พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เอกกนิบาต · วรุณวรรค
๘. อิลลีสชาดก เล่ม ๒๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๗๘ (Royal Thai)8/10 in วรุณวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต วรุณวรรค อิลลีสชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 56 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 27, pp. 40–41
๘. อิลลีสชาดก (๗๘)
ว่าด้วยคนมีรูปร่างเหมือนกัน
(ช่างตัดผมโพธิสัตว์เมื่อแลดูศีรษะของคนทั้งสอง เห็นปุ่มปมที่ศีรษะ แล้ว จึงกราบทูลพระราชาว่า){๗๘} [๗๘] คนทั้งสองต่างก็เป็นคนกระจอก คนค่อม ตาเหล่มีปุ่มปม เกิดที่ศีรษะ ข้าพระบาทไม่รู้ว่าคนไหนคืออิลลีสเศรษฐี
Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
- (๑๑) สุบินว่าเห็นแก่นจันทน์มีค่าหนึ่งแสนถูกแลกซื้อด้วยเปรียงที่บูดเน่า มีพระพุทธทำนายว่า ในอนาคตกาลเมื่อพระพุทธศาสนาจวนจะเสื่อมสูญ จักมีเหล่าภิกษุอลัชชีที่โลภในปัจจัยจำนวนมาก ภิกษุเหล่านั้นจักแสดงธรรมที่เรากล่าวตำหนิความโลภในปัจจัยแก่คนทั่วไปเพราะเหตุอยากจะได้ปัจจัย ๔ มีจีวรเป็นต้น โดยเหล่าภิกษุที่ยอมสยบเพราะปัจจัยตกอยู่ในฝ่ายคิดจะเอาตัวรอด จักไม่แสดงธรรมที่มุ่งถึงพระนิพพาน จักคิดแต่แสดงธรรมอย่างนี้ว่า ‘คนทั่วไปฟังความสละสลวยแห่งบท พยัญชนะและเสียงอันไพเราะแล้วจะถวายจีวรเป็นต้นอันมีค่ามาก’ เหล่าภิกษุอีกฝ่ายหนึ่ง ก็จักนั่งที่ระหว่างถนนหรือประตูเมืองทั้งสี่มุมเป็นต้นแสดงธรรมเพราะอยากจะได้เงินเพียงเล็ก ๆ น้อย ๆ ดังนั้น การที่เหล่าภิกษุแสดงซื้อขายธรรมที่เราแสดงเทียบค่าด้วยพระนิพพานเพื่อประโยชน์ แก่ปัจจัย ๔ และเพื่อประโยชน์แก่เงินเพียงเล็ก ๆ น้อย ๆ ก็จักเป็นเหมือนการซื้อขายแก่นจันทน์มี ค่าหนึ่งแสนด้วยเปรียงที่บูดเน่าฉะนั้น
- (๑๒) สุบินว่าเห็นน้ำเต้าเปล่าจมนํ้าอยู่ มีพระพุทธทำนายว่า ในอนาคตกาลเมื่อพระราชา หรือผู้นําไม่ตั้งอยู่ในธรรม จักไม่ประทานยศแก่พวกกุลบุตรที่สมบูรณ์ด้วยชาติตระกูล แต่กลับประทานแก่พวกคนที่มีตระกูลต่ำ ซึ่งจักได้เป็นใหญ่ในแผ่นดิน ส่วนพวกคนตระกูลสูงจักยากจน คำพูดของพวกคนที่มีตระกูลต่ำซึ่งเปรียบได้กับนํ้าเต้าเปล่าเท่านั้น จักถือว่าเป็นอันยุติทั้งในที่เบื้องพระพักตร์ ในที่พร้อมหน้ามุขมนตรี และในที่วินิจฉัยคดีความ แม้ในฝ่ายสังฆมณฑล คำพูด ของเหล่าภิกษุชั่วผู้ทุศีลเท่านั้นจักได้รับการเชื่อถือว่าถูกต้องในที่ประชุมสงฆ์ทำสังฆกรรมเป็นต้น ส่วนคำพูดของเหล่าลัชชีภิกษุผู้มีศีลหาได้รับการเชื่อถือว่าถูกต้องไม่ จักเป็นเหมือนกาลที่นํ้าเต้า เปล่า จมน้ำอยู่ฉะนั้น
- (๑๓) สุบินว่าเห็นหินลอยน้ำ กล่าวคือหินหนาทึบขนาดใหญ่มากประมาณเท่าเรือนยอดลอย นํ้าอยู่ได้เหมือนกับเรือฉะนั้นมีพระพุทธทำนายว่า ในอนาคตกาลเมื่อพระราชาหรือผู้นําไม่ตั้งอยู่ในธรรม จักประทานยศแก่พวกคนที่มีตระกูลต่ำ ซึ่งจักได้เป็นใหญ่ในแผ่นดิน ส่วนพวกคนตระกูลสูงจักยากจน ใคร ๆ จักไม่ทำความเคารพจักเคารพเฉพาะคนที่มีตระกูลต่ำ คำพูดของ พวกกุลบุตรซึ่งเปรียบได้กับหินหนามีความฉลาดในการวินิจฉัยคดีความจักไม่ได้รับการเชื่อถือทั้งใน
