๕. สรภังเถรคาถา เล่ม ๒๖

[๔๘๒] ลำดับนั้น พระองค์ได้ตรัสถามปัญหากะเรา เราเป็นผู้ฉลาดรอบรู้ปัญหาทั้งหลาย เป็นผู้ไม่มีความหวาดหวั่น และไม่กลัว ได้ตอบปัญหาแด่พระศาสดาแล้ว

[๔๘๓] เมื่อเราแก้ปัญหาแล้ว พระตถาคตทรงอนุโมทนา ทรงทอดพระเนตรหมู่ภิกษุแล้ว ได้ตรัสเนื้อความนี้ว่า

[๔๘๔]‘โสปากภิกษุนี้บริโภคจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และ คิลานปัจจัยของชาวอังคะและชาวมคธเหล่าใด เป็นลาภของชาวอังคะและชาวมคธเหล่านั้น เป็นลาภของชาวอังคะและชาวมคธที่ได้ต้อนรับและทำสามีจิกรรมแก่โสปากภิกษุ, และได้ตรัสว่า[๔๘๕]‘ดูก่อนโสปากะ ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป เธอจงเข้ามาหาเรา และการวิสัชนาปัญหานี้แลจงเป็นการอุปสมบทของเธอ’

[๔๘๖] เรามีอายุได้ ๗ ปีโดยกำเนิดก็ได้อุปสมบทเป็นภิกษุ ดำรงร่างกายเป็นชาติสุดท้าย น่าอัศจรรย์จริง ความที่แห่งธรรมเป็นธรรมดี

๕. สรภังคเถรคาถา

คาถาสุภาษิตของพระสรภังคเถระ

นัยว่า ท่านพระสรภังคเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๗ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๖๕}[๔๘๗] เราหักต้นแขมด้วยมือทั้งสองทำกระท่อมอยู่ เพราะฉะนั้น เราจึงมีชื่อโดยสมมติว่าสรภังคะ

[๔๘๘] วันนี้เราไม่ควรหักต้นแขมด้วยมือทั้งสองอีก เพราะพระสมณโคดมผู้เรืองยศทรงบัญญัติสิกขาบทแก่เราทั้งหลาย

[๔๘๙] เมื่อก่อนเราผู้ชื่อว่าสรภังคะไม่เคยได้เห็นโรคคืออุปาทาน ขันธ์ ๕ ครบบริบูรณ์ทั้งสิ้น โรคนั้นอันเราผู้ทำตามพระ ดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นเทพผู้ยิ่งใหญ่ได้เห็นแล้ว[๔๙๐] พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าพระวิปัสสี พระสิขี พระเวสสภู พระกกุสันธะ พระโกนาคมนะ พระกัสสปะ ได้เสด็จไปแล้วโดยทางใดแล พระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระนามว่าโคดมก็ได้เสด็จไปแล้วโดยทางนั้น[๔๙๑] พระพุทธเจ้า ๗ พระองค์นี้ทรงปราศจากตัณหา ไม่ทรงถือมั่น ทรงหยั่งถึงความสิ้นกิเลส เสด็จอุบัติโดยธรรมกาย ผู้คงที่ ได้ทรงแสดงธรรม[๔๙๒] เพื่ออนุเคราะห์สัตว์ทั้งหลาย คือ อริยสัจ ๔ ได้แก่ ทุกข์ เหตุเกิดแห่งทุกข์ ความดับทุกข์ ทางเป็นที่สิ้นไปแห่งทุกข์

[๔๙๓] ซื่งเป็นทางไม่เป็นไปแห่งทุกข์อันไม่มีที่สุดในสงสาร หลังจากตายไปและหลังจากสิ้นชีวิตไป การเกิดในภพใหม่ อย่างอื่นไม่มีต่อไป เราเป็นผู้หลุดพ้นแล้วจากสรรพกิเลส และภพทั้งปวง

จบ สัตตกนิบาต

พระเถระ ๕ รูป คือ

๑. พระสุนทรสมุททเถระ ๒. พระลกุณฏกภัททิยเถระ

๓. พระภัททเถระ ๔. พระโสปากเถระ

๕. พระสรภังคเถระ

ได้กล่าวคาถารูปละ ๗ คาถา รวมเป็น ๓๕ คาถา

๘. อัฏฐกนิบาต

๑. มหากัจจายนเถรคาถา

คาถาสุภาษิตของพระมหากัจจายนเถระ

นัยว่า ทานพระมหากัจจายนเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๘ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๖๖}[๔๙๔] ภิกษุไม่พึงทำการก่อสร้างที่ใหญ่โต พึงหลีกเร้นผู้คน ไม่พึงขวนขวายเพื่อให้ปัจจัยเกิดขึ้น ภิกษุผู้ขวนขวายเพื่อ ให้ปัจจัยเกิดขึ้น มัวติดในรสอยู่นั้น ย่อมทอดทิ้งประโยชน์ที่จะนำความสุขมาให้เสีย[๔๙๕] การกราบไหว้และการบูชาในตระกูลทั้งหลายนั้น พระอริยเจ้าทั้งหลายกล่าวว่าเป็นเปือกตม เป็นลูกศรอันละเอียดที่ถอนได้ยาก เพราะสักการะเป็นสิ่งที่คนชั่วละได้ยาก[๔๙๖] ภิกษุไม่พึงแนะนำคนอื่นให้ทำกรรมอันเป็นบาป และไม่พึงซ่องเสพกรรมนั้นด้วยตนเอง เพราะสัตว์มีกรรมเป็นเผ่าพันธุ์

[๔๙๗] บุคคลจะเป็นโจรเพราะคำของคนอื่นก็หาไม่ จะเป็นมุนี เพราะคำของคนอื่นก็หาไม่ บุคคลย่อมรู้ตัวเองดีว่าเป็นอย่างไร แม้เทพทั้งหลายก็รู้ว่าบุคคลนั้นเป็นอย่างนั้น