๘. สีวีราชจริยา เล่ม ๓๓

อริฏฺฐสวฺหเย นคเร สิวิ นามาสิ ขตฺติโย

นิสชฺช ปาสาทวเร เอวํ จินฺเตสหํ ตทา ฯ

ยงฺกิญฺจิ มานุสํ ทานํ อทินฺนํ เม น วิชฺชติ

โยปิ ยาเจยฺย มํ จกฺขุํ ทเทยฺยํ อวิกมฺปิโต ฯ

มม สงฺกปฺปมญฺญาย สกฺโก เทวานมิสฺสโร

นิสินฺโน เทวปริสาย อิทํ วจนมพฺรวิ ฯ

นิสชฺช ปาสาทวเร สิวิ ราชา มหิทฺธิโก

จินฺเตนฺโต วิวิธํ ทานํ อเทยฺยํ โส น ปสฺสติ ฯ

ตถนฺนุ วิตถนฺเนตํ หนฺท วีมํสยามิ ตํ

มุหุตฺตํ อาคเมยฺยาถ ยาว ชานามิ ตํ มนํ ฯ

ปเวธมาโน ปลิตสิโร วลิคตฺโต ชราตุโร

อนฺธวณฺโณ จ หุตฺวาน ราชานํ อุปสงฺกมิ ฯ

โส ตทา ปคฺคเหตฺวาน วามํ ทกฺขิณพาหุญฺจ

สิรสฺมึ อญฺชลึ กตฺวา อิทํ วจนมพฺรวิ

ยาจามิ ตํ มหาราช ธมฺมิก รฏฺฐวฑฺฒน ๑

ตว ทานรตา กิตฺติ อุคฺคตา เทวมานุเส ฯ

อุโภปิ เนตฺตา นยนา อนฺธอุปหตา ๒ มม

เอกํ เม นยนํ เทหิ ตฺวํปิ เอเกน ยาปย ฯ

ตสฺสาหํ วจนํ สุตฺวา หฏฺโฐ สํวิคฺคมานโส

กตญฺชลี เวทชาโต อิทํ วจนมพฺรวึ ฯ

อิทานาหํ จินฺตยิตฺวาน ปาสาทโต อิธาคโต

ตฺวํ มม จิตฺตมญฺญาย เนตฺตํ ยาจิตุมาคโต ฯ

อโหเม มานสํ สิทฺธํ สงฺกปฺโป เม ๓ ปริปูริโต

อทินฺนปุพฺพํ ทานวรํ อชฺช ทสฺสามิ ยาจเก ฯ

เอหิ สิวก อุฏฺเฐหิ มา ทนฺธยิ มา ปเวธยิ

อุโภปิ นยนํ เทหิ อุปฺปาเฏตฺวา วณิพฺพเก ๔ ฯ

ตโต โส โจทิโต มยฺหํ สิวโก วจนงฺกโร

อุทฺธริตฺวาน ปาทาสิ ตาลมิญฺชํว ยาจเก ฯ

ททมานสฺส เทนฺตสฺส ทินฺนทานสฺส เม สโต

จิตฺตสฺส อญฺญถา นตฺถิ โพธิยาเยว การณา ฯ

น เม เทสฺสา อุโภ จกฺขุ อตฺตาปิ ๑ เม น เทสฺสิโย

สพฺพญฺญุตํ ปิยํ มยฺหํ ตสฺมา จกฺขุํ อทาสหนฺติ ฯ

สิวิราชจริยํ อฏฺฐมํ ฯ

๑ ม. ยญฺญวาฏโต ฯ ยุ. ยญฺญวาฏโก ฯ ๒ ยุ. ทกฺขิเณยฺยํ ฯ ๓ ยุ. ยตฺถาหรติ

ภณฺฑกํ ฯ ๓ ม. ยุ. สกภุตฺตาปิ ฯ

๑ ยุ. รฏฺฐวฑฺฒนํ ฯ ๒ ม. ยุ. อนฺธา อุปหตา มม ฯ ๓ ม. ยุ. เมสทฺโทนตฺถิ ฯ

๓ ยุ. นยเน ฯ ๔ ยุ. ติพฺพก ฯ

