๑๒. สุชาตพุทธวงศ์ เล่ม ๓๓

[๒๘] ในขณะนั้น สัตว์ทั้งหลายมีอายุ ๙๐,๐๐๐ ปี พระองค์ทรงดำรงพระชนมายุอยู่เท่านั้น ทรงช่วยให้หมู่ชนข้ามพ้นวัฏฏสงสารได้เป็นอันมาก[๒๙] พระศาสนาของพระองค์คับคั่งไปด้วยพระอรหันต์ทั้งหลายซึ่งล้วนแต่เป็นผู้ได้วิชชา ๓ อภิญญา ๖ และบรรลุพละ ผู้คงที่

[๓๐] แม้ท่านทั้งหมดนั้นล้วนมียศมากนับไม่ได้ หลุดพ้นแล้ว ไม่มีอุปธิ แสดงแสงสว่างแห่งญาณแล้วนิพพาน

[๓๑] พระพุทธสุเมธชินเจ้าผู้ประเสริฐเสด็จปรินิพพาน ณ เมธาราม พระธาตุของพระองค์แผ่กว้างไปในประเทศนั้น ๆ ฉะนี้แล

จบ สุเมธพุทธวงศ์ ที่ ๑๑

๑๔. สุชาตพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระสุชาตพุทธเจ้า

{๑๓} [๑] ในมัณฑกัปนั้นแล มีพระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นพระนายกของโลกพระนามว่าสุชาตะ มีพระหนุดังคางราชสีห์ มีพระองค์งดงามมีพระคุณประมาณไม่ได้ ยากที่จะเทียมถึง

[๒] พระองค์ทรงงามรุ่งเรืองด้วยพระสิริทุกเมื่อดังดวงจันทร์ หมดจดปราศจากมลทินเหมือนดวงอาทิตย์ส่องแสง[๓] พระสัมพุทธเจ้าทรงบรรลุพระโพธิญาณอันอุดมบริสุทธิ์แล้วทรงประกาศพระธรรมจักร ณ สุมังคลนคร[๔] เมื่อพระสุชาตพระนายกของโลกทรงแสดงธรรมอันประเสริฐ ครั้งที่ ๑ ในพระธรรมเทศนา สัตว์ได้ตรัสรู้ ๘๐โกฏิ[๕] ครั้งที่ ๒ ในกาลเมื่อพระองค์เสด็จเข้าพรรษา ณ เทวโลก ธรรมาภิสมัยได้มีแก่ทวยเทพ ๓,๗๐๐,๐๐๐[๖] ครั้งที่ ๓ ในกาลเมื่อพระองค์เสด็จเข้าไปยังสำนักพระพุทธบิดาธรรมาภิสมัยได้มีแก่สัตว์ ๖,๐๐๐,๐๐๐[๗] พระสุชาตผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ทรงมีการประชุมภิกษุขีณาสพผู้ปราศจากมลทิน มีจิตสงบระงับ

ผู้คงที่ ๓ ครั้ง[๘] ครั้งที่ ๑ พระภิกษุเหล่านั้นล้วนแต่บรรลุอภิญญาพละ ผู้ไม่ไปในภพน้อยภพใหญ่ มาประชุมกันจำนวน ๖,๐๐๐,๐๐๐ รูป[๙] ครั้งที่ ๒ ในกาลนั้นพระชินเจ้าเสด็จลงจากเทวโลก พระสาวกขีณาสพมาประชุมกันจำนวน ๕,๐๐๐,๐๐๐ รูป[๑๐] ครั้งที่ ๓ พระอัครสาวกของพระสัมพุทธเจ้าผู้องอาจในหมู่นรชนเข้าเฝ้าพร้อมด้วยพระขีณาสพจำนวน ๔๐๐,๐๐๐ รูป[๑๑] สมัยนั้น เราเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีรี้พลมาก เป็นใหญ่ในทวีปทั้ง ๔ เหาะไปในอากาศ[๑๒] เรานั้น เห็นความอัศจรรย์อันให้เกิดขนพองสยองเกล้าที่ไม่เคยมีแล้วในโลก จึงเข้าไปถวายบังคมพระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าสุชาตะ ผู้ทรงเป็นพระนายกของโลก

[๑๓] เราถวายราชสมบัติใหญ่ในทวีปทั้ง ๔ และรัตนะ ๗ ประการ อันประเสริฐในพระพุทธเจ้าแล้วออกบวชในสำนักของพระองค์

[๑๔] พวกคนรักษาอารามในชนบทนําบิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยมากวายแก่ภิกษุสงฆ์เนือง ๆ

[๑๕-๑๖] แม้พระพุทธเจ้าผู้เป็นใหญ่ในหมื่นโลกธาตุพระองค์นั้นก็ทรงพยากรณ์เราในกาลนั้นว่า “ใน ๓๐,๐๐๐ กัป ผู้นี้จักได้เป็นพระพุทธเจ้าในโลก .. ข้ามแม่น้ำใหญ่ฉะนั้น”[๑๗] เราได้ฟังพระพุทธพยากรณ์นั้นแล้วทำความยินดีให้เกิดอย่างยิ่ง ได้อธิษฐานวัตรในการบำเพ็ญบารมี ๑๐ ทัศให้ยิ่งขึ้น

[๑๘] เราเล่าเรียนพระสูตรและพระวินัยอันเป็นนวังคสัตถุศาสน์ทั้งปวง แล้วทำพระศาสนาของพระพิชิตมารให้งดงาม

