๗. มังคลชาดก เล่ม ๒๗

๖. สีลวีมังสนชาดก (๘๖)

ว่าด้วยการพิจารณาดูคนที่ศีล

(พระโพธิสัตว์ผู้เป็นปุโรหิตของพระเจ้าพรหมทัตรักษาศีล ๕ อย่างเคร่ง ครัด เมื่อทดสอบจนรู้ว่าพระเจ้าพรหมทัตยกย่องตนเพราะอาศัยความเป็น ผู้มีศีล จึงกล่าวสรรเสริญศีลว่า)

{๘๖} [๘๖] ได้ยินว่า ศีลเป็นสิ่งที่ดีงาม ศีลเป็นสิ่งที่เยี่ยมในโลก ดูเอาเถิด งูใหญ่ที่มีพิษร้ายแรงกลับไม่เบียดเบียนใครเพราะเป็นสัตว์มีศีล

๗. มังคลชาดก (๘๗)

ว่าด้วยผลของการไม่ถือมงคลตื่นข่าว

(พระบรมศาสดาครั้นทรงนำอดีตนิทานที่พระโพธิสัตว์เกิดในตระกูล พราหมณ์ชั้นสูงแล้วบวชเป็นฤๅษีผู้ได้อภิญญาสมาบัติแสดงธรรมแก่พราหมณ์ ผู้เชื่อถือมงคลจนหันมานับถือตนแล้วเมื่อทรงแสดงธรรมแก่พราหมณ์ ผู้เชื่อถือมงคลในปัจจุบัน จึงตรัสพระคาถานี้ว่า){๘๗} [๘๗] ผู้ใดไม่ถือมงคลตื่นข่าว ไม่ถือลางดีลางร้าย ไม่ถือความฝัน ไม่ ถือลักษณะดีหรือชั่ว ผู้นั้นชื่อว่าล่วงพ้นโทษแห่งการถือมงคล ตื่นข่าวครอบงำกิเลสที่เป็นคู่กัน และกิเลสที่ประกอบสัตว์ไว้ในภพ ได้แล้ว ย่อมไม่กลับมาเกิดอีก

๘. สารัมภชาดก (๘๘)

ว่าด้วยการพูดดีพูดชั่ว

(พระบรมศาสดาครั้นทรงเล่าอดีตนิทาน ที่พระโพธิสัตว์เกิดเป็น โคพลิพัทชื่อว่าสารัมภะของพราหมณ์ผู้หนึ่งในเมืองตักกสิลา แคว้นคันธาระ ถูกพราหมณ์นั้นใช้วาจาหยาบเหมือนกับเรื่องโคนันทวิสาลแล้วตรัสสรุป ชาดกเรื่องนี้ว่า){๘๘} [๘๘] บุคคลพึงเปล่งวาจางามเท่านั้น ไม่พึงเปล่งวาจาชั่วเลย การเปล่ง วาจางามยังประโยชน์ให้สำเร็จ ผู้เปล่งวาจาชั่วย่อมเดือดร้อน

๙. กุหกชาดก (๘๙)

ว่าด้วยพระโพธิสัตว์รู้ทันกลโกงดาบสโกหก

(พระโพธิสัตว์ผู้เป็นบัณฑิตครั้นตามจับดาบสโกหกผู้ใช้อุบายลวงเอา แท่งทอง ๑๐๐ แท่งที่กุฎุมพีผู้เลื่อมใสคนหนึ่งนำมาฝังฝากไว้หนีไปจนได้ทอง กลับคืนแล้ว จึงกล่าวตำหนิดาบสโกหกนั้นว่า){๘๙} [๘๙] น้อยหรือ คำของท่านผู้เจรจาอ่อนหวานช่างไพเราะนัก เพียง หญ้าเส้นเดียวท่านยังข้องใจ แต่ทีขโมยทองไปตั้ง ๑๐๐ แท่ง ไม่ ยักข้องใจเลยนะ