๑๑. อุบาลีเถรคาถา เล่ม ๒๖

๑๐. สาฏิมัตติเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการพึ่งลำแข้งตนเอง

นัยว่า ท่านพระสาฏิมัตติเถระ (เมื่อจะแสดงธรรมแก่เจ้าของเรือนที่ ถูกมารดลใจภายหลังสำนึกผิดนั้น) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๓ คาถาอย่างนี้ว่า{๓๑๖}[๒๔๖] เมื่อก่อนท่านมีศรัทธา แต่วันนี้ศรัทธาของท่านไม่มี สิ่งใดที่เป็นของท่าน ขอสิ่งนั้นจงเป็นของท่านนั่นแหละ ทุจริตของเราไม่มี[๒๔๗] เพราะศรัทธาเป็นสิ่งไม่เที่ยง กลับกลอก ศรัทธานั้นเรา เคยเห็นมาแล้ว คนทั้งหลายประเดี๋ยวรัก ประเดี๋ยวหน่าย ดูก่อนท่านผู้เป็นมุนี ท่านจะเอาชนะคนเหล่านั้นไปทำไม[๒๔๘] ในแต่ละตระกูล เขาจะหุงหาอาหารไว้เผื่อพวกมุนี ตระกูลละนิดละหน่อย เราจักเที่ยวไปบิณฑบาต กำลังแข้งของเรายังมีอยู่

๑๑. อุปาลิเถรคาถา

สุภาษิตสอนพระบวชใหม่

นัยว่า ท่านพระอุปาลิเถระ (เมื่อจะกล่าวสอนภิกษุทั้งหลายในเวลาสวดปาติโมกข์) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๓ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๑๗}[๒๔๙] ภิกษุผู้ออกบวชด้วยศรัทธา ยังเป็นผู้ใหม่ต่อการศึกษา พึงคบหากัลยาณมิตรผู้มีอาชีพบริสุทธิ์ ไม่เกียจคร้าน

[๒๕๐] ภิกษุผู้ออกบวชด้วยศรัทธา ยังเป็นผู้ใหม่ต่อการศึกษา เมื่ออยู่ในสงฆ์ พึงศึกษาวินัยให้เป็นผู้ฉลาดด้วยการบำเพ็ญวัตรปฏิบัติให้บริบูรณ์[๒๕๑] ภิกษุผู้ออกบวชด้วยศรัทธา ยังเป็นผู้ใหม่ต่อการศึกษา พึงเป็นผู้ฉลาดในสิ่งควรและไม่ควร ไม่พึงถูกตัณหาครอบงำเที่ยวไป

๑๒. อุตตรปาลเถรคาถา

สุภาษิตสอนให้ละกาม

นัยว่า ท่านพระอุตตรปาลเถระ (ครั้นพิจารณาดูข้อปฏิบัติของตน เมื่อจะบันลือสีหนาท) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๓ คาถาอย่างนี้ว่า{๓๑๘}[๒๕๒] กามคุณ ๕ อันทำใจให้ลุ่มหลง ได้ทำให้เราผู้เป็นบัณฑิต ผู้สามารถคิดหาประโยชน์ตกอยู่ในโลก[๒๕๓] เราได้แล่นไปในวิสัยแห่งมาร ถูกลูกศรคือราคะเสียบอย่างแน่นหนา แต่ก็สามารถเปลื้องตนออกจากบ่วงแห่งมัจจุราชได้[๒๕๔] กามทั้งปวงเราละได้แล้ว ภพทั้งสิ้นเราก็ทำลายแล้ว ชาติสงสาร(การเวียนว่ายตายเกิด)ของเราสิ้นแล้ว บัดนี้ ภพใหม่ไม่มีอีกต่อไป