๑๕. มหาโลมหังสจริยา เล่ม ๓๓

สุสาเน เสยฺยํ กปฺเปมิ ฉวฏฺฐิกํ อุปนิธาย ๑

คามมณฺฑลา อุปาคนฺตฺวา รูปํ ทสฺเสนฺติ นปฺปกํ ฯ

อปเร คนฺธญฺจ มาลญฺจ โภชนํ วิวิธํ พหุํ

อุปายนานิ อุปเนนฺติ หฏฺฐา สํวิคฺคมานสา ฯ

เย เม ทุกฺขํ อุปหรนฺติ เย จ เทนฺติ สุขํ มม

สพฺเพสํ สมโก โหมิ ทยา โกโป น วิชฺชติ ฯ

สุขทุกฺเข ตุลาภูโต ยเสสุ อยเสสุ จ

สพฺพตฺถ สมโก โหมิ เอสา เม อุเปกฺขาปารมีติ ฯ

มหาโลมหํสจริยํ ปณฺณรสมํ ฯ

ตสฺสุทฺทานํ

ยุธญฺชโย โสมนสฺโส อโยฆรภิเสน จ

โสณนนฺโท มูคผกฺโข กปิราชา สจฺจสวฺหโย ฯ

วฏฺฏโก มจฺฉราชา จ กณฺหทีปายโน อิสิ

สุตโสโม ปุเร ๒ อาสิ สาโม จ เอกราชา ๓ จ

อุเปกฺขาปารมี อาสิ อิติ วุตฺตํ มเหสินา ฯ

เอวํ พหุวิธํ ทุกฺขํ สมฺปตฺติญฺจ พหูวิธํ

ภวาภเว อนุภวิตฺวา ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมํ ฯ

ทตฺวา ทาตพฺพกํ ทานํ สีลํ ปูเรตฺวา อเสสโต

นิกฺขมฺมปารมึ คนฺตฺวา ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมํ ฯ

ปณฺฑิเต ปริปุจฺฉิตฺวา วิริยํ กตฺวาน อุตฺตมํ

ขนฺติยา ปารมึ คนฺตฺวา ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมํ ฯ

กตฺวา ทฬฺหมธิฏฺฐานํ สจฺจวาจานุรกฺขิย

เมตฺตาย ปารมึ คนฺตฺวา ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมํ ฯ

ลาภาลาเภ ยสายเส สมฺมานนาวมานเน

สพฺพตฺถ สมโก หุตฺวา ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมํ ฯ

โกสชฺชํ ภยโต ทิสฺวา วิริยารมฺภญฺจ เขมโต

อารทฺธวิริยา โหถ เอสา พุทฺธานุสาสนี ฯ

วิวาทํ ภยโต ทิสฺวา อวิวาทญฺจ เขมโต

สมคฺคา สขิลา โหถ เอสา พุทฺธานุสาสนี ฯ

ปมาทํ ภยโต ทิสฺวา อปฺปมาทญฺจ เขมโต

ภาเวถฏฺฐงฺคิกํ มคฺคํ เอสา พุทฺธานุสาสนี ฯ

อิตฺถํ สุทํ ภควา อตฺตโน ปุพฺพจริยํ สมฺภาวยมาโน

พุทฺธาปทานิยํ นาม ธมฺมปริยายํ อภาสิตฺถาติ ฯ

จริยาปิฏกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

๑ ม. อุปนิธายหํ ฯ ยุ. นิธายหํ ฯ ๒ ม. ยุ. ปุน อาสึ ฯ ๓ ม. ยุ. เอกราชหุ ฯ

๑ ยุ. ยสฺมา ปน อยํ ปาลิ ปรมฺปราย ลิกฺขิตา

วิปลฺลตฺถกฺขรา ตสฺมา สายํ สุฏฺฐุ วิโสธิตา

ปญฺญาสี โหติ นาเมน อนุเถเรน ธีมตา

สาสนฺฏฐิติกาเมน พหุคนฺเธสุ อาคตํ

อตฺถํ สํสนฺทิตฺวา มยา ตสฺส เตเชน ปาณิโน

สมิทฺธสงฺกปฺปา โหนฺตุ เทวา รกฺขนฺตุ สาสนํ ฯ

จริยาปิฏกปาลิ สมตฺตา ฯ

