พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ · ปาริฉัตตกวรรค
๒. อุจฉุวิมาน เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในปาริฉัตตกวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
_______
๒. อุจฺฉุทายิกาวิมาน
๒. อุจฉุทายิกาวิมาน
ว่าด้วยวิมานที่เกิดขึ้นแก่หญิงผู้ถวายท่อนอ้อย
(พระมหาโมคคัลลานเถระถามเทพธิดานั้นด้วยคาถาเหล่านี้ว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ ปาริฉัตตกวรรค อุจฉุวิมาน (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๖ หน้า ๔๐–๔๒ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๖ หน้า ๔๗–๔๙
โอภาสยิตฺวา ปฐวี (๑) สเทวกํ
อติโรจสิ จนฺทิมสุริยา วิย
สิริยา จ วณฺเณน ยเสน เตชสา
พฺรหฺมาว เทเว ติทเส สหินฺทเก (๒)
- ๑ฉ.ม. ปถวึ
- ๒สี. สอินฺทเก
เธอมีสิริรัศมีกาย มีบริวารยศและมีเดช
เปล่งรัศมีส่องทั่วแผ่นดินพร้อมทั้งเทวโลกให้สว่างไสว
รุ่งเรืองดังพระจันทร์และพระอาทิตย์
และดังท้าวมหาพรหมเปล่งรัศมีงามล้ำกว่า
ทวยเทพชาวไตรทศพร้อมทั้งพระอินทร์
ปุจฺฉามิ ตํ อุปฺปลมาลธารินี
อาเวฬินี กญฺจนสนฺนิภตฺตเจ
อลงฺกเต อุตฺตมวตฺถธารินี
กา ตฺวํ สุเภ เทวเต วนฺทเส มมํ.
อาตมาขอถามเธอ เทพธิดาผู้เลอโฉม ประดับมาลัยดอกอุบล
มีมาลัยแก้วประดับเทริด มีผิวพรรณเปล่งปลั่งดั่งทองคำ
ประดับประดาอาภรณ์อย่างสวยงาม ทรงพัสตราภรณ์ชั้นเลิศ
เธอเป็นใครมาไหว้อาตมา
กึ ตฺวํ ปุเร กมฺมํ อกาสิ อตฺตนา
มนุสฺสภูตา ปุริมาย ชาติยา
ทานํ สุจิณฺณํ อถ สีลสญฺญมํ
เกนูปปนฺนา สุคตึ ยสสฺสินี
เทวเต ปุจฺฉิตาจิกฺข
กิสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลนฺติ.
ชาติก่อนเธอเกิดเป็นมนุษย์ได้ทำกรรมอะไรมาก่อน
เธอสั่งสมทานไว้ดีหรือว่ารักษาศีลไว้ดี จึงเกิดในสวรรค์ มีบริวารยศ
เพราะกรรมอะไร เทพธิดา อาตมาถามแล้ว
ขอเธอจงบอกเถิดว่า นี้เป็นผลของกรรมอันใดเล่า
(เทพธิดาตอบว่า)
อิทานิ ภนฺเต อิมเมว คามํ (๑)
ปิณฺฑาย อมฺหากํ ฆรํ อุปาคมิ.
ตโต เต อุจฺฉุสฺส อทาสิ ขณฺฑิกํ
ปสนฺนจิตฺตา อตุลาย ปีติยา.
- ๑ก. คาเม
พระคุณเจ้าผู้เจริญ เมื่อไม่นานมานี้ พระเถระรูปหนึ่ง
เข้ามาบิณฑบาตยังเรือนของดิฉันในหมู่บ้านนี้แหละ
จากนั้นดิฉันมีจิตเลื่อมใส เกิดปีติสุดประมาณ
จึงได้ถวายท่อนอ้อยแด่ท่าน
สสฺสุ จ ปจฺฉา อนุยุญฺชเต มมํ
กหนฺนุ (๑) อุจฺฉุํ วธุเก อวากริ (๒)
น ฉฑฺฑิตํ โน ปน ขาทิตํ มยา
สนฺตสฺส ภิกฺขุสฺส สยํ อทาสหํ.
