๒. โชติทาสเถรคาถา เล่ม ๒๖

๒. ทุติยวรรค

๑. มหาจุนทเถรคาถา

สุภาษิตสรรเสริญการฟัง

นัยว่า ท่านพระมหาจุนทเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๒๖๘}[๑๔๑] ความต้องการฟังเป็นการพอกพูนการฟัง การฟังเป็นการพอกพูนปัญญา เพราะปัญญา บุคคลจึงรู้ประโยชน์ได้ ประโยชน์ที่บุคคลรู้แล้วย่อมนำสุขมาให้

[๑๔๒] ภิกษุควรเสพเสนาสนะอันสงัด ควรประพฤติธรรมอันเป็นเหตุให้จิตหลุดพ้นจากสังโยชน์ถ้ายังไม่ได้ประสบ ความยินดีในเสนาสนะอันสงัดและธรรมนั้น ก็ควรเป็ผู้ มีสติรักษาตนอยู่ในสงฆ์

๒. โชติทาสเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับกฎแห่งกรรม

นัยว่า ท่านพระโชติทาสเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๒๖๙}[๑๔๓] ชนเหล่าใดแลพยายามร้ายกาจ เบียดเบียนผู้คนทั้งหลาย ด้วยการผูกศีรษะก็ดี ด้วยการกระทำแบบต่าง ๆ ก็ดี ชนเหล่านั้นแลย่อมถูกคนอื่นเบียดเบียนเอาอย่างนั้นบ้าง เพราะว่ากรรมที่คนสั่งสมไว้แล้ว เมื่อยังไม่ให้ผล ย่อมไม่สูญหายไป

[๑๔๔] นรชนทำกรรมใดไว้ ไม่ว่าดีหรือชั่วก็ตาม เขาย่อมเป็นผู้รับผลแห่งกรรมที่ตนทำไว้นั้น ๆ โดยแท้

๓. เหรัญญกานิเถรคาถา

สุภาษิตชี้โทษคนพาล

นัยว่า ท่านพระเหรัญญกานิเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๒๗๐}[๑๔๕] วันและคืนย่อมล่วงไป ๆ ชีวิตก็ดับไปทุกขณะ อายุของสัตว์ทั้งหลายย่อมสิ้นไป เหมือนน้ำในแม่น้ำน้อยฉะนั้น

[๑๔๖] ถึงเป็นเช่นนั้น คนพาลผู้ทำบาปกรรมอยู่ก็ไม่รู้สึกตัว ต่อภายหลังความทุกข์อันเผ็ดร้อนย่อมมีแก่เขา เพราะบาปกรรมนั้นมีวิบากที่เลวทราม

๔. โสมมิตตเถรคาถา

สุภาษิตชี้โทษความเกียจคร้าน

นัยว่า ท่านพระโสมมิตตเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๒๗๑}[๑๔๗] ผู้เกาะท่อนไม้เล็ก ๆ พึงจมลงในห้วงน้ำใหญ่ ฉันใด กุลบุตรอาศัยคนเกียจคร้านดำรงชีพย่อมจมลงในสังสารวัฏ ฉันนั้น เพราะฉะนั้น พึงเว้นคนเกียจคร้านผู้มีความเพียรตํ่าเสีย