[๑๙] เราเป็นผู้ไม่ประมาทในคำสั่งสอนนั้น เจริญพรหมวิหารภาวนา ถึงความสำเร็จในอภิญญาแล้วได้เข้าถึงพรหมโลก

[๒๐] มีพระนครชื่อว่าสุมังคละ พระมหากษัตริย์พระนามว่าอุคคตะ เป็นพระชนกของพระสุชาตพุทธเจ้าผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ พระชนนีพระนามว่าปภาวดี[๒๑] พระองค์ทรงครอบครองเหย้าเรือนอยู่ ๙๐,๐๐๐ ปี ทรงมีปราสาทที่สูงส่ง ๓ องค์ ชื่อสิริ ๑ อุปสิริ ๑ จันทะ ๑

[๒๒] มีนางสนมกำนัลใน ๒๓,๐๐๐ นาง ล้วนประดับประดาสวยงาม พระมเหสีพระนามว่าสิรินันทา พระราชโอรสพระนามว่าอุปเสนะ

[๒๓] พระชินเจ้าทรงเห็นนิมิต ๔ ประการจึงเสด็จออกผนวชด้วยอัศวราชยานพระที่นั่งต้น ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่ ๙ เดือนเต็ม[๒๔] พระสุชาตมหาวีรเจ้าพระนายกของโลกอันพรหมทูลอาราธนาแล้ว ทรงประกาศพระธรรมจักร ณ สุมังคลอุทยานอันประเสริฐ[๒๕] ทรงมีพระสุทัสสนเถระและพระสุเทวเถระเป็นพระอัครสาวก ทรงมีพระเถระชื่อว่านารทะเป็นพุทธอุปัฏฐาก[๒๖] พระนาคาเถรีและพระนาคสมานาเถรีเป็นพระอัครสาวิกา ต้นโพธิที่ตรัสรู้ของพระองค์เรียกกันว่าต้นไผ่ใหญ่[๒๗] และต้นไม้นั้นลำต้นแข็ง ไม่มีโพรง มีใบหนาแน่น ลำต้นตรง มีขนาดใหญ่ น่าดูน่าชม น่ารื่นรมย์ใจ[๒๘] ลำต้นหนึ่ง ๆ เจริญงอกงามแล้วแตกกิ่งสาขาออกไป ต้นไม้นั้นงดงามเหมือนกำหางนกยูงที่มัดไว้ดีแล้วฉะนั้น[๒๙] ต้นไม้นั้นไม่มีหนาม แม้ช่องใหญ่ก็ไม่มี มีกิ่งชิดไม่ห่าง มีเงาทึบน่ารื่นรมย์ใจ

[๓๐] สุทัตตอุบาสกและจิตตอุบาสกเป็นอัครอุปัฏฐาก สุภัททาอุบาสิกาและปทุมาอุบาสิกาเป็นอัครอุปัฏฐายิกา[๓๑] พระชินเจ้าพระองค์นั้นสูง ๕๐ ศอก ทรงประกอบด้วยพระอาการอันประเสริฐและพระคุณทุกอย่าง[๓๒] ทรงมีพระรัศมีหาที่เสมอเหมือนมิได้ ซ่านออกโดยรอบ ไม่มีประมาณ ไม่มีเทียบเคียง หาอุปมาเปรียบมิได้[๓๓] ในขณะนั้น สัตว์ทั้งหลายมีอายุ ๙๐,๐๐๐ ปี พระองค์ทรงดำรงพระชนมายุอยู่เท่านั้น ทรงช่วยให้หมู่ชนข้ามพ้นวัฎฏสงสารได้เป็นอันมาก

[๓๔] ในกาลนั้น พระศาสนางามวิจิตรด้วยพระอรหันต์ทั้งหลาย ดังคลื่นในสมุทรสาคร เหมือนดาวในท้องฟ้าฉะนั้น (พระศาสนาของพระชินเจ้าคับคั่งด้วยพระอรหันต์ทั้งหลายผู้บรรลุวิชชา ๓ อภิญญา ๖ และพละ ผู้คงที่)[๓๕] พระพุทธเจ้าพระองค์นั้นหาผู้เสมอเหมือนมิได้ และพระคุณเหล่านั้นหาเทียบเคียงมิได้อันตรธานไปหมดสิ้นแล้ว สังขารทั้งปวงว่างเปล่าหนอ

[๓๖] พระพุทธสุชาตชินเจ้าผู้ประเสริฐ เสด็จปรินิพพาน ณ เสลารามพระสถูปของพระองค์สูง ๓ คาวุต ประดิษฐานอยู่ในเสลารามนั้นฉะนี้แล

จบ สุชาตพุทธวงศ์ที่ ๑๒

๑๕. ปิยทัสสีพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระปิยทัสสีพุทธเจ้า

{๑๔} [๑] สมัยต่อจากพระพุทธเจ้าพระนามว่าสุชาตะ มีพระสยัมภู พระนามว่าปิยทัสสีผู้ทรงเป็นนายกของโลก ยากที่จะเทียมทันหาผู้เสมอเหมือนมิได้ ทรงมีพระยศใหญ่[๒] แม้พระพุทธเจ้าผู้ทรงมีพระยศนับมิได้พระองค์นั้นก็ทรงรุ่งเรืองดังดวงอาทิตย์ ทรงกำจัดความมืดทั้งปวงแล้ว ทรงประกาศพระธรรมจักร

[๓] แม้พระองค์ก็ทรงสั่งสอนให้สัตว์ได้ตรัสรู้ธรรม ๓ ครั้ง ครั้งที่ ๑ ธรรมาภิสมัยได้มีแก่สัตว์ ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิ