๕. อุพพิริเถรีคาถา เล่ม ๒๖

๔. ทันติกาเถรีคาถา

สุภาษิตแสดงการเอาอย่างที่ดี

(พระทันติกาเถรีครั้นบรรลุอรหัตแล้วพิจารณาดูข้อปฎิบัติของตน เกิด ติโสมนัส ได้ภาษิตอุทานคาถา ๓ คาถาเหล่านี้ว่า)

{๔๓๓}[๔๘] เราออกจากที่พักในเวลากลางวันบนภูเขาคิชฌกูฏ ได้ เห็นช้างที่ลงแล้วขึ้นจากแม่นํ้าที่ฝั่งแม่นํ้าจันทภาคา

[๔๙] ควาญช้างถือขอแล้วส่งสัญญาณให้ช้างเหยียดเท้าออก ช้างก็เหยียดเท้าออกแล้ว ควาญช้างจึงขึ้นหลังข้างนั้น

[๕๐] เราเห็นช้างนั้นผู้ไม่เคยได้รับการฝึก ครั้นควาญช้างฝึกแล้ว ก็ตกอยู่ในอำนาจของพวกมนุษย์ หลังจากนั้นเรา จึงเข้าป่าทำจิตให้เป็นสมาธิเพราะกิริยานั้นเป็นเหตุ

๕. อุพพิรีเถรีคาถา

สุภาษิตประกาศตนถึงไตรสรณคมน์

(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะพระอุพพิรีเถรีผู้ครํ่าครวญถึงธิดาที่ตาย จากอยู่ ณ ริมฝั่งแม่นํ้าอจิรวดีด้วยกึ่งพระคาถานี้ว่า)

{๔๓๔}[๕๑] ดูก่อนอุพพิรี เธอคร่ำครวญอยู่ในป่าว่า ‘ลูกชีวาเอ๋ย, ดังนี้ เธอจงรู้สึกตัวก่อนเถิด บรรดาธิดาของเธอที่มีชื่อ เหมือนกันว่าชีวา ถูกเผาอยู่ในป่าช้าใหญ่นี้ประมาณ ๘๔,๐๐๐ คน เธอเศร้าโศกถึงธิดาคนไหนเล่า

(พระอุพพิรีเถรีส่งญาณไปตามกระแสแห่งพระธรรมเทศนาเริ่ม เจริญวิปัสสนาเร่งรัดจนบรรลุอรหัต เมื่อจะประกาศว่าตนบรรลุคุณวิเศษแล้ว จึงกราบทูลด้วยคาถาเหล่านี้ว่า)[๕๒] ลูกศรคือความโศกที่เห็นได้ยากเสียบอยู่แล้วในหทัยของหม่อมฉันพระองค์ทรงถอนให้แล้ว ทรงบรรเทาความเศร้าโศกถึงธิดาของหม่อมฉันผู้ถูกความโศกครอบงำได้แล้ว[๕๓] วันนี้ หม่อมฉันผู้ถอนลูกศรคือความโศกขึ้นได้แล้ว หมดความต้องการ เย็นสนิทแล้ว ขอเข้าถึงพระมุนีพุทธเจ้า พระธรรม และพระภิกษุสงฆ์ว่าเป็นสรณะ

๖. สุกกาเถรีคาถา

สุภาษิตชวนดื่มธรรมรส

(เทวดาผู้สถิต ณ ต้นไม้ริมสถานที่จงกรมของพระสุกกาเถรีเลื่อมใสใน พระธรรมเทศนาของพระเถรีแล้วเข้าไปยังพระนครราชคฤห์เมื่อเที่ยว ประกาศคุณธรรมของพระเถรีไปทั่วถนน ได้ภาษิตคาถา ๒ คาถาเหล่านี้ว่า){๔๓๕}[๕๔] พวกมนุษย์ในพระนครราชคฤห์ไม่เข้าไปหาพระสุกกาเถรี ผู้แสดงคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าอยู่เหล่านี้ เขาทำ อะไรกัน เอาแต่ฟ้อนรำ เหมือนคนที่ดื่มนํ้าหวานเข้าไป จนโงหัวไม่ขึ้น[๕๕] ส่วนเหล่าชนผู้มีปัญญาดูเหมือนว่าจะได้ดื่มธรรมคำ สั่งสอนของพระพุทธเจ้านั้นซึ่งเป็นธรรมไม่นำกลับหลัง ทำผู้ฟังให้ชุ่มชื่น มีโอชะ ดุจคนเดินทางไกลได้ดื่มนํ้าไหล ออกมาจากกลีบเมฆฉะนั้น