๓. มังคลพุทธวงศ์ เล่ม ๓๓

[๓๗] พระชินเจ้าทรงมีพระฤทธิ์ไม่มีที่เปรียบ มีสมาธิอันพระญาณอบรมแล้ว ทุกอย่างหายไปหมดสิ้น สังขารทั้งปวงว่างเปล่าหนอ[๓๘] พระโกณฑัญญพุทธเจ้าผู้ทรงพระสิริเสด็จนิพพานที่นันทาราม พระเจดีย์ของพระองค์สูง ๗ โยชน์ สร้างไว้ที่นันทารามนั้น

จบ โกณฑัญญพุทธวงศ์ที่ ๒

๕. มังคลพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระมงคลพุทธเจ้า

{๔} [๑] สมัยต่อจากพระโกณฑัญญพุทธเจ้า มีพระพุทธเจ้าพระนามว่า มังคละผู้ทรงกำจัดความมืดในโลกได้แล้ว ทรงชูคบเพลิงคือพระธรรมสว่างไสว[๒] พระองค์มีพระรัศมีไม่มีอะไรเปรียบปาน ยิ่งกว่าพระชินเจ้าองค์อื่น ๆ ทรงกำจัดรัศมีดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ ไพโรจน์ไปทั้งหมื่นจักรวาล[๓] แม้พระพุทธเจ้าพระองค์นั้นก็ทรงประกาศจตุสัจธรรมอันประเสริฐสุด เทวดาและมนุษย์ได้ดื่มรสสัจธรรมแล้วบรรเทาความมืดได้[๔] ในคราวที่พระองค์ทรงบรรลุพระโพธิญาณอันไม่มีอะไรเปรียบแล้ว ทรงแสดงธรรมครั้งแรก ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๑ ได้มีแก่สัตว์ ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิ[๕] พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมที่พิภพของท้าวสักกะจอมอสูร ในกาลนั้น ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๒ ได้มีแก่ทวยเทพ ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิ

[๖] ในกาลเมื่อพระเจ้าจักรพรรดิพระนามว่าสุนันทะเสด็จเข้าไปเฝ้าพระสัมพุทธเจ้าทรงตีกลองธรรมเถรีอันประเสริฐสุด

[๗] และในกาลนั้น บริวารของพระเจ้าสุนันทะมีประมาณ ๙๐ โกฏิ และบริวารเหล่านั้นทุกรูปล้วนเป็นเอหิภิกขุ

[๘] พระมังคลพุทธเจ้าผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ มีการประชุมพระสาวก ๓ ครั้ง การประชุมครั้งที่ ๑ มีพระสาวกจำนวน ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิ

[๙] ครั้งที่ ๒ จำนวน ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิ ครั้งที่ ๓ จำนวน ๙๐ โกฏิ การประชุมครั้งนั้นล้วนแต่พระขีณาสพผู้ปราศจากมลทิน

[๑๐] สมัยนั้น เราเป็นพราหมณ์มีนามว่าสุรุจิ เป็นผู้ร่ายมนต์ ทรงจำมนต์ รู้จบไตรเพท

[๑๑] เราได้เข้าเฝ้าพระศาสดาพระองค์นั้น ได้ถึงพระองค์เป็นสรณะและได้บูชาภิกษุสงฆ์อันมีพระสัมพุทธเจ้าเป็นประมุขด้วยของหอมและดอกไม้ ครั้นแล้วได้อังคาสด้วยนํ้านมโคจนสำราญพระทัย[๑๒-๑๓] แม้พระมังคลพุทธเจ้าผู้สูงสุดกว่าสัตว์พระองค์นั้นก็พยากรณ์เราว่าผู้นี้จักได้เป็นพระพุทธเจ้าในโลก .. ข้ามแม่นํ้าใหญ่ฉะนั้น

[๑๔] เราได้ฟังพระพุทธพยากรณ์แม้นั้นแล้วทำจิตให้เลื่อมใสอย่างยิ่ง เราอธิษฐานวัตรในการบำเพ็ญบารมี ๑๐ ทัศให้ยิ่งขึ้น

[๑๕] ในกาลนั้น เราเมื่อจะพอกพูนปีติเพื่อบรรลุพระสัมโพธิญาณอันประเสริฐ จึงถวายเรือนของเราแด่พระพุทธเจ้าแล้วออกบวชในสำนักของพระองค์

[๑๖] เราได้เล่าเรียนพระสูตรและพระวินัยอันเป็นนวังคสัตถุศาสน์ทั้งปวงแล้วทำพระศาสนาของพระชินเจ้าให้งดงาม[๑๗] ในกาลนั้น เราเป็นผู้ไม่ประมาทเจริญพรหมวิหารภาวนา ถึงความสำเร็จในอภิญญาแล้วได้เข้าถึงพรหมโลก

