๑๐. นฬปานชาดก เล่ม ๒๗

๑๐. นฬปานชาดก (๒๐)

ว่าด้วยการพิจารณาก่อนดื่ม

(พระบรมศาสดาทรงทราบความที่พญากระบี่โพธิสัตว์กับผีเสื้อนํ้าโต้คารมกัน จึงตรัสเหตุที่พญากระบี่โพธิสัตว์ไม่ลงไปดื่มนํ้าในสระโบกขรณี เป็นพระคาถาว่า) {๒๐} [๒๐] พญากระบี่ไม่เห็นรอยเท้าขึ้น เห็นแต่รอยเท้าลง จึงกล่าวว่า ‘เราจักดื่มนํ้าด้วยไม้อ้อ ท่านก็จักฆ่าเราไม่ได้’

จบ สีลวรรคที่ ๒

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ลักขณชาดก ๒. นิโครธมิคชาดก

๓. กัณฑินชาดก ๔. วาตมิคชาดก

๕. ขราทิยชาดก ๖. ติปัลลัตถมิคชาดก

๗. มาลุตชาดก ๘. มตกภัตตชาดก

๙. อายาจิตภัตตชาดก ๑๐.นฬปานชาดก

๓. กุรุงควรรค

๑. กุรุงคมิคชาดก (๒๑)

ว่าด้วยกวางกุรุงคะ

(กวางโพธิสัตว์แสร้งกล่าวกะต้นมะรื่นกระทบนายพรานว่า)

{๒๑} [๒๑] ดูก่อนไม้มะรื่น การที่ท่านปล่อยผลให้ตกกลิ้งมายังเรานั้น เราผู้ เป็นกวางรู้แล้วเราจะไปยังไม้มะรื่นต้นอื่นเพราะเราไม่ ชอบใจผลของท่าน

๒. กุกกุรชาดก (๒๒)

ว่าด้วยสุนัขที่ถูกฆ่า

(สุนัขโพธิสัตว์แสดงธรรมแด่พระราชาผู้ทำสิ่งที่ไม่เป็นธรรมว่า)

[๒๒] พวกสุนัขที่ถูกเลี้ยงไว้ในราชสกุลเกิดในราชสกุลสมบูรณ์ ด้วยสีและกำลัง ไม่ยักถูกฆ่า พวกเราสิกลับถูกฆ่า เมื่อเป็นเช่นนี้ จึงชื่อว่าไม่เป็นการฆ่าที่เท่าเทียมกัน แต่แบบนี้ชื่อว่า เป็นการฆ่าเฉพาะผู้ที่ด้อยกำลัง

๓. โภชาชานียชาดก (๒๓)

ว่าด้วยม้าสินธพอาชาไนย

(ม้าสินธพโพธิสัตว์กล่าวกับหมู่ญาติว่า)

[๒๓] ดูก่อนนายสารถี ม้าสินธพอาชาไนยถูกยิงด้วยลูกศรแล้ว แม้จะ นอนตะแคงอยู่ข้างเดียวก็ยังดีกว่าม้ากระจอก ท่านจงเทียมฉัน ออกรบอีกเถิด