๓. อลัมพุสาชาดก เล่ม ๒๗

๓. อลัมพุสาชาดก (๕๒๓)

ว่าด้วยฤๅษีตบะแตกเพราะสตรี

(พระบรมศาสดาตรัสเล่าเรื่องในอดีตว่า)

{๒๔๗๘} [๓๐๖๘] ครั้งนั้น พระอินทร์ผู้เป็นใหญ่ ผู้ทรงปราบวัตรอสูรได้ ทรงเป็นพระบิดาแห่งเทพบุตรผู้ชนะ ประทับอยู่ ณ สุธัมมาเทวสภา รับสั่งให้เรียกนางอลัมพุสาเทพกัญญามาแล้วตรัสว่า(ท้าวสักกะตรัสบัญชานางอลัมพุสาเทพกัญญาว่า)

{๒๔๗๙} [๓๐๖๙] ดูก่อนแม่อลัมพุสาผู้ระคนไปด้วยกิเลสผู้สามารถจะเล้าโลมฤๅษีได้ เทวดาชั้นดาวดึงส์พร้อมทั้งพระอินทร์ขอร้องเจ้า ขอให้เจ้าไปหาอิสิสิงคดาบสเถิด{๒๔๘๐} [๓๐๗๐] ก่อนที่ดาบสผู้มีวัตรประพฤติพรหมจรรย์ ยินดียิ่งในพระนิพพาน เป็นผู้รู้องค์นี้ จะไม่ลํ้าหน้าพวกเราไป เจ้าจงขัดขวางทางไปเทวโลกของดาบสนั้นเสีย(นางอลัมพุสาเทพกัญญาได้ฟังแล้ว จึงกราบทูลถามว่า)

{๒๔๘๑} [๓๐๗๑] ข้าแต่เทวราช พระองค์ทรงทำอะไร ไฉนจึงทรงรับสั่งเจาะจง หม่อมฉันเท่านั้นว่า ‘แน่ะเจ้าผู้สามารถจะเล้าโลมฤๅษีได้ เจ้าจงไปเถิด’ ดังนี้เล่า นางเทพอัปสรแม้เหล่าอื่นก็มีอยู่[๓๐๗๒] นางเทพอัปสรผู้ทัดเทียมหม่อมฉันและผู้ประเสริฐกว่าหม่อมฉัน ก็มีอยู่ในนันทวันอันหาความโศกมิได้วาระการไปจงตกแก่ นางเทพอัปสรเหล่านั้นบ้างแม้นางเทพอัปสรเหล่านั้นจงไป เล้าโลมเถิด

(ท้าวสักกเทวราชตรัสว่า)

{๒๔๘๒} [๓๐๗๓] เจ้าพูดจริงโดยแท้แล นางเทพอัปสรอื่น ๆ ที่ทัดเทียมกับเจ้า และประเสริฐกว่าเจ้าในนันทวันอันหาความเศร้าโศกมิได้มีอยู่ ก็จริง[๓๐๗๔] ดูก่อนนางผู้มีอวัยวะงามทุกส่วนก็แต่ว่านางเทพอัปสร เหล่านั้นไปถึงชายเข้าแล้วย่อมไม่รู้จักการบำเรออย่างที่เจ้ารู้[๓๐๗๕] ดูก่อนแม่กัลยาณีเจ้านั่นแหละไปเถอะ เพราะว่าเจ้าเป็นผู้ ประเสริฐกว่าหญิงทั้งหลายเจ้าจักนำดาบสนั้นมาสู่อำนาจได้ ด้วยผิวพรรณและรูปร่างของเจ้าเอง(นางอลัมพุสาได้ฟังดังนั้น จึงกราบทูลว่า)

{๒๔๘๓} [๓๐๗๖] หม่อมฉันถูกองค์เทวราชใช้แล้วจักไม่ไปก็ไม่ได้ แต่ว่าหม่อมฉันกลัวที่จะต้องเบียดเบียนดาบสนั้น เพราะว่าท่านเป็นพราหมณ์ มีเดชสูงส่ง[๓๐๗๗] มีผู้คนมิใช่น้อยที่เบียดเบียนฤๅษีแล้วจะต้องตกนรกถึงความ เวียนว่ายตายเกิดเพราะความหลง เพราะเหตุนั้น หม่อมฉัน จึงรู้สึกขนลุกขนพอง(พระบรมศาสดาตรัสเล่าต่อไปว่า)

