๔. มหาสุทัสนจริยา เล่ม ๓๓

[๒๕] เมื่อเราได้ให้พญาคชสารแล้ว พวกอำมาตย์ได้กล่าวดังนี้ว่า “เหตุไรหนอ พระองค์จึงพระราชทานพญาคชสารที่ประเสริฐ

[๒๖] อันประกอบด้วยธัญญลักษณ์ สมบูรณ์ด้วยมงคล ชนะในสงครามอันสูงสุดแก่ยาจกไป เมื่อพระองค์ทรงพระราชทานพญาคชสารแล้ว พระองค์จักเสวยราชสมบัติได้อย่างไร”[๒๗] เราได้ตอบว่า “แม้ราชสมบัติทั้งหมดเราก็ให้ได้ ถึงสรีระของตนเราก็ให้ได้ พระสัพพัญณุตญาณเป็นที่รักของเรา ฉะนั้น เราจึงได้ให้พญาคชสารไป” ฉะนั้นแล

จบ กรุธัมมจริยาที่ ๓

๔. มหาสุทัสสนจริยา

ว่าด้วยพระจริยาของพระเจ้าจักรพรรดิมหาสุทัสสนะ

{๔} [๒๘] เมื่อเราเป็นพระเจ้าจักรพรรดิพระนามว่ามหาสุทัสสนะ มีพลานุภาพมาก ได้เป็นใหญ่ในแผ่นดิน เสวยราชสมบัติในพระนครกุสาวดี[๒๙] ในกาลนั้น เราได้สั่งให้ประกาศทุก ๆ วัน วันละ ๓ ครั้งว่า “ใครต้องการอะไร ปรารถนาอะไร ใครจะให้ทรัพย์อะไรแก่ใคร[๓๐] ใครหิว ใครกระหาย ใครต้องการดอกไม้ ใครต้องการเครื่องลูบไล้ ใครขาดแคลนผ้าสีต่าง ๆ ก็จงมาเอาไปนุ่งห่ม

[๓๑] ใครต้องการร่มไปในหนทาง ก็จงมารับเอาไป ใครต้องการรองเท้าอันอ่อนนุ่มสวยงาม ก็จงมารับเอาไป” เราให้ประกาศดังนี้ ทั้งเวลาเย็นทั้งเวลาเช้าทุกวัน

[๓๒] ทานนั้นมิใช่เราตกแต่งไว้ในที่ ๑๐ แห่ง หรือมิใช่ ๑๐๐ แห่ง แต่เราตกแต่งทรัพย์ไว้สำหรับยาจกในที่หลายร้อยแห่ง

[๓๓] วณิพกจะมาในเวลากลางวันหรือในเวลากลางคืนก็ตาม ก็ได้โภคะตามความปรารถนาพอเต็มมือกลับไป

[๓๔] เราได้ให้มหาทานเห็นปานนี้จนตราบเท่าสิ้นชีวิต เราจะได้ให้ทรัพย์ที่น่าเกลียดก็หาไม่ และการสะสมจะไม่มีในตัวเราก็หาไม่

[๓๕] เปรียบเหมือนคนไข้กระสับกระส่ายเพื่อจะพ้นจากโรค ต้องทำให้หมออิ่มใจด้วยทรัพย์ จึงหายจากโรคได้ ฉันใด

[๓๖] เราก็ฉันนั้น รู้อยู่ว่าทานบริจาคเป็นอุบายเครื่องเปลื้องตนและสัตวโลกทั้งสิ้นให้พ้นจากโลกคือสังขารทุกข์ทั้งสิ้นได้ จึงบำเพ็ญทานให้บริบูรณ์โดยไม่มีเหลือ เพื่อยังใจที่บกพร่องให้เต็ม เราจึงให้ทานแก่วณิพก เรามิได้อาลัย มิได้หวังอะไร ได้ให้ทานเพื่อบรรลุสัมโพธิญาณ ฉะนี้แล

จบ มหาสุทัสสนจริยาที่ ๔

๕. มหาโควินทจริยา

ว่าด้วยจริยาของโควินทพราหมณ์

{๕} [๓๗] อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นพราหมณ์นามว่ามหาโควินทะ เป็นปุโรหิตของพระราชา ๗ พระองค์ อันนรชนและเทวดาบูชา