สปฺปสิรูปมา

เย พาลา อภินนฺทนฺติ อนฺธภูตา ปุถุชฺชนา.

เป็นเหตุขัดข้อง และเป็นสิ่งที่น่าสะพรึงกลัว

กามทั้งหลาย เปรียบด้วยงูพิษ

ที่เหล่าปุถุชนทั้งเขลาและบอดเพลิดเพลินกันยิ่งนัก

กามปงฺเกนสตฺตา (๑) พหู โลเก อวิทฺทสู

ปริยนฺตํ นาภิชานนฺติ ชาติยา มรณสฺส จ.

ปุถุชนเหล่านั้นเป็นจำนวนมาก

ข้องอยู่แล้วด้วยเปือกตมคือกาม ไม่รู้ความจริงในโลก

ย่อมไม่รู้ซึ้งถึงที่สิ้นสุดความเกิดและความตาย

ทุคฺคติคมนํ มคฺคํ มนุสฺสา กามเหตุกํ

พหุํ เว ปฏิปชฺชนฺติ อตฺตโน โรคมาวหํ.

ผู้คนเป็นอันมากพากันเดินทางไปทุคติซึ่งมีกามเป็นเหตุทั้งนั้น

อันนำโรคมาให้แก่ตนทีเดียว

เอวํ อมิตฺตชนนา ตาปนา สงฺกิเลสิกา

โลกามิสา พนฺธนียา กามา มรณพนฺธนา. (๑)

กามทั้งหลายเป็นเหตุให้เกิดศัตรู ให้เดือดร้อน

นำความเศร้าหมองมา เป็นเหยื่อในโลก

เป็นเครื่องจองจำ เกี่ยวเนื่องด้วยความตาย

อุมฺมาทนา อุลฺลปนา กามา จิตฺตปฺปมทฺทิโน

สตฺตานํ สงฺกิเลสาย ขิปฺปํ (๑) มาเรน โอฑฺฑิตํ.

กามทั้งหลายเป็นเหตุให้บ้า ให้บ่นเพ้อ ย่ำยีจิต

เพราะทำหมู่สัตว์ให้เศร้าหมอง

พึงเห็นว่า เหมือนลอบที่มารรีบดักไว้

อนนฺตาทีนวา กามา พหุทุกฺขา มหาวิสา

อปฺปสฺสาทา รณกรา สุกฺกปกฺขวิโสสนา.

กามทั้งหลาย มีโทษหาที่สุดไม่ได้ มีทุกข์มาก มีพิษมาก

มีความพอใจน้อย เป็นสนามรบ ทำกรรมฝ่ายกุศลให้เหือดแห้งลง

สาหํ เอตาทิสํ หิตฺวา พฺยสนํ กามเหตุกํ

น ตํ ปจฺจาคมิสฺสามิ นิพฺพานาภิรตา สทา.

เรานั้นละความพินาศซึ่งมีกามเป็นเหตุเช่นนั้นได้แล้ว

จักไม่กลับมาหามันอีก เพราะว่าตั้งแต่บวชแล้ว

เรายินดีอย่างยิ่งในนิพพาน

รณํ กริตฺวา กามานํ สีติภาวาภิกงฺขินี

อปฺปมตฺตา วิหสฺสามิ รตา สํโยชนกฺขเย. (๑)

หวังความเยือกเย็น จึงทำสงครามต่อกามทั้งหลาย

ยินดีแล้วในนิพพานเป็นที่สิ้นสังโยชน์

จักเป็นผู้ไม่ประมาทอยู่

อโสกํ วิรชํ เขมํ อริยฏฺฐงฺคิกํ อุชุํ

ตํ มคฺคํ อนุคจฺฉามิ เยน ติณฺณา มเหสิโน.

เดินตามทางอริยมรรคมีองค์ ๘ ซึ่งเป็นทางสายตรง

ไม่เศร้าโศก ปราศจากกิเลสดุจธุลี เป็นทางปลอดโปร่ง

ซึ่งเป็นทางที่เหล่าท่านผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่พากันข้ามไปแล้ว

(พระผู้มีพระภาค ทรงแนะนำพระเถรีผู้บรรลุพระอรหัตตผลในวันที่ ๘ หลังจาก บวช ผู้นั่งเข้าฌานอยู่ที่โคนต้นไม้แห่งหนึ่ง แก่ภิกษุทั้งหลาย เมื่อจะทรงสรรเสริญ จึงตรัสคาถาเหล่านี้ว่า)

อิมํ ปสฺสถ ธมฺมฏฺฐํ สุภํ กมฺมารธีตรํ

อเนชํ อุปสมฺปชฺช รุกฺขมูลมฺหิ ฌายติ.

ท่านทั้งหลาย จงดูธิดาของช่างทองผู้สวยงาม

ผู้ดำรงอยู่ในธรรมผู้นี้เถิด

เธอได้บรรลุอรหัตตผลอันไม่หวั่นไหว

เข้าฌานอยู่ที่โคนต้นไม้

อชฺชฏฺฐมี ปพฺพชิตา สทฺธา สทฺธมฺมโสภนา

วินีตา อุปฺปลวณฺณาย เตวิชฺชา มจฺจุหายินี.

วันนี้เป็นวันที่ ๘ หลังจากเธอมีศรัทธาบวชแล้ว

งามเพราะบรรลุพระสัทธรรม

ได้พระอุบลวัณณาเถรีช่วยแนะนำแล้ว

บรรลุวิชชา ๓ ละมัจจุมารเสียได้

สายํ ภุชิสฺสา อนณา ภิกฺขุนี ภาวิตินฺทฺริยา

สพฺพโยควิสํยุตฺตา กตกิจฺจา อนาสวา.

ภิกษุณีรูปนี้นั้น เป็นไทแก่ตัวเอง

ไม่เป็นหนี้ อบรมอินทรีย์แล้ว

พรากจากกิเลสที่เคยมีได้หมด

ไม่มีอาสวะ ทำกิจเสร็จแล้ว

(พระสังคีติกาจารย์ได้กล่าวภาษิตนี้ไว้ว่า)

ตํ สกฺโก เทวสงฺเฆน อุปสงฺคมฺม อิทฺธิยา

นมสฺสติ ภูตปติ สุภํ กมฺมารธีตรนฺติ.

สุภา กมฺมารธีตา เถรี. วีสตินิปาโต สมตฺโต.

ท้าวสักกะผู้เป็นใหญ่กว่าหมู่สัตว์พร้อมด้วยหมู่เทพ

พากันเข้าไปหาพระเถรีซึ่งเป็นธิดาของช่างทอง

ผู้สวยงามนั้นด้วยฤทธิ์ของตน แล้วทรงนมัสการอยู่

วีสตินิบาต จบ