{๒๔๘๔} [๓๐๗๘] นางอลัมพุสาเทพอัปสรผู้มีวรรณะน่ารักใคร่ผู้ระคนไปด้วย กิเลสปรารถนาจะให้อิสิสิงคดาบสระคนด้วยกิเลสครั้น กราบทูลอย่างนี้แล้วก็หลีกไป[๓๐๗๙] ก็นางอลัมพุสาเทพอัปสรนั้นเข้าไปยังป่าที่อิสิสิงคดาบสรักษา อันดาดาษไปด้วยเถาตำลึงโดยรอบประมาณกึ่งโยชน์

[๓๐๘๐] นางได้เข้าไปหาอิสิสิงคดาบสผู้กำลังปัดกวาดโรงไฟอยู่ในเวลา อาทิตย์อุทัย ก่อนเวลาอาหารเช้า(ลําดับนั้น อิสิสิงคดาบสได้ถามนางว่า)

{๒๔๘๕} [๓๐๘๑] เจ้าเป็นใครหนอ มีรัศมีเหมือนสายฟ้าหรือเหมือนดาว ประกายพรึกมีเครื่องประดับแขนงามวิจิตรสวมใส่ต่างหู แก้วมุกดาและแก้วมณี[๓๐๘๒] สว่างไสวคล้ายแสงอาทิตย์ มีกลิ่นจุรณจันทน์ มีวรรณะดังทอง มีลำขากลมกลึง มีมายามากมาย กำลังรุ่นสาว ดูงดงาม[๓๐๘๓] เท้าของเจ้าไม่เว้ากลาง อ่อนละมุน สะอาด วางได้เหมาะเจาะ การเยื้องกรายของเจ้าก็น่ารัก ดึงจิตใจของเราได้ทีเดียว[๓๐๘๔] ลำขาของเจ้าเล่าก็เป็นปล้อง เสมอด้วยงวงช้าง ตะโพกของ เจ้าก็ผึ่งผายเกลี้ยงเกลาดังแผ่นกระดานทอง[๓๐๘๕] นาภีของเจ้าก็ตั้งอยู่เป็นอย่างดีเหมือนกับฝักดอกอุบล มองเห็น ได้แต่ไกล คล้ายเกสรดอกอัญชันเขียว[๓๐๘๖] ถันทั้งคู่เกิดที่ทรวงอกหาขั้วมิได้ ทรงไว้ซึ่งขีรรส ก็ไม่หดเหี่ยว เต่งตึงทั้งสองข้าง เสมอด้วยนํ้าเต้าครึ่งซีก[๓๐๘๗] คอของเจ้ายาวกลมกลึงดังกลองทอง ดังคอเนื้อทราย ริมฝีปาก ก็น่ารัก แดงเรื่อเช่นกับลิ้น

[๓๐๘๘] ฟันของเจ้าทั้งข้างบนข้างล่างขัดสีด้วยไม้สีฟัน เกิดครบสองครั้ง หาที่เสียมิได้ ดูงามนัก

[๓๐๘๙] นัยน์ตาทั้งสองข้างของเจ้าเล่าก็ดําขลับมีขอบเป็นสีแดง ดังเม็ดมะกล่ำ ทั้งยาวทั้งกว้างน่าทัศนา

[๓๐๙๐] ผมที่งอกบนศีรษะของเจ้าก็ไม่ยาวนัก เรียบเสมอดี หวีด้วยหวี ทอง มีกลิ่นหอมฟุ้งด้วยกลิ่นจันทน์

[๓๐๙๑] กสิกรรม โครักขกรรม การค้าของพ่อค้า และความบากบั่น ของฤๅษีทั้งหลายผู้สำรวมดีมีตบะ มีความสำเร็จประมาณเท่าใด

[๓๐๙๒] เราไม่เห็นบุคคลมีประมาณเท่านั้นในปฐพีมณฑลนี้จะเสมอเหมือนเจ้า เจ้าเป็นใครหรือเป็นลูกสาวใคร เราจะรู้จักเจ้าได้อย่างไร

(นางอลัมพุสาทราบว่าอิสิสิงคดาบสหลงใหลแล้ว จึงกล่าวว่า)

