๑๒. โกสิยเถรคาถา เล่ม ๒๖

โย เว ครูนํ วจนญฺญุ ธีโร

วเส จ ตมฺหิ ชนเยถ เปมํ

โสภตฺติมา นาม จ โหติ ปณฺฑิโต

ญตฺวา จ ธมฺเมสุ วิเสสิ อสฺส.

ผู้ใดเป็นปราชญ์ รู้คำสั่งสอนของครูทั้งหลาย

พึงอยู่ในโอวาทของท่าน

และพึงทำความเคารพให้เกิดในโอวาทของท่าน

ผู้นั้นชื่อว่ามีความภักดี เป็นบัณฑิต

และพึงเป็นผู้วิเศษเพราะรู้ธรรมทั้งหลาย

ยํ อาปทา อุปฺปติตา อุฬารา

นกฺขมฺภยนฺเต ปฏิสงฺขยนฺตํ

โส ถามวา นาม จ โหติ ปณฺฑิโต

ญตฺวา จ ธมฺเมสุ วิเสสิ อสฺส.

อันตรายที่ร้ายแรงเกิดขึ้นแล้ว

ทำผู้ใดซึ่งพิจารณาอยู่ให้หวั่นไหวไม่ได้

ผู้นั้นชื่อว่ามีกำลัง เป็นบัณฑิต

และพึงเป็นผู้วิเศษเพราะรู้ธรรมทั้งหลาย

โย เว สมุทฺโทว ฐิโต อเนโช

คมฺภีรปญฺโญ นิปุณตฺถทสฺสี

อสํหาริโก (๑) นาม จ โหติ ปณฺฑิโต

ญตฺวา จ ธมฺเมสุ วิเสสิ อสฺส.

ผู้ใดตั้งมั่นไม่หวั่นไหว

มีปัญญาลึกซึ้ง เหมือนมหาสมุทร

เห็นอรรถที่ละเอียด

ผู้นั้นชื่อว่าเป็นผู้ไม่ง่อนแง่น เป็นบัณฑิต

และพึงเป็นผู้วิเศษ เพราะรู้ธรรมทั้งหลาย

พหุสฺสุโต ธมฺมธโร จ โหติ

ธมฺมสฺส โหติ อนุธมฺมจารี

โส ตาทิโส นาม จ โหติ ปณฺฑิโต

ญตฺวา จ ธมฺเมสุ วิเสสิ อสฺส.

ผู้ใดเป็นพหูสูต ทรงธรรม

และมักประพฤติธรรมสมควรแก่ธรรม

ผู้นั้นชื่อว่าเป็นบัณฑิตเช่นกับครูนั้น

และพึงเป็นผู้วิเศษเพราะรู้ธรรมทั้งหลาย

อตฺถญฺจ โย ชานาติ ภาสิตสฺส

อตฺถญฺจ ญตฺวาน ตถา กโรติ

อตฺถนฺตโร นาม ส โหติ ปณฺฑิโต

ญตฺวา จ ธมฺเมสุ วิเสสิ อสฺสาติ.

โกสิโย เถโร. ปญฺจกนิปาโตนิฏฺฐิโต. ตสฺสุทฺทานํ

ราชทตฺโต สุภูโต จ คิริมานนฺทสุมโน

วฑฺโฒ จ กสฺสโป เถโร คยากสฺสปวกฺกลิ

วิชิโต ยสทตฺโต จ โสโณ โกสิยสวฺหโย

สฏฺฐี จ ปญฺจคาถาโย เถรา จ เอตฺถ ทฺวาทสาติ.

ผู้ใดย่อมรู้ความหมายของพระปริยัติธรรม

ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสไว้แล้ว

และครั้นรู้แล้วก็ทำตามที่รู้

ผู้นั้นชื่อว่าเป็นผู้อยู่ในอำนาจเหตุผล เป็นบัณฑิต

และพึงเป็นผู้วิเศษเพราะรู้ธรรมทั้งหลาย

ปัญจกนิบาต จบ

รวมเรื่องพระเถระที่มีในนิบาตนี้ คือ

๑. พระราชทัตตเถระ ๒. พระสุภูตเถระ

๓. พระคิริมานันทเถระ ๔. พระสุมนเถระ

๕. พระวัฑฒเถระ ๖. พระนทีกัสสปเถระ

๗. พระคยากัสสปเถระ ๘. พระวักกลิเถระ

๙. พระวิชิตเถระ ๑๐. พระยสทัตตเถระ

๑๑. พระโสณกุฏิกัณณเถระ ๑๒. พระโกสิยเถระ