เรานอนอยู่ในป่าช้า เอาซากศพอันมีแต่กระดูกทำเป็นหมอนหนุนเด็กชาวบ้านพวกหนึ่ง พากันเข้าไปทำความหยาบช้าร้ายกาจนานัปการอีกพวกหนึ่งร่าเริงดีใจ พากันนำเอาของหอม ดอกไม้ อาหาร และเครื่องบรรณาการต่างๆ เป็นอันมากมาให้เรา พวกใดนำทุกข์มาให้เราและพวกใดให้สุขแก่เรา เราเป็นผู้มีจิตเสมอแก่เขาทั้งหมดไม่มีความเอ็นดู ไม่มีความโกรธ เราเป็นผู้วางเฉยในสุขและทุกข์ ในยศและความเสื่อมยศ เป็นผู้มีใจเสมอในสิ่งทั้งปวง นี้เป็นอุเบกขาบารมีของเรา ฉะนี้แล.

จบมหาโลมหังสจริยาที่ ๑๕

----------------

รวมจริยาที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ยุธัญชยจริยา ๒. โสมนัสสจริยา ๓. อโยฆรจริยา๔. ภิงสจริยา ๕. โสณนันทปัณฑิตจริยา ๖. มูคผักขจริยา๗. กปีลราชจริยา ๘. สัจจสวหยปัณฑิตจริยา ๙. วัฏฏกโปตกจริยา๑๐. มัจฉราชจริยา ๑๑. กัณหทีปายนจริยา ๑๒. สุตโสมจริยา๑๓. สุวรรณสามจริยา ๑๔. เอกราชจริยา ๑๕. มหาโลมหังสจริยาเป็นอุเบกขาบารมีดังนี้

พระผู้มีพระภาคผู้แสวงหาคุณอันใหญ่ตรัสแล้ว เราได้เสวยทุกข์และสมบัติมากมายหลายอย่าง ในภพน้อยภพใหญ่ ตามนัยที่กล่าวแล้วอย่างนี้ แล้วจึงได้บรรลุสัมโพธิญาณอันสูงสุด เราได้ให้ทานอันควรให้ บำเพ็ญศีลโดยหาเศษมิได้ถึงเนกขัมมบารมีแล้ว จึงบรรลุสัมโพธิญาณอันสูงสุดเราสอบถามบัณฑิตทั้งหลายทำความเพียรอย่างอุกฤษฏ์อย่างถึงขันติบารมีแล้วจึงบรรลุโพธิญาณอันสูงสุด เรากระทำอธิษฐานอย่างมั่น ตามรักษาสัจจวาจา ถึงเมตตาบารมีแล้ว จึงบรรลุสัมโพธิญาณอันสูงสุด เราเป็นผู้มีจิตเสมอในลาภและความเสื่อมลาภ ในยศและความเสื่อมยศ ในความนับถือและการดูหมิ่นทั้งปวงแล้ว จึงบรรลุสัมโพธิญาณอันสูงสุด ท่านทั้งหลายจงเห็นความเกียจคร้านโดยความเป็นภัย และเห็นการปรารภความเพียรโดยเป็นทางเกษมแล้วจงปรารภความเพียรเถิด นี้เป็นคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงเห็นความวิวาทโดยความเป็นภัย และเห็นความไม่วิวาทโดยเป็นทางเกษมแล้วจงกล่าววาจาอ่อนหวานอันสมัครสมานกันเถิด นี้เป็นคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงเห็นความประมาทโดยความเป็นภัย และเห็นความไม่ประมาทโดยเป็นทางเกษม แล้วจงเจริญมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ ประการเถิด นี้เป็นคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลายฯ

ทราบว่า พระผู้มีพระภาคเมื่อจะทรงยกย่องบุรพจรรยาของพระองค์ จึงได้ตรัสธรรมบรรยายชื่อพุทธาปทานีย์ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบจริยาปิฎก