๕. มาลุงกยปุตตเถรคาถา เล่ม ๒๖

[๓๙๖] สรีระเรานี้ฉันใด ซากศพนั้นก็ฉันนั้น ซากศพนั้นฉันใด สรีระเรานี้ก็ฉันนั้น ร่างกายเบื้องต่ำฉันใด ร่างกายเบื้องบนก็ฉันนั้น ร่างกายเบื้องบนฉันใด ร่างกายเบื้องตํ่าก็ฉันนั้น[๓๙๗] ร่างกายนี้กลางวันฉันใด กลางคืนก็ฉันนั้น กลางคืนฉันใด กลางวันก็ฉันนั้น เมื่อก่อนฉันใด ภายหลังก็ฉันนั้น ภายหลังฉันใด เมื่อก่อนก็ฉันนั้น[๓๙๘] ความยินดีด้วยดนตรีเครื่องห้า ย่อมไม่มีแก่เรา เหมือนกับความยินดีในธรรมของเราผู้มีจิตแน่วแน่ พิจารณาเห็นธรรมแจ่มแจ้ง โดยชอบ

๕. มาลุงกยปุตตเถรคาถา

สุภาษิตสอนให้ละตัณหา

นัยว่า ท่านพระมาลุงกยปุตตเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๖ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๕๑}[๓๙๙] ตัณหาย่อมเจริญแก่คนผู้มักประพฤติตัวประมาท ดุจเถา

ย่านทรายเจริญในป่า เขาต้องเร่ร่อนไปยังภพน้อยใหญ่ เหมือนวานรต้องการผลไม้จึงโลดแล่นไปในป่าฉะนั้น

[๔๐๐] ตัณหาอันชั่วช้าซึ่งซ่านไปในอารมณ์ต่าง ๆ นี้ ครอบงำผู้ใดในโลก ความโศกของผู้นั้นย่อมเพิ่มพูนขึ้น เหมือน หญ้าคมบางที่ฝนตกรดแล้วงอกงามอยู่ในป่าฉะนั้น

[๔๐๑] แต่ผู้ใดครอบงำตัณหาอันชั่วช้าซึ่งซ่านไปในอารมณ์ต่างๆ ที่ก้าวพ้นได้ยากในโลกนั้นเสียได้ ความโศกย่อมตกไปจากผู้นั้น เหมือนหยดนํ้าตกไปจากใบบัวฉะนั้น

[๔๐๒] เพราะเหตุนั้น เราจึงขอบอกท่านทั้งหลาย ขอความเจริญจงมีแก่ท่านทั้งหลายที่มาประชุมกันอยู่ในที่นี้ พวกท่านจงขุดรากตัณหาเสีย เหมือนคนต้องการแฝก ชุดหญ้าคมบางออกฉะนั้นเกิด มารอย่าได้รังควาญ พวกท่านบ่อย ๆ เหมือนอย่างกระแสนํ้าระรานไม้อ้อ ฉะนั้นเลย[๔๐๓] ท่านทั้งหลายจงทำตามพระพุทธพจน์กาลเวลาอย่าได้ล่วงเลย ท่านทั้งหลายไปเปล่า เพราะผู้มีกาลเวลาล่วงเลยไปเปล่า ย่อมแออัดยัดเยียดเศร้าโศกกันอยู่ในนรก

[๔๐๔] ความประมาท ความเลินเล่อชื่อว่าธุลี ธุลีเกิดขึ้น เพราะความประมาท ท่านทั้งหลายพึงถอนลูกศรที่อาศัย อยู่ในใจของตนออกเสียด้วยความไม่ประมาทและด้วยวิชชาเถิด

๖. สัปปทาสเถรคาถา

สุภาษิตแสดงผลการเห็นโทษสังขาร

นัยว่า ท่านพระสัปปทาสเถระ (เมื่อพยากรณ์อรหัตตผล) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๖ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๕๒}[๔๐๕] นับตั้งแต่เราบวชมาแล้วได้ ๒๕ ปี ยังไม่เคยได้รับความสงบใจแม้ชั่วเวลาลัดนิ้วมือเลย

[๔๐๖] เราไม่ได้เอกัคคตาจิต ถูกกามราคะครอบงำแล้ว ประคองแขนทั้งสองร้องไห้คร่ำครวญออกไปจากที่อยู่ด้วยคิดว่า

[๔๐๗]‘เราจักฆ่าตัวตาย เราอยู่ต่อไปจะมีประโยชน์อะไรเล่า ก็คนเช่นเราจะลาสิกขาอย่างไรได้ ควรตายเสียเถิด,

[๔๐๘] เราได้คว้ามีดโกนขึ้นไปบนเตียง เราได้จ่อมีดโกนที่ลำคอ เพื่อจะปาดเส้นเลือดใหญ่ของตน

[๔๐๙] ขณะนั้น โยนิโสมนสิการได้เถิดขึ้นแก่เรา โทษแห่งสังขารปรากฏแก่เรา ความเบื่อหน่ายก็ตั้งลงมั่น

[๔๑๐] ลำดับนั้น จิตของเราหลุดพ้นจากสรรพกิเลส ขอท่านจงดูความที่ธรรมเป็นธรรมอันดีเถิด เราได้บรรลุวิชชา ๓ แล้ว ได้ทำตามคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเสร็จแล้ว