๗. กาติยานเถรคาถา เล่ม ๒๖

๗. กาติยานเถรคาถา

สุภาษิตเตือนไม่ไห้ประมาท

นัยว่า ท่านพระกาติยานเถระ (เมื่อเตือนตน)ได้ภาษิตคาถาไว้ ๖ คาถา อย่างนี้ว่า

{๓๕๓}[๔๑๑] ลุกขึ้นนั่งเถิด ท่านกาติยานะ อย่ามัวนอนหลับอยู่เลย จงตื่นขึ้นเถิด อย่าให้มัจจุราชผู้เป็นพวกพ้องของคน ประมาทชนะท่านผู้เกียจคร้านด้วยกลโกงเลย

[๔๑๒] กำลังคลื่นแห่งมหาสมุทรย่อมท่วมทับบุรุษผู้ไม่อาจข้ามมหาสมุทรนั้นได้ แม้ฉันใด ชาติชราย่อมท่วมทับท่านผู้ถูกความเกียจคร้านครอบงำแล้ว ฉันนั้น ขอท่านจงทำเกาะคืออรหัตตผลแก่ตนเถิด เพราะที่พึ่งของท่านอย่างอื่นนอกเหนือจากอรหัตตผลในโลกนี้และโลกหน้าย่อมไม่มี[๔๑๓] ก็พระศาสดาได้ทรงเลือกหนทางที่ล่วงพ้นจากเครื่องข้อง และจากภัยคือชาติชราไว้แก่ท่านแล้ว ท่านอย่าเป็นผู้ประมาทตลอดยามต้นและยามหลัง จงพยายามทำ ความเพียรให้มั่นเถิด

[๔๑๔] ท่านจงปลดเปลื้องเครื่องผูกดั้งเดิมทั้งหลายเสีย จงใช้สอยผ้าสังฆาฏิ โกนศีรษะด้วยมีดโกน ฉันอาหารที่ขอเขามาได้ จงอย่าเห็นแก่การเล่นสนุกสนาน อย่าเห็นแก่นอนจงหมั่นเพ่งดูธรรมเถิด กาติยานะ[๔๑๕] จงเจริญฌาน จงชนะกิเลสเถิด กาติยานะ ท่านจงเฉลียวฉลาดในทางอันปลอดโปร่งจากโยคะ จงบรรลุถึง

ความบริสุทธิ์อันยอดเยี่ยม ดับเพลิงกิเลสเสียดังบุคคล ดับไฟด้วยนํ้าฉะนั้น

[๔๑๖] ประทีปส่องแสงที่มีเปลวไฟน้อยหรือเถาวัลย์ขนาดเล็ก ย่อมถูกลมพัดขจัดไปได้ ฉันใด ท่านก็จงเป็นผู้ไม่ถือมั่น กำจัดมารผู้มีโคตรเสมอด้วยพระอินทร์เสีย ฉันนั้นเกิด ท่านจงเป็นผู้ปราศจากความกำหนัดพอใจในเวทนาทั้งหลาย เป็นผู้มีความเยือกเย็น รอคอยเวลานิพพานของตนในอัตภาพนี้ทีเดียว

๘. มิคชาลเถรคาถา

สุภาษิตสรรเสริญพระธรรม

นัยว่า ท่านพระมิคชาลเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๖ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๕๔}[๔๑๗] ธรรมที่พระพุทธเจ้าผู้ทรงมีพระจักษุ ผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพระอาทิตย์ทรงแสดงไว้ดีแล้ว เป็นธรรมที่ล่วงพ้นสังโยชน์ทั้งปวง เป็นเครื่องทำให้วัฏฏะทั้งปวงพินาศไป

[๔๑๘] เป็นเครื่องนำสัตว์ออกจากสังสารวัฏได้ เป็นเครื่องข้ามโอฆะ ทำรากตัณหาให้เที่ยวแห้ง ตัดกรรมอันเป็นฐาน ที่เกิดแห่งความย่อยยับซึ่งมีรากเป็นพิษแล้ว ให้ถึงควา ดับสนิท

[๔๑๙] เป็นเครื่องกำจัดเครื่องยนต์คืออัตภาพที่สืบต่อด้วยกรรม อันพระพุทธเจ้าทรงแสดงไว้เพื่อทำลายรากเหง้าแห่ง