พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา ทุกนิบาต · วรรคที่ ๓
๕. วีตโสกเถรคาถา เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๘๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในวรรคที่ ๓มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา ทุกนิบาต วรรคที่ ๓ วีตโสกเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๙๒–๓๙๒
๕. วีตโสกเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการดูตัวเอง
นัยว่า ท่านพระวีตโสกเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า
{๒๘๒}[๑๖๙] ช่างกัลบกเข้ามาหาเราด้วยคิดว่าจักตัดผมของเรา เราจึงรับกระจกจากช่างกัลบกนั้นมาส่องดูร่างกาย
[๑๗๐] ร่างกายของเรานี้ได้ปรากฏเป็นของว่างเปล่า ความมืด คืออวิชชาในกายอันเป็นต้นเหตุแห่งความมืดมนได้หายไปสิ้นแล้ว กิเลสดุจผ้าเก่าทั้งปวงเราตัดขาดแล้ว บัดนี้ ภพใหม่ไม่มีอีกต่อไป
๖. ปุณณมาสเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับแว่นธรรม
นัยว่า ท่านพระปุณณมาสเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า
{๒๘๓}[๑๗๑] เราละนิวรณ์ ๕ เพื่อบรรลุความเกษมจากโยคะแล้วถือเอาแว่นธรรมคือญาณทัสสนะของตน
[๑๗๒] ส่องดูร่างกายนี้ทั่วทั้งหมดทั้งภายในและภายนอก ร่างกายของเรานี้ปรากฏเป็นของว่างเปล่าทั้งภายในและภายนอก
- ๑หมายถึงกิเลสที่กั้นจิตมิให้บรรลุความดี ๕ คือ (๑) กามฉันทนิวรณ์ กิเลสที่กั้นจิตคือความพอใจ รักใคร่ในกาม (๒) พยาปาทนิวรณ์ กิเลสที่กั้นจิตคือความพยาบาท (๓) ถีนมิทธนิวรณ์ กิเลสที่กั้น จิตคือความที่จิตหดหู่และเคสิบเคลิ้ม (๔) อุทธัจจกุกกุจจนิวรณ์ กิเลสที่กั้นจิตคือความฟุ้งซ่าน และ รำคาญ (๕) วิจิกิจฉานิวรณ์ กิเลสที่กั้นจิตคือความลังเลสงสัย {ที.ปา. (แปล) ๑๑/๓๑๕/๓๑๑}
จบ ๕. วีตโสกเถรคาถา