๑๘. ปุสสพุทธวงศ์ เล่ม ๓๓

[๒๓] สัมพลอุบาสกและสิริอุบาสกเป็นอัครอุปัฏฐาก กิสาโคตมีอุบาสิกาและอุปเสนาอุบาสิกาเป็นอัครอุปัฏฐายิกา

[๒๔] แม้พระพุทธชินเจ้าพระองค์นั้นก็สูง ๖๐ ศอก ไม่มีผู้เปรียบ ไม่มีผู้เสมอเหมือน ทรงปรากฏดังขุนเขาหิมวันต์[๒๕] แม้พระองค์ผู้มีเดชหาใครเทียบเคียงมิได้ มีพระจักษุ ก็ทรงมีพระชนมายุมาก ดำรงอยู่ในโลก ๑๐๐,๐๐๐ ปี[๒๖] พระองค์ทรงเสวยพระยศใหญ่ อุดม ประเสริฐสุด ทรงรุ่งเรืองดังกองไฟ เสด็จปรินิพพานไปพร้อมด้วยพระสาวก[๒๗] พระองค์เสด็จปรินิพพานพร้อมด้วยพระสาวกดังเมฆหายไปเพราะลม ดังน้ำค้างหายไปเพราะดวงอาทิตย์ ดังความมืดหายไปเพราะแสงไฟฉะนั้น[๒๘] พระติสสพุทธเจ้าผู้ประเสริฐเสด็จปรินิพพาน ณ นันทาราม พระสถูปอันประเสริฐของพระองค์สูง ๓ โยชน์ ประดิษฐานอยู่ที่นันทารามนั้นฉะนี้แล

จบ ติสสพุทธวงศ์ที่ ๑๗

๒๐. ปุสสพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระปุสสพุทธเจ้า

{๑๙} [๑] ในมัณฑกัปนั้นแล มีพระพุทธเจ้าผู้ยอดเยี่ยม ผู้ไม่มีใครเปรียบเสมอเหมือน พระนามว่าปุสสะ ผู้ทรงเป็นพระอัครนายกของโลก

[๒] แม้พระองค์ก็ทรงกำจัดความมืดทั้งปวง ทรงสางความรกชัฏ เป็นอันมากแล้ว ทรงยังนํ้าฝนอมฤตให้ตก ช่วยให้มนุษย์พร้อมทั้งเทวดาได้ดื่มจนอิ่มสำราญ[๓] เมื่อพระองค์ทรงประกาศพระธรรมจักร ณ เดือนผุสสนักขัตมงคล ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๑ ได้มีแก่สัตว์จำนวน ๘,๐๐๐,๐๐๐

[๔] ครั้งที่ ๒ จำนวน ๙,๐๐๐,๐๐๐ ครั้งที่ ๓ จำนวน ๘,๐๐๐,๐๐๐

[๕] พระปุสสศาสดาทรงมีการประชุมพระสาวกขีณาสพผู้ปราศจากมลทิน ผู้มีจิตสงบ ผู้คงที่ ๓ ครั้ง

[๖] ครั้งที่ ๑ พระสาวกขีณาสพผู้หลุดพ้นเพราะไม่ถือมั่น ผู้ตัดธรรมเครื่องสืบต่อขาดแล้ว มาประชุมกันจำนวน๖,๐๐๐,๐๐๐ รูป

[๗] ครั้งที่ ๒ จำนวน ๕,๐๐๐,๐๐๐ รูป ครั้งที่ ๓ จำนวน ๔,๐๐๐,๐๐๐ รูป

[๘] สมัยนั้น เราเป็นกษัตริย์พระนามว่าวิชิตะ ละทิ้งราชสมบัติ เป็นอันมากแล้วออกผนวชในสำนักของพระองค์

[๙-๑๐] แม้พระปุสสพุทธเจ้าผู้นำชั้นเลิศของโลกพระองค์นั้นก็ทรงพยากรณ์เราว่า “ในกัปที่ ๙๒ แต่กัปนี้ ผู้นี้จักได้เป็นพระพุทธเจ้าในโลก ... ข้ามแม่นํ้าใหญ่ฉะนั้น”[๑๑] เราได้ฟังพระพุทธพยากรณ์แม้นั้นแล้วก็ทำจิตให้เลื่อมใสอย่างยิ่ง ได้อธิษฐานวัตรในการบำเพ็ญบารมี ๑๐ ทัศให้ยิ่งขึ้นไป