{๒๔๘๖} [๓๐๙๓] ดูก่อนท่านกัสสปะผู้เจริญเมื่อจิตของท่านเป็นไปอย่างนี้แล้ว ก็มิใช่เวลาที่จะมาถามปัญหา มาเถิด ท่านที่รัก เราทั้งสอง มาร่วมอภิรมย์กันในอาศรมของเรา มาเถิดท่าน ฉันจักเคล้าคลึงท่าน ท่านจงเป็นผู้ฉลาดในความยินดีด้วยกามคุณ(พระบรมศาสดาทรงประกาศเนื้อความต่อไปว่า)

{๒๔๘๗} [๓๐๙๔] นางอลัมพุสาเทพอัปสรผู้มีผิวพรรณน่ารักใคร่ผู้ระคนไปด้วยกิเลส ปรารถนาจะให้อิสิสิงคดาบสระคนด้วยกิเลสครั้น กล่าวอย่างนี้แล้วก็ทำทีหลีกไป

{๒๔๘๘} [๓๐๙๕] ส่วนอิสิสิงคดาบสนั้นรีบเดินออกไปโดยเร็วตัดการก้าวไป อย่างชักช้าเสีย ตามไปทันเข้าก็จับที่มวยผมอันอุดมของนางไว้

[๓๐๙๖] นางอัปสรผู้มีรูปโฉมงดงามก็หมุนกลับมาสวมกอดดาบสนั้น อิสิสิงคดาบสก็ได้เคลื่อนหลุดจากพรหมจรรย์ตามที่ท้าวสักกเทวราช ปรารถนาแล้ว

[๓๐๙๗] นางเทพอัปสรนั้นได้นึกถึงพระอินทร์ผู้ประทับอยู่ในนันทวัน ท้าวมฆวานเทพกุญชรทรงทราบความดำริของนางแล้ว

[๓๐๙๘] จึงส่งบัลลังก์ทองพร้อมทั้งเครื่องบริวาร ผ้าเครื่องปกปิดทรวง ๕๐ ผืน เครื่องลาด ๑,๐๐๐ ผืนมาให้โดยเร็ว[๓๐๙๙] แม่โฉมงามกกกอดดาบสนั้นไว้แนบทรวงอกนางกกกอดไว้ อย่างนั้นเป็นเวลา ๓ ปี แต่เป็นเหมือนครู่เดียวเท่านั้น[๓๑๐๐] ล่วงไป ๓ ปี พราหมณ์ดาบสจึงสร่างเมา รู้สึกตัว ได้เห็นหมู่ ไม้เขียวชะอุ่มโดยรอบเรือนไฟ

[๓๑๐๑] ป่าไม้ผลัดใบใหม่มีดอกบานสะพรั่งมีฝูงนกดุเหว่าร้องอยู่อื้ออึง เธอมองดูโดยรอบแล้วก็ร้องไห้นํ้าตาไหลพราก พลางคร่ำครวญว่า[๓๑๐๒] ‘เรามิได้บูชาไฟ มิได้ร่ายมนต์ อะไรมาบันดาลให้การบูชาไฟ ต้องเสื่อมลงใครหนอมาประเล้าประโลมจิตของเราด้วยการ บำเรอที่แล้วมา[๓๑๐๓] ผู้ใดมายึดฌานอันเกิดพร้อมกับเดชของเราผู้อยู่ในป่าไป เหมือน คนยึดเรือที่เต็มด้วยรัตนะต่าง ๆ ในมหาสมุทรไป’(นางอลัมพุสาเทพกัญญาได้ฟังดังนั้น จึงปรากฏตัว กล่าวว่า)

{๒๔๘๙} [๓๑๐๔] ดิฉันถูกท้าวเทวราชทรงใช้มาเพื่อบำเรอท่าน จึงได้ครอบงำจิต ของท่านด้วยจิตของดิฉันท่านไม่รู้สึกตัวเลยเพราะความ ประมาท(อิสิสิงคดาบสได้ฟังแล้ว ระลึกถึงโอวาทของบิดาได้ ก็คร่ำครวญว่า)

{๒๔๙๐} [๓๑๐๕] เดิมทีท่านกัสสปดาบสผู้บิดาได้พร่ำสอนเราถึงสิ่งเหล่านี้ว่า ‘พ่อหนุ่มเอ๋ย สตรีทั้งหลายเป็นเหมือนดอกนารีผล เจ้าจงรู้จักสตรีเหล่านั้นไว้

[๓๑๐๖] พ่อหนุ่ม เจ้าจงรู้จักสตรีผู้มีปุ่มที่อก เจ้าจงรู้จักสตรีเหล่านั้น’ บิดาเหมือนเอ็นดูเราจึงเฝ้าพรํ่าสอนเราดังนี้

