๑๐. ปาราสริยเถรคาถา เล่ม ๒๖

[๙๑๘] พระศาสดาเราก็ได้อยู่ใกล้ชิดแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราก็ทำเสร็จแล้ว ภาระอันหนักก็ปลงลงแล้ว ตัณหาที่นำไปสูภพใหม่ก็ถอนได้แล้ว

[๙๑๙] เราผู้ไม่มีอาสวะ จักปรินิพพานเพราะสิ้นชีวิตด้วย อนุปาทิเสสนิพพานธาตุ ภายใต้พุ่มกอไม้ไผ่ใกล้บ้านเวฬุวคามแห่งแคว้นวัชชี

๑๐. ปาราสริยเถรคาถา

คาถาสุภาษิตของพระปาราสริยเถระ

{๓๙๔}[๙๒๐] พระปาราสริยเถระผู้เป็นสมณะ ผู้มีจิตแน่วแน่ ชอบสงัด นั่งเพ่งฌานอยู่ในป่าใหญ่ซึ่งมีดอกไม้บานสะพรั่ง ได้มีความคิดว่า

[๙๒๑] ในเมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้เป็นอุดมบุรุษทรงเป็นนาถะของโลกยังทรงพระชนม์อยู่ ความประพฤติของภิกษุทั้งหลายเป็นอย่างหนึ่ง เมื่อพระองค์เสด็จปรินิพพานไปแล้ว เดี๋ยวนี้ปรากฏเป็นอย่างหนึ่ง

[๙๒๒] คือ ภิกษุทั้งหลายแต่ปางก่อนเป็นผู้สันโดษด้วยปัจจัย ตามมีตามได้ ใช้สอยเครื่องนุ่งห่มก็เพียงเพื่อจะป้องกัน ความหนาวร้อนและแดดลม และเพียงเพื่อจะปกปิด อวัยวะที่ทำให้เกิดความละอายเท่านั้น[๙๒๓] ภิกษุทั้งหลายแต่ปางก่อนฉันอาหารประณีตก็ตาม เคร้าหมองก็ตาม น้อยก็ตาม มากก็ตาม ก็เพียงเพื่อยังอัตภาพให้เป็นไปเท่านั้น ไม่ติดใจ ไม่พัวพันเลย

[๙๒๔] ภิกษุทั้งหลายแต่ปางก่อนมิได้ขวนขวายหาเภสัชปัจจัยอันเป็นบริขารแก่ชีวีตอย่างเข้มแข็ง เหมีอนกับการขวนขวาย ในความสิ้นไปแห่งอาสวะ

[๙๒๕] ท่านเหล่านั้นขวนขวายพอกพูนวิเวก มุ่งแต่เรื่องวิเวก อยู่ในป่า โคนไม้ ซอกเขา และถํ้าเท่านั้น

[๙๒๖] ภิกษุทั้งหลายแต่ปางก่อนเป็นผู้อ่อนน้อม มีศรัทธาตั้งมั่น เลี้ยงง่าย อ่อนโยน มีจิตใจไม่กระด้าง ไม่ปราศจากสติ ไม่ปากร้าย คล้อยตามอำนาจความคิดที่เป็นประโยชน์ ของตนและผู้อื่น[๙๒๗] เพราะเหตุนั้น ข้อปฏิบัติในการก้าวไป ถอยกลับ การบริโภคปัจจัย การเสพที่โคจร และอิริยาบถของภิกษุทั้งหลายแต่ปางก่อนจึงได้ละมุนละไม น่าเลื่อมใส เหมือนสายนํ้ามันเหลวที่ไหลออกจากปากภาชนะมองดูนิ่มนวล ฉะนั้น[๙๒๘] บัดนี้ พระเถระเหล่านั้นผู้สิ้นอาสวะทั้งปวงแล้ว ผู้เพ่งฌานใหญ่ ประกอบด้วยประโยชน์ใหญ่ มานิพพานกันไป ส่วนใหญ่แล้ว ท่านเช่นนั้นเหลืออยู่ในบัดนี้ก็น้อยเต็มที

[๙๒๙] เพราะความสิ้นไปแห่งกุศลธรรมและปัญญา คำสั่งสอนของพระชินสีห์อันประกอบแล้วด้ายอาการอันประเสริฐ ทุกอย่างก็จะสิ้นไป[๙๓๐] ฤดูกาลแห่งบาปธรรมและกิเลสทั้งหลายก็จะดำเนินไป ภิกษุเหล่าใดปรารภความเพียรเพื่อความสงัดภิกษุเหล่านั้น ชื่อว่าเป็นผู้มีพระสัทธรรมที่เหลือเป็นข้อปฏิบัติ[๙๓๑] กิเลสเหล่านั้นเจริญงอกงามขึ้น ย่อมเข้าสิงคนพาลเป็นอันมากไว้ในอำนาจ เหมือนเล่นกับพวกคนพาล เหมือน ผีเข้าสิงคนทำให้เป็นบ้าเพ้อคลั่งอยู่ฉะนั้น[๙๓๒] นรชนเหล่านั้นถูกกิเลสครอบงำแล้ว จึงพล่านไปในกิเลสวัตถุทั้งหลายตามส่วนแห่งอารมณ์นั้น ๆ เหมือน แล่นไปหาวัตกุที่น่าใคร่ที่เขาโฆษณาฉะนั้น[๙๓๓] พากันละทิ้งพระสัทธรรม ทำการทะเลาะซึ่งกันและกัน ยึดถือตามความเห็นของตน สำคัญว่าสิ่งนี้เท่านั้นประเสริฐ

[๙๓๔] นรชนทั้งหลายที่ละทิ้งทรัพย์สมบัติ บุตร และภรรยาออกมาบวชย่อมทำกรรมที่นักบวชไม่พีงทำแม้เพราะเหตุแห่งอาหารเพียงทัพพี เดียวก็ได้[๙๓๕] ภิกษุทั้งหลายฉันภัตตาหารเต็มท้องแล้วก็นอนหงาย ตื่นขึ้นมาก็พูดคุยกันแต่เรื่องที่พระศาสดาทรงตำหนิ

[๙๓๖] สนใจเรียนแต่ศิลปะที่พวกช่างทั่วไปเขาทำกัน จึงไม่สงบภายในได้ ผลแห่งความเป็นสมณะล่วงเลยภิกษุเหล่านั้น ไปเสีย

[๙๓๗] ภิกษุทั้งหลายผู้มุ่งให้ได้มากกว่า จึงนำเอาดินเหนียวบ้าง นํ้ามันบ้าง จุรณเจิมบ้าง น้ำบ้าง ที่นั่งที่นอนบ้าง อาหารบ้าง[๙๓๘]ไม้สีฟันบ้าง มะขวิดบ้าง ดอกไม้บ้าง ของเคี้ยวบ้าง บิณฑบาตที่สมบูรณ์บ้าง มะม่วงบ้าง มะขามป้อมบ้าง ไปให้แก่คฤหัสถ์ทั้งหลาย[๙๓๙] ภิกษุทั้งหลายพากันประกอบเภสัชเหมือนพวกหมอรักษาโรค ทำกิจน้อยใหญ่อย่างคฤหัสถ์ ตบแต่งร่างกายเหมือนหญิงแพศยา ประพฤติตนเหมือนกษัตริย์ผู้เป็นใหญ่[๙๔๐] ทำตัวเป็นคนโกง เป็นคนหลอกลวง เป็นพยานโกงตาม โรงศาล เป็นคนไม่เปิดเผย บริโภคอามิสด้วยกลวิธีอื่น ๆ มากอย่าง[๙๔๑] มุ่งแต่เลี้ยงชีพ แล่นไปด้วยบาปกรรมในการพูดอ้อมค้อม เลียบเคียง เพียงใช้โวหารเล็กน้อย ใช้อุบายรวบรวมทรัพย์ไว้มากมาย[๙๔๒] ให้บริษัทบำรุงตนเพราะเหตุแห่งการงาน มิใช่โดยธรรม แสดงธรรมแก่คนอื่น ๆ เพราะต้องการลาภ มิใช่เพราะมุ่งประโยชน์[๙๔๓] ภิกษุเหล่านั้นทะเลาะวิวาทกันเพราะเหตุแห่งลาภของสงฆ์ เป็นผู้เหินห่างจากอริยสงฆ์ เลี้ยงชีวิตด้วยการอาศัยลาภของผู้อื่น ไม่มีหิริ ไม่ละอายแก่ใจ[๙๔๔] จริงอย่างนั้น ภิกษุบางพวกไม่ประพฤติตามสมณธรรมเลย เป็นเพียงคนโล้น คลุมร่างไว้ด้วยผ้ากาสาวพัสตร์

