๖. วิหารวิมาน เล่ม ๒๖

อภิกฺกนฺเตน วณฺเณน ฯเปฯ โอสธี วิย ตารกา.

เทพธิดา เธอมีผิวพรรณงามยิ่งนัก

เปล่งรัศมีสว่างไสวไปทั่วทุกทิศอยู่ ดุจดาวประกายพรึก

ตสฺสา เต นจฺจมานาย องฺคมงฺเคหิ สพฺพโส

ทิพฺพา สทฺทา นิจฺฉรนฺติ สวนียา มโนรมา.

เมื่อเธอนั้นกำลังฟ้อนรำอยู่ เสียงทิพย์น่าฟัง น่ารื่นรมย์ใจ

ย่อมเปล่งออกจากอวัยวะน้อยใหญ่ทุกส่วนสัดของเธอ

ตสฺสา เต นจฺจมานาย องฺคมงฺเคหิ สพฺพโส

ทิพฺพา คนฺธา ปวายนฺติ สุจิคนฺธา มโนรมา.

ทั้งกลิ่นทิพย์หอมระรื่นชื่นใจ

ก็ฟุ้งออกจากอวัยวะน้อยใหญ่ทุกส่วนสัดของเธอ

วิวตฺตมานา กาเยน ยา เวณีสุ ปิลนฺธนา

เตสํ สุยฺยติ นิคฺโฆโส ตุริเย ปญฺจงฺคิเก ยถา.

เมื่อเธอสั่นไหวกายไปมา

เสียงเครื่องประดับที่ช้องผม(ของเธอ)ทุกส่วน

ก็เปล่งเสียงดังไพเราะ น่าฟัง ดังเสียงดนตรีเครื่องห้า

วฏํสกา วาตธุตา วาเตน สมฺปกมฺปิตา

เตสํ สุยฺยติ นิคฺโฆโส ตุริเย ปญฺจงฺคิเก ยถา.

อนึ่ง ต่างหูเพชรต้องลมสั่นไหว ก็ส่งเสียงดังไพเราะ

น่าฟัง ดังเสียงดนตรีเครื่องห้า

ยาปิ เต สิรสิ มาลา สุจิคนฺธา มโนรมา.

วาติ คนฺโธ ทิสา สพฺพา รุกฺโข มญฺชูสโก ยถา.

แม้มาลัยบนศีรษะของเธอ มีกลิ่นหอมชื่นใจ

ก็ส่งกลิ่นหอมฟุ้งไปทั่วทุกทิศ ดุจต้นอุโลก

ฆายเส ตํ สุจิคนฺธํ รูปํ ปสฺสสิ อมานุสํ

เทวเต ปุจฺฉิตาจิกฺข กิสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลนฺติ.

เธอสูดดมกลิ่นหอมนั้น ทั้งได้เห็นรูปอันมิใช่ของมนุษย์

เทพธิดา อาตมาถามแล้ว ขอเธอจงบอกเถิดว่า

นี้เป็นผลของกรรมอันใดเล่า

(เทพธิดานั้นตอบว่า)

สาวตฺถิยํ มยฺห สขี ภทนฺเต

สํฆสฺส กาเรสิ มหาวิหารํ

ตตฺถ ปสนฺนา อหมานุโมทึ

ทิสฺวา อคารญฺจ ปิยญฺจ เมตํ.

พระคุณเจ้าผู้เจริญ นางวิสาขามหาอุบาสิกา

สหายของดิฉันอยู่ในกรุงสาวัตถี

ได้จัดสร้างมหาวิหารถวายสงฆ์ ดิฉันได้เห็นอาคาร

และการบริจาคทรัพย์จำนวนมากอุทิศสงฆ์

เป็นที่พอใจของดิฉันเช่นนั้น จึงเลื่อมใสแล้วอนุโมทนาในบุญนั้น

ตาเยว เม สุทฺธนุโมทนาย

ลทฺธํ วิมานพฺภุตทสฺสเนยฺยํ

สมนฺตโต โสฬสโยชนานิ

เวหายสํ คจฺฉติ อิทฺธิยา มม.

วิมานน่าอัศจรรย์ น่าทัศนา ซึ่งดิฉันได้มา

เพราะการอนุโมทนาอย่างเดียวเท่านั้น

วิมานนั้นล่องลอยไปได้โดยรอบ

ในรัศมี ๑๖ โยชน์ด้วยบุญฤทธิ์ของดิฉัน

กูฏาคารา นิเวสา เม วิภตฺตา ภาคโส มิตา

ททฺทลฺลมานา อาภนฺติ สมนฺตา สตโยชนํ.

วิมานเรือนยอดของดิฉัน จัดแบ่งไว้แต่ละส่วนอย่างเหมาะสม

ส่องสว่างรุ่งเรือง ตลอดรัศมี ๑๐๐ โยชน์โดยรอบ

โปกฺขรญฺโญ จ เม เอตฺถ ปุถุโลมนิเสวิตา

อจฺโฉทกา (๑) วิปฺปสนฺนา โสวณฺณวาลุกสนฺถตา.

