พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา · ฉักกนิบาต
๓. มหานาคเถรคาถา เล่ม ๒๖
Text layerBuddha’s wordsItems ๓๔๙ (Royal Thai)3/14 in ฉักกนิบาต4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา ฉักกนิบาต มหานาคเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 52 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 26, pp. 447–447
เข้าไปยังที่อยู่ที่มีประตูหน้าต่างมิดชิดเถิด
(ท่านพระเตกิจฉานิเถระกล่าวว่า)
[๓๘๖] เราจักเข้าสัมผัสอัปปมัญญา ๔ และจักมีความสุขอยู่ด้วย อัปปมัญญาเหล่านั้น เราก็จักไม่หวั่นไหว ไม่ลำบากด้วย ความหนาว
๓. มหานาคเถรคาถา
สุภาษิตชี้โทษผู้ไม่มีความเคารพ
นัยว่า ท่านพระมหานาคเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๖ คาถาอย่างนี้ว่า
{๓๔๙}[๓๘๗] ผู้ใดไม่มีความเคารพในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย ผู้นั้นย่อมเสื่อมจากพระสัทธรรมเหมือนปลาในหนองน้อย ฉะนั้น[๓๘๘] ผู้ใดไม่มีความเคารพในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย ผู้นั้นย่อมไม่งอกงามในพระสัทธรรมเหมือนพืชเน่าในไร่นา ฉะนั้น[๓๘๙] ผู้ใดไม่มีความเคารพในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย ผู้
- ๑อัปปมัญญา ๔ ภาวะจิตที่แผ่ไปโดยไม่มีประมาณ หมายถึงการแผ่คุณธรรมคือพรหมวิหารทั้ง ๔ คือ เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา สม่ำเสมอโดยทั่วไปในมนุษย์และสัตว์ทั้งหลายไม่มีประมาณ ไม่จำกัดขอบเขต (นัย ขุ.สุ.อ. ๒/๒๔, ขุ.เถร.อ. ๒/๙๘)
- ....
- นั้นเป็นผู้ไกลจากพระนิพพานในศาสนาของพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นพระธรรมราชา
- [๓๙๐] ผู้ใดมีความเคารพในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย ผู้นั้นย่อมไม่เสื่อมจากพระสัทธรรมเหมือนปลาในนํ้ามาก ฉะนั้น
- [๓๙๑] ผู้ใดมีความเคารพในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย ผู้นั้นย่อมงอกงามในพระสัทธรรมเหมือนพืชที่ดีในไร่นาฉะนั้น
- [๓๙๒] ผู้ใดมีความเคารพในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย ผู้นั้นย่อมอยู่ใกล้พระนิพพานในศาลนาของพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นพระธรรมราชา
- <c>๔. กุลลเถรคาถา</c>
- <c>สุภาษิตแสดงการพิจารณาสังขาร</c>
- นัยว่า ท่านพระกุลลเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๖ คาถาอย่างนี้ว่า
- {350}[๓๙๓] เราผู้ชื่อว่ากุลละไปที่ป่าช้าผีดิบ ได้เห็นซากศพหญิงคนหนี่งซึ่งเขาทิ้งไว้ในป่าช้า มีหมู่หนอนฟอนกัดกินอยู่
- [๓๙๔] ดูก่อนกุลลภิกษุ ท่านจงดูร่างกายอันกระสับกระส่าย ไม่สะอาด เป็นของเปื่อยเน่า มีของโสโครกไหลเข้าไหลออกอยู่ ที่พวกคนเขลาชื่นชมกันนัก
- [๓๙๕] เราได้ถือเอาแว่นธรรมแล้วส่องดูร่างกายอันไร้ประโยชน์ นี้ทั้งภายในและภายนอกเพื่อบรรลุญาณทัสสนะ
End of ๓. มหานาคเถรคาถา