เท่านั้น ปรารถนาแต่การสรรเสริญถ่ายเดียว มุ่งหวังแต่ลาภและสักการะ

[๙๔๕] เมื่อธรรมเป็นเครื่องทำลายมีประการต่าง ๆ เป็นไปอยู่อย่างนี้ การบรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ หรือการตามรักษาธรรมที่ได้บรรลุแล้ว มิใช่จะทำได้ง่ายเหมือนตอนที่พระศาสดายังทรงพระชนม์อยู่[๙๔๖] มุนีพึงตั้งสติสัญจรไปในหมู่บ้าน เหมือนผู้ไม่ได้สวมรองเท้า สัญจรไปในสถานที่มีหนามฉะนั้น

[๙๔๗] พระโยคาวจรเมื่อตามระลึกถึงวิปัสสนาที่ปรารภมาแล้ว ในกาลก่อน ระลึกถึงวัตรสำหรับภาวนาวิธีเหล่านั้นอยู่ ถึงเวลานี้จะเป็นเวลาสุดท้ายภายหลัง แต่ก็พึงบรรลุอมตบทได้[๙๔๘] พระปาราสริยเถระผู้เป็นสมณะ ผู้อบรมอินทรีย์แล้ว เป็นพราหมณ์ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ มีภพใหม่สิ้นแล้ว ครั้นกล่าววิธีปฏิบัติอย่างนี้แล้วก็ปรินิพพานในสาลวัน

จบ วีสฅินิบาต

รวมพระเถระในวีสตินิบาต พระเถระ ๑๐ รูปคือ

๑. พระอธิมุตตเถระ ๒. พระปาราสริยเถระ

๓. พระเตลุกานิเถระ ๔. พระรัฏฐปาลเถระ

๕. พระมาลุงกยปุตตเถระ ๖. พระเสลเถระ

๗. พระภัททิยกาลิโคธาปุตตเถระ ๘. พระองคุลิมาลเถระ

๙. พระอนุรุทธเถระ ๑๐. พระปาราสริยเถระ

ประกาศคาถาไว้ดีเรียบร้อยแล้ว รวมคาถาได้ ๒๔๕ คาถา

๑๗. ติงสนิบาต

๑. ปุสสเถรคาถา

คาถาสุภาษิตของพระปุสสเถระ

{๓๙๕}[๙๔๙] ฤๅษีผู้มีชื่อตามโคตรว่าปัณฑรสะ เห็นภิกษุเป็นอันมาก น่าเลื่อมใส อบรมตนสำรวมระวังดีแล้ว จึงได้ถามพระปุสสเถระว่า[๙๕๐] ในภายภาคหน้า ภิกษุทั้งหลายในศาสนานี้จักมีความพอใจอย่างไร มีอัธยาศัยอย่างไร มีอากัปกิริยาอย่างไร กระผมถามแล้ว ขอจงบอกความขอนั้นแก่กระผมด้วยเถิด

(พระปุสสเถระจึงกล่าวตอบด้วยคาถาเหล่านี้ ความว่า)

[๙๕๑] ดูก่อนปัณฑรสฤๅษี ขอเชิญฟ้งคำของอาตมา จงจำคำของอาตมาให้ดี อาตมาจะบอกเรื่องอนาคตให้ฟัง

[๙๕๒] คือ ในภายภาคหน้า ภิกษุเป็นอันมากจักเป็นคนมักโกรธ มักผูกโกรธ ลบหลู่คุณท่าน หัวดื้อ โอ้อวด มักริษยา มีวาทะขัดแย้งกัน[๙๕๓] จักเป็นผู้มีมานะในธรรมที่ยังไม่รู้ทั่วถึง คิดว่าตื้นในธรรม ที่ลึกซึ้ง เป็นคนใจเบา ไม่หนักแน่นในธรรม ไม่มีความเคารพกันและกัน[๙๕๔] ในภายภาคหน้า โทษเป็นอันมากจักเกิดขึ้นในหมู่สัตว์โลก ก็เพราะภิกษุทั้งหลายผู้ไร้ปัญญาจักทำธรรมที่พระศาสดา ทรงแสดงไว้ดีแล้วนี้ให้มัวหมอง