อนึ่ง ที่วิมานของดิฉันนี้ มีสระโบกขรณี

ซึ่งหมู่มัจฉาทิพย์อาศัยอยู่ประจำ

มีน้ำใสสะอาด มีพื้นดารดาษด้วยทรายทอง

นานาปทุมสญฺฉนฺนา ปุณฺฑรีกสโมตตา (๑)

สุรภี สมฺปวายนฺติ มนุญฺญา มาลุเตริตา.

ดื่นดาดด้วยบัวหลวงหลากชนิด มีบัวขาวรายล้อมไว้รอบ

ยามลมรำเพยพัดก็โชยกลิ่นหอมระรื่นจรุงใจ

ชมฺพุโย ปนสา ตาลา นาฬิเกรา วนานิ จ

อนฺโต นิเวสเน ชาตา นานารุกฺขา อโรปิตา. (๑)

มีรุกขชาตินานาชนิด คือต้นหว้า ต้นขนุน ต้นตาล ต้นมะพร้าว

และป่าไม้เกิดเองตามธรรมชาติ ภายในนิเวศน์ มิได้มีใครปลูกไว้

นานาตูริยสงฺฆุฏฺฐํ อจฺฉราคณโฆสิตํ

โยปิ มํ สุปิเน ปสฺเส โสปิ วิตฺโต สิยา นโร.

วิมานนี้กึกก้องไปด้วยดนตรีชนิดต่าง ๆ

เหล่าเทพอัปสรก็ส่งเสียงเจื้อยแจ้ว

แม้นรชนที่ฝันเห็นดิฉันแล้วต้องปลื้มใจ

เอตาทิสํ อพฺภุตทสฺสเนยฺยํ วิมานํ สพฺพโส ปภํ

มม กมฺเมหิ นิพฺพตฺตํ อลํ ปุญฺญานิ กาตเว. (๑)

วิมานน่าอัศจรรย์ น่าทัศนา มีรัศมีสว่างไสวไปทุกทิศ เช่นนี้

บังเกิดเพราะกุศลกรรมของดิฉัน

(ฉะนั้น)จึงควรแท้ที่สาธุชนจะทำบุญไว้

(พระอนุรุทธเถระประสงค์จะให้นางบอกสถานที่ที่นางวิสาขาเกิดจึงได้กล่าวคาถา นี้ว่า)

ตาเยว เต สุทฺธนุโมทนาย

ลทฺธํ วิมานพฺภุตทสฺสเนยฺยํ

ยา เจว สา ทานมทาสิ นารี

ตสฺสา คตึ พฺรูหิ กุหึ อุปปนฺนา. (๑)

เธอได้วิมานน่าอัศจรรย์ น่าทัศนา

เพราะการอนุโมทนาอย่างเดียวเท่านั้น

ขอเธอจงบอกคติของนางวิสาขา

ผู้ที่ได้ถวายทานนั้นเถิดว่า นางเกิด ณ ที่ไหน

(เทพธิดานั้นตอบว่า)

ยา สา อหุ มยฺหํ สขี ภทนฺเต

สํฆสฺส กาเรสิ มหาวิหารํ

วิญฺญาตธมฺมา สา อทาสิ ทานํ

อุปฺปนฺนา นิมฺมานรตีสุ เทเวสุ.

พระคุณเจ้าผู้เจริญ นางวิสาขามหาอุบาสิกาสหายของดิฉันนั้น

ได้สร้างมหาวิหารถวายสงฆ์ รู้แจ้งธรรม ได้ถวายทาน

เกิดแล้วในหมู่ทวยเทพชั้นนิมมานรดี

ชาปตี ตสฺส สุนิมฺมิตสฺส

อจินฺติยา กมฺมวิปากา ตสฺสา (๑)

ยเมตํ ปุจฺฉสิ กุหึ อุปฺปนฺนา (๒)

ตนฺเต วิยากาสึ อนญฺญถา อหํ.

เป็นปชาบดีของท้าวสุนิมิตเทวราชนั้น

วิบากแห่งกรรมของนางเป็นเรื่องที่ใคร ๆ ไม่พึงคิด

ดิฉันได้ชี้แจงถึงคำถามที่พระคุณเจ้าถาม

ถึงที่ที่นางเกิดแด่พระคุณเจ้าแล้วตามความเป็นจริง

เตน หญฺเญปิ สมาทเปถ

สํฆสฺส ทานานิ ททาถ วิตฺตา

ธมฺมญฺจ สุณาถ ปสนฺนมานสา

สุทุลฺลโภ ลทฺโธ มนุสฺสลาโภ.

