พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรีคาถา · ปัญจกนิบาต
๘. โสณาเถรีคาถา เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๔๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๒ ในปัญจกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรีคาถา ปัญจกนิบาต โสณาเถรีคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๖๓๖–๖๓๗
๘. โสณาเถรีคาถา
สุภาษิตแสดงผลการฟังธรรม
(พระโสณาเถรีครั้นบรรลุอรหัตแล้ววันหนึ่งพิจารณาดูข้อปฏิบัติของตน ได้ภาษิตอุทานคาถา ๕ คาถาเหล่านี้ ความว่า){๔๔๖}[๑๐๒] ในรูปกายนี้ เราคลอดบุตรมาแล้ว ๑๐ คน ต่อมาเป็นคนชราทุพพลภาพ จึงเข้าไปหาภิกษุณีรูปหนึ่ง
[๑๐๓] ภิกษุณีนั้นแสดงธรรม คือ ขันธ์ อายตนะ และธาตุแก่เรา เราฟังธรรมของภิกษุณีนั้นจึงโกนผมบวช
[๑๐๔] เมื่อเราศึกษาอยู่ได้ชำระทิพพจักษุแล้ว รู้ถึงขันธสันดาน ที่เราเคยอยู่อาศัยมาในอดีตชาติได้
[๑๐๕] อนึ่ง เราเป็นผู้มีจิตตั้งมั่น มีอารมณ์เป็นหนึ่ง เจริญอนิมิตตสมาธิ เป็นผู้มีวิโมกข์เกิดแล้วในลำดับแห่งมรรค อันเลิศ เป็นผู้ดับแล้วโดยหาเชื้อมิได้[๑๐๖] ขันธ์ ๕ เรากำหนดรู้แล้ว มีรากขาดแล้ว ตั้งอยู่ น่าตำหนิกายของเราที่คร่ำคร่า เลวทราม บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีก ต่อไป
- ๑พระโสณาเถรีนี้ได้รับตำแหน่งเอตทัคคะ จากพระผู้ผีพระภาคเจ้าว่าเป็นยอดในบรรดาภิกษุณี ผู้ปรารภความเพียร (ขุ.เถรี.อ. ๑๒๕)
- ๒อนิมิตตสมาธิ สมาธิอันพิจารณาเห็นธรรมไม่มีนิมิตเพราะนิมิตคือราคะ โทสะ โมหะเป็นอารมณ์ (นัย วิ.อ. ๑/๕๓๕)
- ๓เรียกว่า อนันตรวิโมกข์ หรือผลวิโมกข์ที่เกิดในลำดับแห่งอรหัตตมรรค (ขุ.เถรี.อ. ๑๒๖)
๙. ภัททากุณฑลาเถรีคาถา
สุภาษิตแสดงโทษการถือผิด
(พระภัททากุณฑลาเถรีครั้นบรรลุอรหัตแล้วเสวยสุขในผลสมาบัติและ สุขในพระนิพพานอยู่ พิจารณาดูข้อปฏิบัติของตนแล้ว ได้ภาษิตอุทานคาถา ๕ คาถาเหล่านี้ ความว่า){๔๔๗}[๑๐๗] เมื่อก่อนเราถอนผม อมขี้ฟัน นุ่งห่มผ้าผืนเดียวเที่ยวไป สำคัญในสิ่งที่ไม่มีโทษว่ามีโทษ และเห็นสิ่งที่มีโทษว่าไม่มีโทษ[๑๐๘] เราออกจากที่พักในกลางวัน ได้พบพระพุทธเจ้าผู้ปราศจากธุลี มีพระภิกษุสงฆ์ห้อมล้อมที่ภูเขาคิชฌกูฏ
[๑๐๙] จึงคุกเข่าลงถวายบังคมประคองอัญชลีอยู่เบื้องพระพักตร์ พระองค์ตรัสว่า ‘มาเถิดภัททา, พระวาจานั้นถือว่าเป็นการอุปสมบทของเรา[๑๑๐] แคว้นอังคะ มคธ วัชชี กาสี และโกศลเราท่องเที่ยวไปทั่วแล้ว เราบริโภคก้อนข้าวของราษฎรอย่างผู้ไม่มีหนี้มา ๕๐ ปีแล้ว[๑๑๑] อุบาสกผู้มีปัญญานี้ได้ถวายจีวรแก่เราผู้ชื่อว่าภัททา ผู้พ้นแล้วจากกิเลสเครื่องร้อยรัดทั้งปวง ได้ประสพบุญเป็นอันมาก
- ๑คาถานี้เป็นการพยากรณ์อรหัตดผลโดยมุ่งประกาศความพิเศษแห่งบุญของอุบาสกผู้มีจิตเลื่อมใส ถวายจีวรแก่ตน (ขุ.เถรี.อ. ๑๓๘)
จบ ๘. โสณาเถรีคาถา