- ๑อิ. กหํ เม
- ๒ฉ. อวากิริ
แต่ต่อมาภายหลัง แม่ผัวซักถามดิฉันว่า
แม่ตัวดี แกเอาอ้อยไปทิ้งไว้ที่ไหนล่ะ
ดิฉันจึงตอบว่า ไม่ได้ทิ้งและก็ไม่ได้กิน
แต่ดิฉันได้ถวายแด่ภิกษุผู้สงบระงับไปแล้ว
ตุยฺหํนุ อิทํ (๑) อิสฺสริยํ อโถ มมํ
อิติสฺสา สสฺสุ ปริภาสเต มมํ
ปีฐํ คเหตฺวา ปหารํ อทาสิ เม
ตโต จุตา กาลกตามฺหิ เทวตา.
- ๑ฉ.ม. นฺวิทํ
ทันใดนั้น แม่ผัวได้ด่าดิฉันว่า
นี่แกหรือฉันเป็นใหญ่กันแน่
ว่าแล้วก็คว้าตั่งฟาดดิฉัน
ดิฉันตายจากมนุษยโลกนั้นแล้วก็มาเกิดเป็นเทพธิดา
ตเทว กมฺมํ กุสลํ กตํ มยา
สุขญฺจ กมฺมํ อนุโภมิ อตฺตนา
เทเวหิ สทฺธึ ปริจารยามหํ
โมทามหํ กามคุเณหิ ปญฺจหิ.
ดิฉันทำกุศลกรรมนั้นไว้เท่านี้
ตนเองจึงได้มาเสวยผลกรรมที่นำความสุขมาให้
ได้รับการบำเรอบันเทิงใจอยู่
ด้วยกามคุณ ๕ ร่วมกับหมู่เทพ
ตเทว กมฺมํ กุสลํ กตํ มยา
สุขญฺจ กมฺมํ อนุโภมิ อตฺตนา
เทวินฺทคุตฺตา ติทเสหิ รกฺขิตา
สมปฺปิตา กามคุเณหิ ปญฺจหิ.
ดิฉันทำกุศลกรรมนั้นไว้เท่านี้
ตนเองจึงได้มาเสวยผลกรรมที่นำความสุขมาให้
มีท้าวสักกะจอมเทพคุ้มครอง มีทวยเทพชั้นไตรทศรักษา
เพียบพร้อมอยู่ด้วยกามคุณ ๕
เอตาทิสํ ปุญฺญผลํ อนปฺปกํ
มหาวิปากา มม อุจฺฉุทกฺขิณา
เทเวหิ สทฺธึ ปริจารยามหํ
โมทามหํ กามคุเณหิ ปญฺจหิ.
ผลบุญดังกล่าวมานี้มิใช่เล็กน้อย
บุญที่ดิฉันได้ถวายอ้อยให้ผลมาก
ดิฉันจึงได้รับการบำเรอ บันเทิงใจอยู่
ด้วยกามคุณ ๕ ร่วมกับหมู่เทพ
เอตาทิสํ ปุญฺญผลํ อนปฺปกํ
มหาชุติกา มม อุจฺฉุทกฺขิณา
เทวินฺทคุตฺตา ติทเสหิ รกฺขิตา
สหสฺสเนตฺโตริว นนฺทเน วเน.
ผลบุญดังกล่าวมานี้มิใช่เล็กน้อย
บุญที่ดิฉันได้ถวายอ้อยมีอานุภาพมาก
ดิฉันจึงมีท้าวสักกะจอมเทพคุ้มครอง
มีทวยเทพชั้นไตรทศรักษา ดังท้าวสหัสนัยน์ในนันทวัน
ตุวญฺจ ภนฺเต อนุกมฺปกํ วิทุํ
อุเปจฺจ วนฺทึ กุสลญฺจ ปุจฺฉิสํ, (๑)
ตโต เต อุจฺฉุสฺส อทาสิ ขณฺฑิกํ
ปสนฺนจิตฺตา อตุลาย ปีติยาติ.
อุจฺฉุทายิกาวิมานํ ทุติยํ.
- ๑ก. ปุจฺฉิยา
พระคุณเจ้าผู้เจริญ ดิฉันเข้าไปหาพระคุณเจ้า
ผู้อนุเคราะห์ซึ่งมีปัญญา แล้วกราบไหว้และถามถึงความไม่มีโรค
จากนั้นก็มีจิตเลื่อมใส เกิดปีติสุดประมาณ
จึงได้ถวายท่อนอ้อยแด่พระคุณเจ้า
อุจฉุทายิกาวิมานที่ ๒ จบ
จบ ๒. อุจฉุวิมาน