๕. มหาโควินทจริยา เล่ม ๓๓

[๓๑] ใครต้องการร่มไปในหนทาง ก็จงมารับเอาไป ใครต้องการรองเท้าอันอ่อนนุ่มสวยงาม ก็จงมารับเอาไป” เราให้ประกาศดังนี้ ทั้งเวลาเย็นทั้งเวลาเช้าทุกวัน

[๓๒] ทานนั้นมิใช่เราตกแต่งไว้ในที่ ๑๐ แห่ง หรือมิใช่ ๑๐๐ แห่ง แต่เราตกแต่งทรัพย์ไว้สำหรับยาจกในที่หลายร้อยแห่ง

[๓๓] วณิพกจะมาในเวลากลางวันหรือในเวลากลางคืนก็ตาม ก็ได้โภคะตามความปรารถนาพอเต็มมือกลับไป

[๓๔] เราได้ให้มหาทานเห็นปานนี้จนตราบเท่าสิ้นชีวิต เราจะได้ให้ทรัพย์ที่น่าเกลียดก็หาไม่ และการสะสมจะไม่มีในตัวเราก็หาไม่

[๓๕] เปรียบเหมือนคนไข้กระสับกระส่ายเพื่อจะพ้นจากโรค ต้องทำให้หมออิ่มใจด้วยทรัพย์ จึงหายจากโรคได้ ฉันใด

[๓๖] เราก็ฉันนั้น รู้อยู่ว่าทานบริจาคเป็นอุบายเครื่องเปลื้องตนและสัตวโลกทั้งสิ้นให้พ้นจากโลกคือสังขารทุกข์ทั้งสิ้นได้ จึงบำเพ็ญทานให้บริบูรณ์โดยไม่มีเหลือ เพื่อยังใจที่บกพร่องให้เต็ม เราจึงให้ทานแก่วณิพก เรามิได้อาลัย มิได้หวังอะไร ได้ให้ทานเพื่อบรรลุสัมโพธิญาณ ฉะนี้แล

จบ มหาสุทัสสนจริยาที่ ๔

๕. มหาโควินทจริยา

ว่าด้วยจริยาของโควินทพราหมณ์

{๕} [๓๗] อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นพราหมณ์นามว่ามหาโควินทะ เป็นปุโรหิตของพระราชา ๗ พระองค์ อันนรชนและเทวดาบูชา

[๓๘] ในกาลนั้น เครื่องบรรณาการอันใดในราชอาณาจักรทั้ง ๗ ได้มีแล้วแก่เรา เราได้ให้มหาทานเป็นจำนวนอักโขภะ มีอุปมาเหมือนสาคร ด้วยบรรณาการนั้น[๓๙] เราจะเกลียดทรัพย์และข้าวเปลือกก็หาไม่ และการสะสมจะไม่มีในตัวเราก็หาไม่ แต่พระสัพพัญญุตญาณเป็นที่รักของเรา ฉะนั้น เราจึงให้ทานอย่างประเสริฐ ฉะนี้แล

จบ มหาโควินทจริยาที่ ๕

๖. เนมิราชจริยา

ว่าด้วยพระจริยาของพระเจ้าเนมิราช

{๖} [๔๐] อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นมหาราชาพระนามว่าเนมิ เป็นบัณฑิตต้องการกุศลอยู่ในพระนครมิถิลาอันอุดม

[๔๑] ในกาลนั้น เราได้สร้างศาลาจตุรมุขไว้ ๔ แห่ง เรายังทานให้เป็นไปในศาลานั้น แก่เนื้อ นก และนรชนเป็นต้น

[๔๒] ยังมหาทาน คือ เครื่องนุ่งห่ม ที่นอน และโภชนะคือข้าวและน้ำ ให้เป็นไปแล้วไม่ขาดสาย

[๔๓] เปรียบเหมือนเสวก (ข้าราชการในราชสำนก) เข้าหาเจ้านายเพราะเหตุแห่งทรัพย์ ย่อมแสวงหาเจ้านายที่พึงให้ยินดีได้ด้วย กายกรรม วจีกรรม และมโนกรรม ฉันใด