๗. ภัททิยกาลิโคธาปุตตเถรคาถา เล่ม ๒๖

๗. ภัททิยกาลิโคธาปุตตเถรคาถา

คาถาสุภาษิตของพระภัททิยเถระโอรสพระนางกาลิโคธา

ท่านพระภัททิยเถระโอรสพระนางกาลิโคธาได้เปล่งวาจาแสดงการพยากรณ์อรหัตตผลต่อเบื้องพระพักตร์พระศาสดาด้วยคาถาเหล่านี้ว่า

{๓๙๑}[๘๔๒] ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อก่อนข้าพระองค์จะไปไหนก็ขึ้นคอข้างไปแม้จะนุ่งห่มผ้าก็นุ่งห่มแต่ผ้าที่ส่งมาจากแคว้นกาสีซึ่งมีเนื้อละเอียด แม้จะบริโภคก็บริโภคแต่อาหารล้วนเป็นข้าวสาลี พร้อมด้วยเนื้ออันสะอาดมีโอชารส ถึงกระนั้น ความสุขนั้นก็หาได้ทำจิตของข้าพระองค์ให้ยินดี เหมือนความสุขในวิเวกในบัดนี้ไม่[๘๔๓] บัดนี้ ข้าพระองค์ผู้มีนามว่าภัททิยะโอรสของพระนางกาลีโคธา ผู้เจริญด้วยคุณมีศีลเป็นต้น ประกอบความเพียรต่อเนื่อง ยินดีแต่อาหารที่ได้มาด้วยการบิณฑบาต ไม่ยึดมั่น เพ่งพินิจอยู่

[๘๔๔] ข้าพระองค์ผู้มีนามว่าภัททิยะโอรสของพระนางกาลิโคธา ถือการนุ่งห่มผ้าบังสุกุลเป็นวัตร ประกอบความเพียรต่อเนื่อง ยินดีแต่อาหารที่ได้มาด้วยการบิณฑบาต ไม่ยึดมั่น เพ่งพินิจอยู่

[๘๔๕] ... ถือการเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตร ประกอบความเพียร ...

[๘๔๖] ... ถือการทรงไตรจีวรเป็นวัตร ประกอบความเพียร ...

[๘๔๗] ... ถือการเที่ยวบิณฑบาตไปตามลำดับตรอกเป็นวัตร ประกอบความเพียร ...

[๘๔๘] ... ถือการนั่งฉันบนอาสนะเดียวเป็นวัตร ประกอบความเพียร ...

[๘๔๙] ... ถือการฉันอาหารเฉพาะในบาตรเป็นวัตร ประกอบความเพียร ...

[๘๕๐] ... ถือการไม่ฉันอาหารที่เขานำมาถวายภายหลังเป็นวัตร ประกอบความเพียร ...

[๘๕๑] ... ถือการอยู่ป่าเป็นวัตร ประกอบความเพียร ...

[๘๕๒] ... ถือการอยู่โคนไม้เป็นวัตร ประกอบความเพียร ...

[๘๕๓] ...ถือการอยู่ในที่แจ้งเป็นวัตร ประกอบความเพียร ...

[๘๕๔] ...ถือการอยู่ในป่าช้าเป็นวัตร ประกอบความเพียร ...

[๘๕๕] ... ถือการอยู่ในเสนาสนะตามที่ท่านจัดให้อย่างไรเป็นวัตรประกอบความเพียร ...

[๘๕๖] ... ถือการไม่นอนเป็นวัตร ประกอบความเพียร ...

[๘๕๗] ...เป็นผู้มักน้อย ประกอบความเพียร ...

[๘๕๘] ...เป็นผู้สันโดษ ประกอบความเพียร ...

[๘๕๙] ... เป็นผู้ชอบสงัด ประกอบความเพียร ...

[๘๖๐] ... ไม่คลุกคลีด้วยหมู่คณะ ประกอบความเพียร ...

[๘๖๑] ข้าพระองค์ผู้มีนามว่าภัททิยะ โอรสของพระนางกาลิโคธา เป็นผู้ปรารภความเพียร ประกอบความเพียร ยินดีแต่อาหารที่ได้มาด้วยการเที่ยวบิณฑบาต ไม่ยึดมั่น เพ่ง พินิจอยู่[๘๖๒] ข้าพระองค์ละทิ้งเครื่องราชูปโภค คือ จานทองอันมีราคา ๑๐๐ ตำลึง ซึ่งประกอบด้วยลวดลายอย่างงดงาม วิจิตรไปด้วยภาพทั้งภายในและภายนอก นับได้ตั้ง ๑๐๐ มาใช้ บาตรดินใบนี้ นี้เป็นการอภิเษกครั้งที่ ๒[๘๖๓] แต่ก่อนข้าพระองค์แม้มีหมู่ทหารถือดาบรักษา ในเมืองที่มีป้อมและกำแพงล้อมรอบ มองเห็นได้ไกล และ มีซุ้มประตูเมืองที่แน่นหนา ก็ยังมีความสะดุ้งหวาดเสียวอยู่[๘๖๔] มาบัดนี้ข้าพระองค์ผู้มีนามว่าภัททิยะโอรสของพระนางกาลิโคธา เป็นผู้เจริญด้วยคุณ ไม่มีความสะดุ้ง หวาดเสียว ละความขลาดกลัวได้แล้ว มาสู่ป่า เพ่ง พินิจอยู่[๘๖๕] ข้าพระองค์ตั้งมั่นอยู่ในสีลขันธ์ เจริญสติและปัญญา ได้บรรลุถึงความสิ้นไปแห่งสังโยชน์ทั้งปวงโดยลำดับแล้ว

๘. องคุลิมาลเถรคาถา

คาถาสุภาษิตของพระองคุลิมาลเถระ

{๓๙๒}(โจรองคุลิมาลได้กล่าวคาถากราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า)

[๘๖๖] ดูก่อนสมณะ ท่านเดินไปอยู่แท้ ๆ กลับพูดว่า ‘เราหยุดแล้ว, แต่ข้าพเจ้าหยุดแล้ว ท่านกลับพูดว่า ‘ท่านสิยังไม่หยุด, ดูก่อนสมณะ ข้าพเจ้าขอถามความนี้กะท่าน อย่างไรท่านจึงชื่อว่าหยุดแล้ว อย่างไรข้าพเจ้าจึงชื่อว่ายังไม่หยุด

(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า)

[๘๖๗] ดูก่อนองคุลิมาล เราวางอาชญาในสรรพสัตว์ได้แล้ว จึงชื่อว่าหยุดแล้วในกาลทุกเมื่อ ส่วนท่านยังไม่สำรวมในสัตว์ทั้งหลาย เพราะฉะนั้น เราจึงชื่อว่าหยุดแล้ว ส่วนท่านชื่อว่ายังไม่หยุด

(องคุลิมาลโจรกราบทูลว่า)

[๘๖๘] ดูก่อนสมณะ ท่านผู้อันเทพดาและมนุษย์บูชาแล้ว แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ เสด็จมาถึงป่าใหญ่เพื่อจะสงเคราะห์ ข้าพเจ้าสิ้นกาลนานหนอ ข้าพเจ้านั้นจักเลิกละบาปตั้งเป็นพันเสีย เพราะมาได้ฟังคาถาอันประกอบด้วยธรรม ของท่าน