๑๐. กัปปฏกุรเถรคาถา เล่ม ๒๖

[๑๙๖] เราไม่อยากตาย ไม่อยากมีชีวิตอยู่ และเรามีสติสัมปชัญญะรอเวลาอันควรเท่านั้น

๙. อุสภเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความฝัน

นัยว่า ท่านพระอุสภเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๒๙๖}[๑๙๗] เราฝันว่าได้ห่มจีวรสีใบไม้อ่อนเฉวียงบ่า นั่งบนคอช้าง เข้าไปบิณฑบาตยังหมู่บ้าน

[๑๙๘] พอเช้าไปก็ถูกมหาชนรุมมุงดู จึงลงจากคอช้าง ตื่นขึ้น แล้วได้ความสลดใจในตอนนั้น (ว่าเราไม่มสติสัมปชัญญะ จึงนอนหลับฝัน) ครั้งนั้น เราซึ่งเป็นผู้กระด้างด้วยความมัวเมาเพราะชาติตระกูลก็สงบได้ได้บรรลุความสิ้นไป แห่งอาสวะแล้ว

๑๐. กัปปฏกุรเถรคาถา

สุภาษิตเตือนตนมิให้ง่วงเหงา

นัยว่า ท่านพระกัปปฏกุรเถระได้นำพุทธคาถามาภาษิตไว้อย่างนี้ว่า

{๒๙๗}[๑๙๙] กัปปฏกุรภิกษุเกิดความวิตกผิดไปว่า ‘เราจักนุ่งห่มผ้าขี้ริ้ว ผืนนี้แล้วจักเลี้ยงชีพตามมีตามเกิด, เมื่อนํ้าใสคืออมตธรรม ของเรามีอยู่เต็มเปี่ยมในหม้ออมตะ เราเอาบาตรตักนํ้า คืออมตธรรมใส่หม้ออมตะเพื่อสั่งสมฌานทั้งหลาย

[๒๐๐] ดูก่อนกัปปฏะ ท่านอย่ามานั่งโงกง่วงอยู่ด้วยคิดว่าจักฟังธรรม เมื่อเราแสดงธรรมอยู่ในที่ใกล้หูของท่านเช่นนี้ ท่านอย่ามัวนั่งโงกง่วงอยู่ ดูก่อนกัปปฏะ ท่านนั่งโงกง่วงอยู่ในท่ามกลางสงฆ์เช่นนี้ไม่รู้จักประมาณเลย

จบ จตุตถวรรค

รวมพระเถระที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. พระมิคสิรเถระ ๒. พระสิวกเถระ

๓. พระอุปวาณเถระ ๔. พระอิสิทินนเถระ

๕. พระสัมพุลกัจจานเถระ ๖. พระขิตกเถระ

๗. พระโสณโปฏิริยปุตตเถระ ๘. พระนิสภเถระ

๙. พระอุสภเถระ ๑๐. พระกัปปฏกุรเถระ

๕. ปัญจมวรรค

๑. กุมารกัสสปเถรคาถา

สุภาษิตสรรเสริญพระรัตนตรัย

นัยว่า ท่านพระกุมารกัสสปเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๒๙๘}[๒๐๑] น่าอัศจรรย์จริงหนอ พระพุทธเจ้า พระธรรม และ พระคุณสมบัติของพระศาสดาของเราทั้งหลาย ซึ่งเป็นที่ ที่พระสาวกจักทำให้แจ้งซึ่งธรรมเช่นนี้[๒๐๒] อุปาทานขันธ์ ๕ ในอสงไขยกัปสิ้นสุดแล้ว ร่างกายนี้เป็นชาติสุดท้าย เป็นที่สุดแห่งอุปาทานขันธ์เหล่านั้น การเวียนเกิดและเวียนตายก็เป็นครั้งสุดท้าย บัดนี้ภพใหม่ ไม่มีอีกต่อไป

๒. ธัมมปาลเถรคาถา

สุภาษิตแสดงชีวิตไม่ไร้ประโยชน์

นัยว่า ท่านพระธัมมปาลเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๒๙๙}[๒๐๓] ภิกษุหนุ่มรูปใดแลเพียรพยายามอยู่ในพระพุทธศาสนา ภิกษุรูปนั้นแหละชื่อว่าผู้ตื่นอยู่ในหมู่ผู้หลับไหลทั้งหลาย ชีวิตของเธอไม่ไร้ประโยชน์