[๑๒] เราเล่าเรียนพระสูตรและพระวินัยอันเป็นนวังคสัตถุศาสน์จบทุกอย่างแล้ว ยังพระศาสนาของพระชินเจ้าให้งดงาม

[๑๓] เราเป็นผู้ไม่ประมาทในคำสั่งสอนนั้น เจริญพรหมวิหารภาวนาถึงความสำเร็จในอภิญญาแล้วได้เข้าถึงพรหมโลก[๑๔] มีพระนครชื่อว่ากาสิกะ พระมหากษัตริย์พระนามว่าชยเสนะ เป็นพระชนกของพระปุสสะผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ พระชนนีพระนามว่าสิริมา[๑๕] พระองค์ทรงครอบครองเหย้าเรือนอยู่ ๙,๐๐๐ ปี ทรงมีปราสาทที่สูงส่ง ๓ องค์ ชื่อคุฬะ ๑ หังสะ ๑ สุวัณณดารา ๑[๑๖] มีนางสนมกำนัลใน ๒๓,๐๐๐ นาง ล้วนประดับประดาสวยงาม พระมเหสีพระนามว่ากิสาโคตมี พระราชโอรสพระนามว่าอานันทะ[๑๗] พระองค์ทรงเห็นนิมิต ๔ประการ จึงเสด็จออกผนวชด้วยคชสาร ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่ ๗ วัน

[๑๘] พระปุสสมหาวีรเจ้าพระอัครนายกของโลก ผู้สูงสุดกว่านรชนอันพรหมทูลอาราธนาแล้ว ทรงประกาศพระธรรมจักร ณ มฤคทายวัน[๑๙] ทรงมีพระสุรักขิตเถระและพระธัมมเสนเถระเป็นพระอัครสาวก ทรงมีพระเถระชื่อว่าสภิยะเป็นพุทธอุปัฏฐาก[๒๐] พระจาลาเถรีและพระอุปจาลาเถรีเป็นพระอัครสาวิกา ต้นโพธิที่ตรัสรู้ของพระองค์เรียกกันว่าต้นมะขามป้อม[๒๑] ธนัญชยอุบาสกและวิสาขอุบาสกเป็นอัครอุปัฏฐาก ปทุมาอุบาสิกาและสิรินาคาอุบาสิกาเป็นอัครอุปัฏฐายิกา[๒๒] พระมุนีพระองค์นั้นสูง ๕๘ ศอก ทรงงามสง่าดังดวงอาทิตย์ดังดวงจันทร์เต็มดวงฉะนั้น

[๒๓] ในขณะนั้น สัตว์ทั้งหลายมีอายุ ๙๐,๐๐๐ ปี พระองค์ทรงดำรงพระชนมายุอยู่เท่านั้น ทรงช่วยหมู่ชนให้ข้ามพ้นวัฏฏสงสารได้เป็นอันมาก[๒๔] พระศาสดาผู้มีพระยศไม่มีใครเทียมพระองค์นั้นตรัสสอนสัตว์เป็นอันมาก ทรงช่วยให้ประชาชนเป็นอันมากข้ามไปแล้วก็เสด็จปรินิพพานพร้อมด้วยพระสาวก[๒๕] พระปุสสชินศาสดาผู้ประเสริฐเสด็จปรินิพพาน ณ เสนารามพระธาตุของพระองค์แผ่กว้างไปในประเทศนั้น ๆ ฉะนี้แล

จบ ปุสสพุทธวงศ์ที่ ๑๘

๒๑. วิปัสสีพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระวิปัสสีพุทธเจ้า

{๒๐} [๑] สมัยต่อจากพระปุสสพุทธเจ้า มีพระสัมพุทธเจ้าผู้สูงสุดกว่าสัตว์ ผู้มีพระจักษุ พระนามว่าวิปัสสี เสด็จอุบัติขึ้นในโลก[๒] พระองค์ทรงทำลายกะเปาะฟองไข่คืออริชชาแล้ว ทรงบรรลุพระสัมโพธิญาณอันอุดม เสด็จไปยังพระนครพันธุมดีเพื่อทรงประกาศพระธรรมจักร

[๓] ทรงประกาศพระธรรมจักรให้เทวดา และมนุษย์ได้ตรัสรู้ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๑ จะพึงกล่าวด้วยการนับมิได้

[๔] ทรงประกาศจตุราริยสัจในพระนครนั้น ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๒ ได้มีแก่สัตว์ ๘๔,๐๐๐