๑๒. โกสิยเถรคาถา เล่ม ๒๖

๑๒. โกสิยเถรคาถา

สุภาษิตยกย่องผู้เคารพครู

นัยว่า ท่านพระโกสิยเถระ (เมื่อพยากรณ์อรหัตตผล) ได้ภาษิตคาถา ไว้ ๕ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๔๖}[๓๗๐] ผู้ใดเป็นผู้มีปัญญา รู้ถึงคำสั่งสอนของครูทั้งหลาย ดำรงอยู่ในคำสั่งสอนของครูนั้น และยังความเคารพให้เกิดในโอวาทของครูนั้น ผู้นั้นชื่อว่าเป็นผู้มีความภักดี เป็นบัณฑิต และพึงเป็นผู้วิเศษได้เพราะรู้ธรรมทั้งหลาย[๓๗๑] อันตรายร้ายแรงที่เกิดขึ้นแล้วทำบุคคลใดผู้พิจารณาอยู่ให้หวั่นไหวไมได้ บุคคลนั้นชื่อว่าเป็นผู้มีกำลัง เป็นบัณฑิต และพึงเป็นผู้วิเศษได้เพราะรู้ธรรมทั้งหลาย

[๓๗๒] ผู้ใดแลเป็นผู้มั่นคง ไม่หวั่นไหวเหมือนมหาสมุทร มีปัญญาลึกซึ้ง เห็นเหตุผลอันละเอียด ผู้นั้นชื่อว่าเป็นผู้ไม่คลอนแคลน เป็นบัณฑิต และพึงเป็นผู้วิเศษได้ เพราะรู้ธรรมทั้งหลาย[๓๗๓] ผู้ใดเป็นพหูสูต ทรงธรรม และประพฤติธรรมสมควรแก่ธรรม ผู้นั้นชื่อว่าผู้คงที่ เป็นบัณฑิต และพึงเป็นผู้วิเศษได้เพราะรู้ธรรมทั้งหลาย

[๓๗๔] ผู้ใดรู้เนื้อความแห่งคำสูภาษิต ครั้นรู้แล้วก็ทำตามที่รู้ ผู้นั้นชื่อว่าผู้มีประโยชน์ภายใน เป็นบัณฑิต และพึงเป็นผู้วิเศษได้เพราะรู้ธรรมทั้งหลาย

จบ ปัญจกนิบาต

รวมพระเถระที่มีในนิบาตนี้

พระเถระ ๑๒ รูป กล่าวคาถารูปละ ๕ คาถา รวมเป็น ๖๐ คาถา คือ

๑. พระราชทัตตเถระ ๒. พระสุภูตเถระ

๓. พระคิริมานันทเถระ ๔. พระสุมนเถระ

๕. พระวัฑฒเถระ ๖. พระนทีกัสสปเถระ

๗. พระคยากัสสปเถระ ๘. พระวักกลิเถระ

๙. พระวิชิตเสนเถระ ๑๐. พระยสทัตตเถระ

๑๑. พระโสณกุฏิกัณณเถระ ๑๒. พระโกสิยเถระ

๖. ฉักกนิบาต

๑. อุรุเวลกัสสปเถรคาถา

สุภาษิตแสดงความภูมิใจที่ได้บวชในพระพุทธศาสนา

นัยว่า ท่านพระอุรุเวลอัสสปเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๖ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๔๗}[๓๗๕] เราถูกความริษยาและความถือตัวลวงตาไว้ จึงไม่ยอมนอบน้อม จนถึงได้เห็นปาฏิหาริย์ของพระโคดมผู้เรืองยศ

[๓๗๖] พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นสารถีของนรชนทรงทราบความคิดของเรา จึงทรงตักเตือนเรา ลำดับนั้น ความสลดใจ ความอัศจรรย์ใจ ความขนลุกชูชันได้เกิดขึ้นแก่เรา[๓๗๗] ความสำเร็จเล็กน้อยที่เคยมีแก่เราตอนที่ยังเป็นชฏิลในอดีต เราได้สละความสำเร็จอันนั้นเสียแล้วมาบวชในศาสนาของพระชินเจ้า[๓๗๘] เมี่อก่อนเรายินดีการบูชายัญ ห้อมล้อมด้ายกามารมณ์ ภายหลังเราถอนราคะ โทสะ และโมหะขึ้นได้แล้ว

[๓๗๙] เรารู้ขันธ์ที่เคยอยู่อาศัยในกาลก่อน ชำระทิพยจักขุญาณ หมดจดแล้ว เราเป็นผู้มีฤทธิ์รู้จิตของผู้อื่นและบรรลุทิพพโสตญาณแล้ว[๓๘๐] อนึ่ง เราออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิตเพื่อประโยชน์ อันใด ประโยชน์อันนั้นเราก็ได้บรรลุแล้ว ความสิ้นไป