๑๔. สัพพกามเถรคาถา เล่ม ๒๖

[๔๔๘] สัตว์โลกถูกความตายกำจัด ถูกชรารุมล้อม ถูกลูกศรคือ ตัณหาทิ่มแทง ถูกความอยากแผดเผาอยู่ทุกเมื่อ

[๔๔๙] สัตว์โลกถูกความตายกำจัด ถูกชรารุมล้อม ไม่มีสิ่งต้านทานให้ ย่อมเดือดร้อนอยู่เป็นนิจ เหมือนคน ทำความผิดได้รับการลงโทษเดือดร้อนอยู่ฉะนั้น[๔๕๐] ชรา พยาธิ และมรณะทั้ง ๓ เป็นดุจกองไฟตามไหม้ สัตว์โลกนี้ สัตว์โลกเหล่านั้นไม่มีกำลังที่จะต่อต้าน ไม่มีกำลังทิ่จะหนีไปได้[๔๕๑] บุคคลพึงทำวันและคืนไม่ให้ไร้ประโยชน์ด้วยการใส่ใจถึงวิปัสสนา จะน้อยหรือมากก็ได้ เพราะวันคืนผ่านพ้นผู้ใดไปเท่าใด ชีวิตของผู้นั้นก็พร่องไปเท่านั้น[๔๕๒] บุคคลจะยืน เดิน นั่ง หรือนอนอยู่ก็ตาม วันคืนสุดท้ายย่อมรุกใกล้เข้ามา เวลานี้มิใช่เวลาที่ท่านจะมามัวประมาทอยู่

๑๔. สัพพกามีเถรคาถา

สุภาษิตสอนการพิจารณาสังขาร

นัยว่า ท่านพระสัพพกามีเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๖ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๖๐}[๔๕๓] สัตว์สองเท้านี้ (หมายถึงมนุษย์) ไม่สะอาด มีกลิ่นเหม็น เต็มไปด้วยซากศพต่าง ๆ มีของโสโครกไหลออกทั่วกาย ต้องบริหารอยู่เป็นนิจ

[๔๕๔-๔๕๕] กามคุณ ๕ อันน่ารื่นรมย์ใจเหล่านี้ คือ รูป เสียง กลิ่น รส และโผฏฐัพพะ ที่ปรากฏอยู่ในรูปของผู้หญิง ย่อมเบียดเบียนปุถุชนให้เดือดร้อน เหมือนนายพรานแอบดักเนื้อด้วยเครื่องดัก เหมือนพรานเบ็ดจับปลาด้วยเบ็ด เหมือนบุคคลจับลิงด้วยตังฉะนั้น[๔๕๖] ปุถุชนเหล่าใดมีจิตกำหนัดเข้าไปซ่องเสพหญิงเหล่านั้น ปุถุชนเหล่านั้นย่อมขยายสังสารวัฏที่น่ากลัวออกไป ย่อมก่อภพใหม่ขึ้นอีก[๔๕๗] ส่วนผู้ใดงดเว้นหญิงเหล่านั้นได้ เหมือนสลัดหัวงูด้วยเท้า ผู้นั้นเป็นผู้มีสติ ย่อมก้าวล่วงตัณหาอันซ่านไปในโลกได้[๔๕๘] เราเห็นโทษในกามทั้งหลาย เห็นการออกบวชโดยเป็นความเกษม จึงสลัดตนจากกามทั้งปวงแล้ว ได้บรรลุความสิ้นอาสวะ

จบ ฉักกนิบาต

ในวรรคนี้รวมคาถาได้ ๘๔ คาถา มีพระเถระที่ภาษิตคาถา รวม ๑๔ รูปคือ

๑. พระอุรุเวลกัสสปเถระ ๒. พระเตกิจฉกานิเถระ

๓. พระมหานาคเถระ ๔. พระกุลลเถระ

๕. พระมาลุงกยปุตตเถระ ๖. พระสัปปทาสเถระ

๗. พระกาติยานเถระ ๘. พระมิคชาลเถระ

๙. พระเชนตปุโรหิตปุตตเถระ ๑๐. พระสุมนเถระ

๑๑. พระนหาตกมุนีเถระ ๑๒. พระพรหมทัตตเถระ

๑๓. พระสิริมัณฑเถระ ๑๔. พระสัพพกามีเถระ

๗. สัตตกนิบาต

๑. สุนทรสมุททเถรคาถา

คาถาสุภาษิตของพระสุนทรสมุทร

นัยว่า ท่านพระสุนทรสมุททเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๗ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๖๑}[๔๕๙] หญิงแพศยาผู้ประดับประดาร่างกาย นุ่งห่มผ้างดงาม ทัดทรงดอกไม้ ลูบไล้เครื่องหอม เท้าย้อมด้วยสีแดง สวมรองเท้าทอง

[๔๖๐] ถอดรองเท้ายืนประคองอัญชลีอยู่ข้างหน้า กล่าวเล้าโลม เราด้วยถ้อยคำไพเราะอ่อนหวานว่า

[๔๖๑]‘ท่านยังเป็นนักบวชที่ยังหนุ่ม ขอจงเชื่อฟังคำดิฉันเถิด ขอเชิญท่านบริโภคกามอันเป็นของมนุษย์เถิด ดิฉันจักมอบทรัพย์สมบัติที่น่าปลื้มใจให้แก่ท่าน ดิฉันขอให้สัจจะแก่ท่าน หรือนำไฟมาเป็นพยานสาบานต่อท่าน[๔๖๒] เมื่อใด เราทั้งสองแก่เฒ่าจนถือไม้เท้า เมื่อนั้น เราทั้งสองจึงค่อยบวช เราทั้งสองถือเอาชัยในโลกทั้งสอง ก่อนเถิด,

[๔๖๓] เราเห็นหญิงแพศยาคนนั้นผู้ตบแต่งร่างกาย นุ่งห่มผ้า งดงาม ยืนประคองอัญชลีพูดจาเล้าโลมเราเป็นเหมือน กับบ่วงมัจจุราชที่เขาดักไว้

[๔๖๔] ขณะนั้น โยนิโสมนสิการได้เกิดขึ้นแก่เรา โทษแห่งสังขารปรากฏแก่เรา ความเบื่อหน่ายก็ตั้งลงมั่น