๙. ขรัสสรชาดก (๗๙)
ว่าด้วยบุตรที่มารดาทอดทิ้ง
(พระโพธิสัตว์กล่าวตำหนิกำนันผู้ร่วมมือกับโจรปล้นชาวบ้านว่า)
{๗๙} [๗๙] เมื่อใด ชาวบ้านถูกปล้นไปแล้ว ฝูงโคถูกเชือดไปแล้ว บ้านเรือน ถูกไฟไหม้แล้ว ผู้คนถูกต้อนไปแล้ว เมื่อนั้น บุตรที่มารดาทิ้งแล้ว จึงได้มาตีกลองเสียงอึกทึก
Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
- ที่เบื้องพระพักตร์ ในที่พร้อมหน้ามุขมนตรี และในที่วินิจฉัยคดีความ เมื่อพูดอะไรขึ้นมา ผู้คนทั้งหลายก็จักหัวเราะเย้ยหยันว่าคนพวกนี้พูดอะไร แม้ในฝ่ายสังฆมณฑล เหล่าภิกษผู้เคร่งครัดในศีล จักไม่ได้รับความเคารพในที่ประชุมสงฆ์ดังกล่าวนั้น คำพูดของท่านเหล่านั้นก็จักไม่ได้รับการเชื่อถือ จักเป็นเหมือนกาลที่หินลอยนํ้าได้
- (๑๔) สุบินว่าเห็นกบกลืนกินงูเห่า กล่าวคือเหล่าแม่กบตัวขนาดเท่าผลมะซางย่อม ๆ กระโดด ตะครุบฝูงงูเห่าขนาดใหญ่ ๆ อย่างรวดเร็วแล้วกัดกลืนกินเนื้อเหมือนกับฉีกก้านบัวฉะนั้น มีพระพุทธทำนายว่า ในอนาคตกาลเมื่อโลกจวนหายนะ พวกผู้ชายที่มีราคะจัด ประพฤติตามกระแสกิเลส จักสยบอยู่ในอำนาจภรรยาของตนที่ยังรุ่นสาว แม้พวกข้าทาสบริวาร ปศุสัตว์ ตลอดจนทรัพย์สินเงินทองก็จักขึ้นอยู่กับภรรยาเหล่านั้นทั้งหมด เมื่อพวกเขาถามถึงทรัพย์สินเงินทอง ก็จักได้รับการด่าว่าเหน็บแนมอย่างสาดเสียเทเสียเหมือนกับว่าพวกเขาเป็นทาสรับใช้
- (๑๕) สุบินว่าเห็นหงส์ทองแวดล้อมกา กล่าวคือพวกพญาหงส์ทองกำลังแวดล้อมกาตัวหนึ่ง ที่หากินอยู่ตามหมู่บ้าน ซึ่งเป็นกาที่ประกอบด้วยอสัทธรรม ๑๐ มีพระพุทธทำนายว่าในอนาคตกาล พระราชาหรือผู้นำจักเป็นผู้ไม่รู้เรื่องศิลปศาสตร์ ไม่แกล้วกล้าในการยุทธ์ จึงเกรงว่าตนจะเสียอำนาจราชสมบัติไป จักไม่ประทานอิสริยยศแก่เหล่ากุลบุตรผู้มีชาติตระกูลเสมอกับตน แต่กลับประทานแก่พวกคนรับใช้ใกล้ชิดกับตน พวกกุลบุตรที่มีชาติตระกูลสูงเมื่อไม่ได้ที่พึ่งในราชตระกูล ไม่สามารถดำรงชีพอยู่ได้ ก็จักเข้าไปรับใช้พวกคนที่มีตระกูลต่ำซึ่งเป็นใหญ่ในแผ่นดิน
- (๑๖) สุบินว่าเสือกลัวแพะ กล่าวคือ เมื่อสมัยก่อนพวกเสือกัดกินพวกแพะ แต่ (ในฝันนี้กลับเห็น) พวกแพะไล่ตามกัดกินเสือขบดังกร๊อบ ๆ ต่อจากนั้นเหล่าสัตว์น้อยสัตว์ใหญ่เห็นพวกแพะมาแต่ไกลก็สะดุ้งตกใจ รีบหนีเข้าไปหลบซ่อนตามสุมทุมพุ่มไม้เพราะกลัวพวกแพะ มีพระพุทธทำนายว่า ในอนาคตกาล พวกคนตระกูลชั้นต่ำจักเป็นที่โปรดปรานของพระราชาได้เป็นใหญ่ในแผ่นดิน ส่วนพวกคนตระกูลสูงจักไร้ชื่อเสียงระทมทุกข์ พวกคนตระกูลชั้นต่ำเหล่านั้นจักให้พระราชาเชื่อถือ ถ้อยคำของตนมีอำนาจต่อรองในสถานที่ตัดสินคดีความเป็นต้น กล่าวตู่ริบเอาสมบัติมีไร่นาเป็นต้น อันเป็นสมบัติสืบทอดกันมาของพวกคนตระกูลสูงไว้เป็นของตน เมื่อพวกคนตระกูลสูงไม่ยอม ก็
End of ๘. อิลลีสชาดก