พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา · ปัญจกนิบาต
๙. วิชิตเสนเถรคาถา เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๔๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๒ ในปัญจกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๙. วิชิตเสนเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการฝึกจิต
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา ปัญจกนิบาต วิชิตเสนเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๒ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
๙ โอลคฺคิสฺสามิ เต จิตฺตํ ๑ อาณิทฺวาเรว หตฺถินํ
น ตํ ปาเป นิโยชิสฺสํ กามชาลํ ๒ สรีรชํ ๓ ฯ
ตฺวํ โอลคฺโค น คจฺฉสิ ๔
ทฺวารวิวรํ คโชว อลภนฺโต
น จ จิตฺตกลิ ปุนปฺปุนํ
ปสหํ ๕ ปาปรโต จริสฺสสิ ฯ
ยถา กุญฺชรํ อทนฺตํ
นวคฺคหํ องฺกุสคฺคโห
พลวา อาวตฺเตติ อกามํ
เอวํ อาวตฺตยิสฺสนฺตํ ฯ
ยถา วรหยทมกุสโล
สารถิ ปวโร ทเมติ อาชญฺญํ
เอวํ ทมยิสฺสนฺตํ
ปติฏฺฐิโต ปญฺจสุ พเลสุ ฯ
สติยา ตํ นิพนฺธิสฺสํ
ปยตตฺโต ๖ เต ๗ ทมิสฺสามิ
วิริยธุรนิคฺคหิโต นยิโต
ทูรํ คมิสฺสเส จิตฺตาติ ฯ
วิชิตเสโน เถโร ฯ
๑ ม. ยุ. จิตฺต ฯ ๒ ยุ. กามชาล ฯ ๓ ยุ. สรีรช ฯ ๔ ยุ. คจฺฉิสิ ฯ
๕ ม. ปสกฺก ฯ ๖ ม. ปยุตฺโต ฯ ๗ ยุ. โว ฯ
เราจักระวังจิตนั้นไว้ เหมือนนายหัตถาจารย์ กักช้างไว้ที่ประตูนครฉะนั้น เราจักไม่ประกอบจิตไว้ในธรรมอันลามก จักไม่ยอมให้จิตตกลงไปสู่ข่ายแห่งกามอันเกิดในร่างกาย เจ้าถูกเรากักขังไว้แล้ว จักไปตามชอบใจไม่ได้ เหมือนช้างได้ช่องประตู ฉะนั้น ดูกรจิตผู้ชั่วช้า บัดนี้เจ้าจักขืนยินดีในธรรมอันลามกเที่ยวไปเนืองๆ ดังก่อนมิได้ นายควาญช้างมีกำลังแข็งแรง ย่อมบังคับช้างที่จับได้ใหม่ ยังไม่ได้ฝึก ให้อยู่ในอำนาจด้วยขอ ฉันใด เราจักบังคับเจ้าให้อยู่ในอำนาจ ฉันนั้น นายสารถีผู้ฉลาดในการฝึกม้าให้ดี เป็นผู้ประเสริฐ ย่อมฝึกม้าให้รอบรู้ได้ฉันใด เราจักฝึกเจ้าให้ตั้งอยู่ในพละ ๕ ฉันนั้น จักผูกเจ้าไว้ด้วยสติจักฝึกจักบังคับเจ้าให้ทำธุระด้วยความเพียร เจ้าจักไม่ได้ไปไกลจาก
อารมณ์ภายในนี้ละนะจิต.
จบ ๙. วิชิตเสนเถรคาถา