[๓๑๐๗] แต่เรามิได้ทำตามคำสั่งสอนของบิดาผู้รู้นั้น วันนี้เราจึงซบเซา อยู่แต่ผู้เดียวในป่าอันหามนุษย์มิได้

[๓๑๐๘] เราจักทำอย่างที่เราเคยเป็นเช่นเดิมอีกทีหรือจักตายเสียดี ประโยชน์อะไรด้วยชีวิตที่น่าติเตียน

(พระบรมศาสดาตรัสเล่าต่อไปว่า)

{๒๔๙๑} [๓๑๐๙] นางอลัมพุสาเทพกัญญาทราบถึงเดช ความเพียร และปัญญา อันมั่นคงของอิสิสิงคดาบสนั้นแล้วก็ซบศีรษะลงที่เท้าของ อิสิสิงคดาบส พลางกล่าว (ขอขมา) ว่า

[๓๑๑๐] ‘ข้าแต่ท่านมหาวีระขอท่านอย่าโกรธดิฉันเลย ข้าแต่ท่าน ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ขอท่านอย่าโกรธดิฉันเลย ดิฉันได้ บำเพ็ญประโยชน์อันใหญ่หลวงแก่เทวดาชั้นไตรทศผู้เรืองยศแล้ว เพราะว่าท่านได้ทำเทพบุรีทั้งหมดสั่นสะเทือนแล้วในครั้งนั้น’(อิสิสิงคดาบสกล่าวว่า)

{๒๔๙๒} [๓๑๑๑] ดูก่อนนางผู้เจริญขอทวยเทพชั้นดาวดึงส์ท้าววาสวะ จอมไตรทศ และเธอจงมีความสุขเถิด ดูก่อนนางเทพกัญญา เชิญไปตามสบายเถิด

(พระบรมศาสดาตรัสเล่าต่อไปว่า)

{๒๔๙๓} [๓๑๑๒] นางอลัมพุสาเทพกัญญาซบศีรษะลงที่เท้าของอิสิสิงคดาบส และ ทำประทักษิณแล้ว ประคองอัญชลีหลีกออกไปจากที่นั้น

[๓๑๑๓] ขึ้นสู่บัลลังก์ทองพร้อมด้วยเครื่องบริวาร เครื่องปิดทรวง ๕๐ ผืนและเครื่องลาด ๑,๐๐๐ ผืน แล้วกลับไปในสำนักของเทวดาทั้งหลาย

[๓๑๑๔] ท้าวสักกะจอมเทพทรงปีติโสมนัสปลาบปลื้มพระทัยได้ พระราชทานพรแก่นางเทพกัญญานั้นซึ่งกําลังมาอยู่เหมือน ดังดวงประทีปอันรุ่งเรืองหรือเหมือนสายฟ้าฉะนั้น(นางอลัมพุสากราบทูลว่า)

{๒๔๙๔} [๓๑๑๕] ข้าแต่ท้าวสักกะผู้เป็นใหญ่กว่าเทวดาทั้งปวงถ้าพระองค์ จะประทานพรแก่หม่อมฉันไซร้ ขออย่าให้หม่อมฉันไปเล้าโลมฤๅษีอีกเลย ข้าแต่ท้าวสักกะ หม่อมฉันขอพรเท่านี้

๔. สังขปาลชาดก (๕๒๔)

ว่าด้วยสังขปาลนาคราชบำเพ็ญตบะ

(พระเจ้าพาราณสีทรงเห็นอาฬารดาบสแล้วทรงเลื่อมใส จึงตรัสว่า)

{๒๔๙๕} [๓๑๑๖] ท่านเป็นผู้มีร่างงดงาม มีดวงตาแจ่มใส ข้าพเจ้าเข้าใจว่าท่านผู้เจริญบวชจากสกุล ไฉนท่านผู้มีปัญญาจึงละทรัพย์และโภคสมบัติออกจากเรือน มาบวชเป็นบรรพชิตเสียเล่า(อาฬารดาบสทูลว่า)

{๒๔๙๖} [๓๑๑๗] ขอถวายพระพรมหาบพิตรผู้เป็นจอมนรชน อาตมภาพได้เห็น วิมานของพญาสังขปาลนาคราชผู้มีอานุภาพมากมาด้วยตนเอง ครั้นเห็นแล้วจึงออกบวช เพราะเชื่อมหาวิบากของบุญทั้งหลาย