๘. มิคชาลเถรคาถา เล่ม ๒๖

ความบริสุทธิ์อันยอดเยี่ยม ดับเพลิงกิเลสเสียดังบุคคล ดับไฟด้วยนํ้าฉะนั้น

[๔๑๖] ประทีปส่องแสงที่มีเปลวไฟน้อยหรือเถาวัลย์ขนาดเล็ก ย่อมถูกลมพัดขจัดไปได้ ฉันใด ท่านก็จงเป็นผู้ไม่ถือมั่น กำจัดมารผู้มีโคตรเสมอด้วยพระอินทร์เสีย ฉันนั้นเกิด ท่านจงเป็นผู้ปราศจากความกำหนัดพอใจในเวทนาทั้งหลาย เป็นผู้มีความเยือกเย็น รอคอยเวลานิพพานของตนในอัตภาพนี้ทีเดียว

๘. มิคชาลเถรคาถา

สุภาษิตสรรเสริญพระธรรม

นัยว่า ท่านพระมิคชาลเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๖ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๕๔}[๔๑๗] ธรรมที่พระพุทธเจ้าผู้ทรงมีพระจักษุ ผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพระอาทิตย์ทรงแสดงไว้ดีแล้ว เป็นธรรมที่ล่วงพ้นสังโยชน์ทั้งปวง เป็นเครื่องทำให้วัฏฏะทั้งปวงพินาศไป

[๔๑๘] เป็นเครื่องนำสัตว์ออกจากสังสารวัฏได้ เป็นเครื่องข้ามโอฆะ ทำรากตัณหาให้เที่ยวแห้ง ตัดกรรมอันเป็นฐาน ที่เกิดแห่งความย่อยยับซึ่งมีรากเป็นพิษแล้ว ให้ถึงควา ดับสนิท

[๔๑๙] เป็นเครื่องกำจัดเครื่องยนต์คืออัตภาพที่สืบต่อด้วยกรรม อันพระพุทธเจ้าทรงแสดงไว้เพื่อทำลายรากเหง้าแห่ง

อวิชชา เมื่อการกำหนดวิญญาณทั้งหลายเกิดขึ้น ก็เป็นดังเพชรคือญาณทำลายวิญญาณเหล่านั้นให้ตกไป

[๔๒๐] เป็นธรรมให้รู้เวทนาตามความเป็นจริง เป็นเครื่องปลดเปลื้องจิตตสันดานจากอุปาทาน เป็นเครื่องพิจารณาเห็นภพด้วยญาณ เหมือนเห็นหลุมถ่านเพลิง

[๔๒๑] อริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ เป็นธรรมมีรสมาก ลึกซึ้งดี เป็นเครื่องห้ามความแก่และความตาย เป็นธรรมสงบทุกข์ ปลอดโปร่ง

[๔๒๒] เป็นเครื่องเห็นโลกตามความเป็นจริง ให้ถึงความปลอดโปร่งเป็นอันมาก เป็นธรรมอันสงบ ทำความเจริญให้ในที่สุด อันพระพุทธเจ้าผู้มีพระจักษุ ทรงรู้ว่ากรรมเป็นกรรมและวิบากโดยความเป็นวิบากแห่งธรรมที่อาศัยกัน และกันเกิดขึ้น ทรงแสดงดีแล้ว

๙. เชนตปุโรหิตปุตตเถรคาถา

สุภาษิตแสดงการละมานะเพราะพบเห็นพระพุทธองค์

นัยว่า ท่านพระเชนตปุโรหิตปุตตเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๖ คาถาอย่าง นี้ว่า

{๓๕๕}[๔๒๓] เราเป็นผู้มัวเมาด้วยความเมาในชาติตระกูล ด้วยโภคะ และอิสริยยศ ด้วยทรวดทรง ผิวพรรณ และรูปร่าง และได้ประพฤติเป็นผู้มัวเมาด้วยความเมาอย่างอื่น