ในกาลเมื่อเราเป็นกษัตริย์พระนามว่าสีวี อยู่ในพระนครอันมีนามว่าอริฏฐะ เรานั่งอยู่ในปราสาทอันประเสริฐ ได้ดำริอย่างนี้ว่า ทานที่มนุษย์พึงให้อย่างใดอย่างหนึ่ง ที่เราไม่ได้ให้แล้วไม่มี แม้ผู้ใดพึงขอจักษุกะเรา เราก็พึงให้ไม่หวั่นใจเลย ท้าวสักกะผู้เป็นใหญ่กว่าทวยเทพทรงทราบความดำริของเราแล้ว ประทับนั่งในเทพบริษัทได้ตรัสพระดำรัสนี้ว่าพระเจ้าสีวีผู้มีฤทธิ์มาก ประทับนั่งในปราสาทอันประเสริฐ

พระองค์ทรงดำริถึงทานต่างๆ ไม่ทรงเห็นสิ่งที่ยังมิได้ให้ข้อนั้นจะเป็นจริงหรือไม่หนอ ผิฉะนั้น เราจักทดลองพระองค์ดูท่านทั้งหลายพึงคอยอยู่สักครู่หนึ่ง เพียงเรารู้น้ำใจของพระเจ้าสีรีเท่านั้น ท้าวสักกะจึงทรงแปลงเพศเป็นคนตาบอด มีกายสั่น ศีรษะหงอก หนังหย่อน กระสับกระส่าย เพราะชรา เข้าไปเฝ้าพระราชาในกาลนั้น อินทพราหมณ์นั้น ประคองพระพาหาเบื้องซ้ายขวาประนมกรอัญชลีเหนือเศียรได้กล่าวคำนี้ว่า ข้าแต่พระมหาราชาผู้ทรงธรรม ทรงปกครองรัฐให้เจริญ ข้าพระองค์จะขอกะพระองค์เกียรติคุณคือความยินดีในทานของพระองค์ ขจรไปในเทวดาและมนุษย์หน่วยตาแม้ทั้งสองของข้าพระองค์บอดเสียแล้ว ขอจงพระราชทานพระเนตรข้างหนึ่งแก่ข้าพระองค์เถิด แม้พระองค์จักทรงยังอัตภาพให้เป็นไปด้วยพระเนตรข้างหนึ่ง

เราได้ฟังคำของพราหมณ์นั้นแล้ว ทั้งดีใจและสลดใจประคองอัญชลี มีปีติและปราโมทย์ ได้กล่าวคำนี้ว่า เราคิดแล้วลงจากปราสาทมาถึงที่นี้บัดนี้เอง ท่านรู้จิตของเราแล้ว มาขอนัยน์ตา โอ ความปรารถนาของเราสำเร็จแล้วความดำริของเราบริบูรณ์แล้ว วันนี้ เราจักให้ทานอันประเสริฐ ซึ่งเราไม่เคยให้ แก่ยาจก มานี่แน่ะหมอสิวิกะ จงขมีขมันอย่าชักช้าอย่าครั่นคร้าม จงควักนัยน์ตาแม้ทั้งสองข้างออกให้แก่วณิพกนี้เดี๋ยวนี้ หมอสิวิกะนั้นเราเตือนแล้ว เชื่อฟังคำของเรา ได้ควักนัยน์ตาทั้งสองออกให้แก่ยาจกทันที เมื่อเราจะให้ก็ดี กำลังให้ก็ดีให้แล้วก็ดี จิตของเราไม่เป็นอย่างอื่น เพราะเหตุแห่งพระโพธิญาณนั้นเอง จักษุทั้งสองเราจะเกลียดชังก็หามิได้ แม้ตนเราก็มิได้เกลียดชัง แต่พระสัพพัญญุตญาณเป็นที่รักของเรา ฉะนั้น เราจึงได้ให้จักษุ ฉะนี้แล.

จบสีวีราชจริยาที่ ๘