๘. สกุณัคฆิชาดก เล่ม ๒๗

๗. สมิทธิชาดก (๑๖๗)

ว่าด้วยผู้ไม่ประมาทเวลาตาย

(เทพธิดาประเล้าประโลมดาบสโพธิสัตว์ว่า)

{๑๘๓} [๑๘๓] ดูก่อนภิกษุ ท่านยังไม่ทันได้บริโภคกาม เลย ก็มาเที่ยวภิกษาเสีย ท่านจะบริโภคกามเสียก่อนแล้วจึงเที่ยวภิกษา ไม่ดีกว่าหรือ ดูก่อนภิกษุ ท่านจงบริโภคกามเสียก่อนแล้วจึงเที่ยวภิกษาเถิด เวลาบริโภคกามอย่าล่วงเลยท่านไปเสีย(ดาบสโพธิสัตว์กล่าวว่า)

{๑๘๔} [๑๘๔] เราไม่รู้เวลาตายโดยแท้ เวลาตายยังปกปิดอยู่ หาปรากฏไม่ เพราะเหตุนั้น เราจึงไม่บริโภคกามก่อนแล้วมาเที่ยวภิกษา เวลา ทำสมณธรรมอย่าล่วงเลยเราไปเสีย

๘. สกุณัคฆิชาดก (๑๖๘)

ว่าด้วยเหยี่ยวนกเขา

(พระบรมศาสดาตรัสเล่าเรื่องเหยี่ยวนกเขากับนกมูลไถว่า)

{๑๘๕} [๑๘๕] เหยี่ยวนกเขาบินโผลงเต็มที่ด้วยหมายใจว่าจะเฉี่ยวเอานกมูลไถ ซึ่งจับอยู่ที่ชายดงเพื่อหาเหยื่อ ได้ถึงก้อนดินโดยฉับพลัน เพราะเหตุนั้น จึงถึงความตาย

(นกมูลไถออกมายืนบนอกเหยี่ยวนกเขาที่ตายไปแล้วอุทานว่า)

{๑๘๖} [๑๘๖] เรานั้นเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยอุบายวิธียินดีแล้วในที่หากินซึ่งสืบ เนื่องมาจากบิดา เห็นอยู่ซึ่งประโยชน์ของตน ปราศจากศัตรู เบิกบานใจอยู่

๙. อรกชาดก (๑๖๙)

ว่าด้วยศาสดาอรกะสอนการแผ่เมตตา

(พราหมณ์โพธิสัตว์ออกบวชเป็นฤๅษี เป็นผู้ได้ฌานที่มีพรหมวิหารธรรม ๔ เป็นอารมณ์ เป็นศาสดาชื่อว่าอรกะ อาศัยอยู่ในป่าหิมพานต์ สั่งสอน หมู่ฤๅษีอยู่ เมื่อประกาศอานิสงส์เมตตา ได้กล่าว ๒ คาถาเหล่านี้ว่า){๑๘๗} [๑๘๗] ผู้ใดแลอนุเคราะห์สัตว์โลกทั้งปวงด้วยจิตเมตตาหาประมาณมิได้ ทั้งเบื้องบน เบื้องต่ำ และเบื้องขวาง โดยประการทั้งปวง

{๑๘๘} [๑๘๘] จิตเกื้อกูลหาประมาณมิได้ชื่อว่าผู้นั้นอบรมให้บริบูรณ์ดีแล้ว กรรม ใดที่เขาทําแล้วพอประมาณ กรรมนั้นจักไม่เหลืออยู่ในจิตของ บุคคลนั้น