[๑๘] มีพระนครชื่อว่าอุตตระ พระมหากษัตริย์พระนามว่าอุตตระเป็นพระชนกของพระมังคลพุทธเจ้าผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ พระชนนีพระนามว่าอุตตรา[๑๙] พระองค์ทรงครอบครองเหย้าเรือนอยู่ ๙,๐๐๐ ปี ทรงมีปราสาทที่สูงส่ง ๓ องค์ ชื่อยสวา ๑ สุจิมา ๑ สิริมา ๑[๒๐] มีนางสนมกำนัลใน ๓๐,๐๐๐ นาง ล้วนแต่ประดับประดาสวยงาม พระมเหสีพระนามว่ายสวดี พระราชโอรสพระนามว่าสีวละ[๒๑] พระชินเจ้าทรงเห็นนิมิต ๔ ประการ จึงเสด็จออกผนวชด้วยอัศวราชยาน ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่ ๘ เดือนเต็ม[๒๒] พระมังคลมหาวีรเจ้าพระนายกของโลก ผู้สูงสุดกว่าสัตว์ อันพรหมทูลอาราธนาแล้วทรงประกาศพระธรรมจักร[๒๓] พระองค์มีพระสุเทวเถระและพระธัมมเสนเถระเป็นอัครสาวก พระเถระชื่อปาลิตะเป็นอุปัฏฐาก

[๒๔] พระสีวลาเถรีและพระอโสกาเถรีเป็นอัครสาวิกา ต้นโพธิตรัสรู้ของพระผู้มีพระภาคเจ้านั้น เรียกกันว่าต้นกากะทิง[๒๕] นันทอุบาสกและวิสาขอุบาสกเป็นอัครอุปัฏฐาก อนุฬาอุบาสิกาและสุมนาอุบาสิกาเป็นอุปัฏฐายิกา

[๒๖] พระมังคลมหามุนีสูง ๘๐ ศอก พระรัศมีแผ่ซ่านออกจากพระองค์ไปไกลหลายแสนโลกธาตุ

[๒๗] ในขณะนั้น สัตว์ทั้งหลายมีอายุ ๙๐,๐๐๐ ปี พระองค์ทรงดำรงพระชนมายุอยู่เท่านั้น ทรงช่วยให้หมู่ชนข้ามพ้นวัฏฏสงสารได้มาก[๒๘] สาวกของพระองค์ใคร ๆ ไม่สามารถจะนับได้ เปรียบเหมือนคลื่นในสมุทรสาครอันใคร ๆ ไม่อาจนับได้ฉะนั้น

[๒๙] ในกาลนั้น พระมังคลสัมพุทธเจ้าพระนายกของโลกทรงดำรงพระชนมายุอยู่เพียงใด ในพระศาสนาของพระองค์ไม่มีการตายอย่างคนมีกิเลสเลยเพียงนั้น[๓๐] พระองค์ผู้ทรงพระยศใหญ่ ทรงชูดวงไฟคือพระธรรมสว่างจ้า ทรงช่วยมหาชนให้ข้ามพ้นวัฏฏสงสาร ทรงรุ่งเรืองเหมือนดวงไฟ แล้วเสด็จนิพพาน[๓๑] ทรงแสดงสภาวะแห่งสังขารในมนุษยโลกพร้อมทั้งเทวโลก ทรงรุ่งเรืองเหมือนกองไฟ แล้วเสด็จนิพพานเหมือนดวงอาทิตย์อัสดงคตฉะนั้น[๓๒] พระมังคลพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพานที่พระราชอุทยานชื่อเวสสระพระสถูปของพระองค์สูง ๓๐ โยชน์ ประดิษฐานอยู่ในพระราชอุทยานนั้น

จบ มงคลพุทธวงศ์ที่ ๓

๖. สุมนพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระสุมนพุทธเจ้า

{๕} [๑] สมัยต่อจากพระมังคลพุทธเจ้า มีพระพุทธเจ้าพระนามว่าสุมนะผู้ไม่มีใครเสมอเหมือนโดยธรรมทั้งปวง ผู้สูงสุดกว่าสรรพสัตว์[๒] ในกาลนั้น พระศาสดาทรงตีกลองอมฤตเภรีในเมขลบุรีนวังคสัตถุศาสน์ของพระองค์ประกอบด้วยธรรมอันขาว[๓] พระศาสดาพระองค์นั้นทรงชำระกิเลสแล้ว ทรงบรรลุพระสัมโพธิญาณอันสูงสุด ทรงสร้างพระนครคือพระสัทธรรมเป็นเมืองประเสริฐสุด[๔] ทรงสร้างถนนใหญ่คือสติปัฏฐานอันเลิศลํ้า ไม่มีอะไรคั่น ไม่คดตรง ไพบูลย์ กว้างขวาง

[๕] ทรงลาดสามัญญผล ๔ ปฏิสัมภิทา ๔ อภิญญา ๖ และสมาบัติ ๘ ไว้บนถนนนั้น

[๖] ชนเหล่าใดเป็นผู้ไม่ประมาท ไม่มีกิเลสดังตะปูตรึงใจ ประกอบด้วยหิริและความเพียร ชนเหล่านั้นทั้งหมดย่อมถือเอาคุณอันประเสริฐนี้ได้ตามสบาย[๗] พระศาสดาทรงรื้อขนมหาชนขึ้นด้วยโยคธรรมนั้นอย่างนี้ ทรงยังเทวดาและมนุษย์ ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิให้ตรัสรู้ในครั้งแรก[๘] ในกาลเป็นที่ทรงแสดงธรรมครั้งที่ ๒ ที่พระมหาวีรเจ้าตรัสสอนหมู่เดียรถีย์ เทวดา และมนุษย์ ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิได้ตรัสรู้ธรรม