พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ · มัญชิฏฐกวรรค
๕. กัญชกทายิกาวิมาน เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๒ ในมัญชิฏฐกวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๕. กญฺชิกทายิกาวิมาน
๕. กัญชิกทายิกาวิมาน
ว่าด้วยวิมานที่เกิดขึ้นแก่หญิงผู้ถวายน้ำข้าวปรุงผสมผลพุทราอบ
(พระมหาโมคคัลลานเถระถามเทพธิดาองค์หนึ่งว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ มัญชิฏฐกวรรค กัญชกทายิกาวิมาน (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๖ หน้า ๗๒–๗๓ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๖ หน้า ๘๓–๘๔
อภิกฺกนฺเตน วณฺเณน ยา ตฺวํ ติฏฺฐสิ เทวเต
ฯเปฯ โอสธี วิย ตารกา.
เทพธิดา เธอมีผิวพรรณงามยิ่งนัก
เปล่งรัศมีสว่างไสวไปทั่วทุกทิศอยู่ ดุจดาวประกายพรึก
เกน เตตาทิโส วณฺโณ ฯเปฯ
วณฺโณ จ เม สพฺพทิสา ปภาสตีติ.
[๗๒๐-๗๒๑] เพราะบุญอะไรเธอจึงมีผิวพรรณงามเช่นนี้ ฯลฯ
และมีรัศมีกายสว่างไสวไปทั่วทุกทิศอย่างนี้
สา เทวตา อตฺตมนา โมคฺคลฺลาเนน ปุจฺฉิตา
ฯเปฯ ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ.
เทพธิดานั้นดีใจที่พระมหาโมคคัลลานเถระถาม
จึงตอบปัญหาผลกรรมไปตามที่พระเถระถามว่า
อหํ อนฺธกวินฺทสฺมึ พุทฺธสฺสาทิจฺจพนฺธุโน
อทาสึ โกลสมฺปากํ กญฺชิกํ เตลธูปิตํ.
ดิฉันเมื่ออยู่ในเมืองอันธกวินทะ
ได้ถวายน้ำข้าวปรุงด้วยผลพุทราอบด้วยน้ำมัน
แด่พระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นเผ่าพันธุ์แห่งพระอาทิตย์
ปิปฺผลฺยา ลสุเณน จ มิสฺสํ ลามญฺชเกน จ
อทาสึ อุชุภูตสฺมึ (๑) วิปฺปสนฺเนน เจตสา.
- ๑ม. อุชุภูเตสุ
มีจิตเลื่อมใสในพระผู้มีพระภาคผู้ปฏิบัติตรง
ได้ถวายน้ำข้าวผสมด้วยดีปลี กระเทียม และรากผักชี
ยา มเหสิตฺตํ กาเรยฺย จกฺกวตฺติสฺส ราชิโน
นารี สพฺพงฺคกลฺยาณี ภตฺตุ จาโนมทสฺสิกา
เอกสฺส กญฺชิกทานสฺส กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ.
การที่นารีผู้มีเรือนร่างงามทุกส่วนสัด สามีมองไม่เบื่อ
ได้ครองความเป็นอัครมเหสีของพระเจ้าจักรพรรดินั้น
ยังไม่เทียบเท่าเสี้ยวที่ ๑๖ แห่งการถวายน้ำข้าวครั้งเดียว
สตํ นิกฺขา สตํ อสฺสา สตํ อสฺสตรีรถา
สตํ กญฺญาสหสฺสานิ อามุตฺตมณิกุณฺฑลา
เอกสฺส กญฺชิกทานสฺส กลํ นาคฺฆนฺติ โสฬสึ.
ทองคำ ๑๐๐ แท่ง ม้า ๑๐๐ ตัว
ราชรถเทียมด้วยม้าอัสดร ๑๐๐ คัน
หญิงสาวประดับต่างหูแก้วมณี ๑๐๐,๐๐๐ นาง
ก็ยังมีค่าไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ แห่งทานคือการถวายน้ำข้าวครั้งเดียว
สตํ เหมวตา นาคา อีสาทนฺตา อุรูฬฺหวา
สุวณฺณกจฺฉา มาตงฺคา เหมกปฺปนิวาสสา (๑)
เอกสฺส กญฺชิกทานสฺส กลํ นาคฺฆนฺติ โสฬสึ.
- ๑ฉ.ม. เหมกปฺปนวาสสา
ช้างมาตังคะ ๑๐๐ เชือก เกิดในป่าหิมพานต์
มีงางอนงาม ทรงพลังมาก มีสายคล้องคอทองคำ
ตกแต่งด้วยเครื่องลาดและเครื่องประดับที่วิจิตรบรรจงด้วยทองคำ
ก็ยังมีค่าไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ ของการถวายน้ำข้าวครั้งเดียว
จตุนฺนมปิ ทีปานํ อิสฺสรํ โยธ การเย
เอกสฺส กญฺชิกทานสฺส กลํ นาคฺฆติ โสฬสินฺติ.
กญฺชิกทายิกาวิมานํ ปญฺจมํ.
การที่พระเจ้าจักรพรรดิได้ครอบครองทวีปทั้ง ๔ ในโลกนี้นั้น
ก็ยังมีค่าไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ แห่งการถวายน้ำข้าวครั้งเดียวนั้น
กัญชิกทายิกาวิมานที่ ๕ จบ
จบ ๕. กัญชกทายิกาวิมาน