พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา ทุกนิบาต · วรรคที่ ๔
๗. โสณโปฏิริยปุตตเถรคาถา เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๙๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๑๐ ในวรรคที่ ๔มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา ทุกนิบาต วรรคที่ ๔ โสณโปฏิริยปุตตเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๙๙–๓๙๙
๗. โสณโปฏิริยปุตตเถรคาถา
สุภาษิตแสดงการไม่ยอมแพ้กิเลส
นัยว่า ท่านพระโสณเถระผู้เป็นบุตรของนายบ้านโปฏิริยะได้นำพุทธคาถามาภาษิตไว้อย่างนี้ว่า
{๒๙๔}[๑๙๓] ราตรีที่มีดาวเป็นวงคล้ายพวงมาลัยเช่นนี้ย่อมมิใช่ราตรีเพื่อจะหลับนอนโดยแท้ ราตรีเช่นนี้เป็นราตรีที่ผู้รู้แจ้งปรารถนา กันแล้วเพื่อประกอบความเพียร[๑๙๔] ถ้าช้างพึงเหยียบเราผู้ตกลงจากคอช้าง เราตายเสียในสงคราม ยังจะประเสริฐกว่า แพ้แล้วยังมีชีวิตอยู่จะประเสริฐอะไร
๘. นิสภเถรคาถา
สุภาษิตแสดงความมุ่งหมายของการบวช
นัยว่า ท่านพระนิสภเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า
{๒๙๕}[๑๙๕] วิญณูชนละเบญจกามคุณอันน่ารัก น่ารื่นรมย์ใจแล้ว ออกบวชด้วยศรัทธา พึงทำที่สุดแห่งทุกข์ได้
- ๑สุภาษิตคาถา ๒ ข้อนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแผ่พระรัศมีมาตรัสเตือนสติท่านพระโสณเถระซึ่ง หลังจากบวชแล้วมัวแต่ยินดีในความหลับ ไม่หมั่นเจริญภาวนา จนท่านพระโสณเถระสลดใจ มีหิริโอตตัปปะ อธิษฐานอัพโภกาสิกังคธุดงค์ (ข้อวัตรกำจัดกิเลสที่ถือการอยู่เฉพาะกลางแจ้ง) เจริญวิปัสสนาเพื่อชนะกิเลสโดยยกพุทธคาถาข้อที่ ๒ ที่ว่า ‘ถ้าช้างพึงเหยียบเรา, เป็นต้นเป็น สัจจอธิษฐาน จนสำเร็จเป็นพระอรหันต์ ภายหลังได้นำพุทธคาถาทั้ง ๒ ข้อนี้มากล่าวซํ้า เป็นการพยากรณ์ความเป็นพระอรหันต์อีก (ขุ.เถร.อ. ๑/๔๘๘,๔๘๙)
จบ ๗. โสณโปฏิริยปุตตเถรคาถา