ถ้าอย่างนั้น ขอนิมนต์พระคุณเจ้าโปรดชักชวนแม้คนอื่น ๆ ว่า

ท่านทั้งหลายจงเต็มใจถวายทานแด่สงฆ์เถิด

และจงมีใจเลื่อมใสฟังธรรม

การได้เกิดเป็นมุษย์ที่ได้แสนยาก พวกท่านก็ได้แล้ว

ยํ มคฺคํ มคฺคาธิปตี อเทสยิ (๑)

พฺรหฺมสฺสโร กญฺจนสนฺนิภตฺตโจ

สํฆสฺส ทานานิ ททาถ วิตฺตา

มหปฺผลา ยตฺถ ภวนฺติ ทกฺขิณา.

พระพุทธเจ้ามีพระสุรเสียงไพเราะดังเสียงพรหม

มีพระฉวีวรรณผุดผ่องดังทอง ผู้ทรงเป็นใหญ่ยิ่งด้วยมรรค

ได้ทรงแสดงทานใดว่าเป็นทาง(ไปสู่สุคติ)

ขอท่านทั้งหลายจงเต็มใจถวายทานนั้นแด่สงฆ์

ซึ่งเป็นบุญเขตที่ทักษิณาทานมีผลมากเถิด

เย ปุคฺคลา อฏฺฐ สตํ ปสฏฺฐา

จตฺตาริ เอตานิ ยุคานิ โหนฺติ

เต ทกฺขิเณยฺยา สุคตสฺส สาวกา

เอเตสุ ทินฺนานิ มหปฺผลานิ.

ทักขิไณยบุคคล ๔ คู่ ๘ ท่านเหล่านี้ที่ท่านผู้รู้สรรเสริญแล้ว

เป็นสาวกของพระสุคต ทานที่ถวายในบุคคลเหล่านี้มีผลมาก

จตฺตาโร จ ปฏิปนฺนา จตฺตาโร จ ผเล ฐิตา

เอส สํโฆ อุชุภูโต ปญฺญาสีลสมาหิโต.

พระอริยบุคคลผู้บรรลุอริยมรรค ๔

และผู้ดำรงอยู่ในอริยผล ๔ นี้

จัดเป็นพระสงฆ์ เป็นผู้ปฏิบัติตรง

ดำรงมั่นอยู่ในศีล สมาธิ และปัญญา

ยชมานานํ มนุสฺสานํ ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ

กโรนฺตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ สํเฆ ทินฺนํ มหปฺผลํ.

มนุษย์ทั้งหลายผู้หวังบุญให้ทานอยู่

ทำบุญปรารภเหตุแห่งการเวียนว่ายตายเกิด

จึงถวายทานแก่สงฆ์ซึ่งมีผลมาก

เอโส หิ สํโฆ วิปุโล มหคฺคโต

เอสปฺปเมยฺโย อุทธีว สาคโร

เอเตหิ เสฏฺฐา นรวีรสาวกา

ปภงฺกรา ธมฺมมุทีรยนฺติ.

ด้วยว่า พระสงฆ์นี้มีคุณยิ่งใหญ่ ไพบูลย์

หาประมาณมิได้ ดุจทะเลเปี่ยมด้วยน้ำ

พระอริยบุคคลเหล่านี้แลเป็นผู้ประเสริฐสุด

เป็นสาวกของพระพุทธเจ้าผู้มีความเพียร

เป็นผู้ให้แสงสว่างคือปัญญาแก่ชาวโลก ย่อมยกธรรมขึ้นแสดง

เตสํ สุทินฺนํ สุหุตํ สุยิฏฺฐ

เย สํฆมุทฺทิสฺส ททนฺติ ทานํ

สา ทกฺขิณา สํฆคตา ปติฏฺฐิตา

มหปฺผลา โลกวิทูหิ (๑) วณฺณิตา.

ทานที่บุคคลถวายเจาะจงสงฆ์นั้นชื่อว่าเป็นทานที่ถวายดีแล้ว

บูชาสักการะด้วยดีแล้ว ทักษิณาที่ถวายในสงฆ์นั้นมีผลมาก

ทั้งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลายผู้ทรงรู้แจ้งโลกก็ทรงสรรเสริญแล้ว

เอตาทิสํ ปุญฺญมนุสฺสรนฺตา

เย เวทชาตา วิจรนฺติ โลเก

วเนยฺย มจฺเฉรมลํ สมูลํ

อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐานนฺติ.

วิหารวิมานํ ฉฏฺฐํ.

ภาณวารํ ทุติยํ.

เหล่าชนมาหวนระลึกถึงบุญเช่นนี้ได้เกิดปีติโสมนัส

กำจัดมลทินคือความตระหนี่พร้อมทั้งมูลเหตุได้

ท่องเที่ยวไปในโลก ไม่ถูกบัณฑิตติเตียน จึงเข้าถึงแดนสวรรค์ได้

วิหารวิมานที่ ๖ จบ

ภาณวารที่ ๒ จบ