arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา · ฉักกนิบาต

๔. กุลลเถรคาถา เล่ม ๒๖

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๕๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๑๔ ในฉักกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา ฉักกนิบาต กุลลเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๒ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๔๔๗–๔๔๘

หน้า ๔๔๗

เข้าไปยังที่อยู่ที่มีประตูหน้าต่างมิดชิดเถิด

(ท่านพระเตกิจฉานิเถระกล่าวว่า)

[๓๘๖] เราจักเข้าสัมผัสอัปปมัญญา ๔ และจักมีความสุขอยู่ด้วย อัปปมัญญาเหล่านั้น เราก็จักไม่หวั่นไหว ไม่ลำบากด้วย ความหนาว

๓. มหานาคเถรคาถา

สุภาษิตชี้โทษผู้ไม่มีความเคารพ

นัยว่า ท่านพระมหานาคเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๖ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๔๙}[๓๘๗] ผู้ใดไม่มีความเคารพในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย ผู้นั้นย่อมเสื่อมจากพระสัทธรรมเหมือนปลาในหนองน้อย ฉะนั้น[๓๘๘] ผู้ใดไม่มีความเคารพในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย ผู้นั้นย่อมไม่งอกงามในพระสัทธรรมเหมือนพืชเน่าในไร่นา ฉะนั้น[๓๘๙] ผู้ใดไม่มีความเคารพในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย ผู้

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑อัปปมัญญา ๔ ภาวะจิตที่แผ่ไปโดยไม่มีประมาณ หมายถึงการแผ่คุณธรรมคือพรหมวิหารทั้ง ๔ คือ เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา สม่ำเสมอโดยทั่วไปในมนุษย์และสัตว์ทั้งหลายไม่มีประมาณ ไม่จำกัดขอบเขต (นัย ขุ.สุ.อ. ๒/๒๔, ขุ.เถร.อ. ๒/๙๘)
  2. ....
  3. นั้นเป็นผู้ไกลจากพระนิพพานในศาสนาของพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นพระธรรมราชา
  4. [๓๙๐] ผู้ใดมีความเคารพในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย ผู้นั้นย่อมไม่เสื่อมจากพระสัทธรรมเหมือนปลาในนํ้ามาก ฉะนั้น
  5. [๓๙๑] ผู้ใดมีความเคารพในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย ผู้นั้นย่อมงอกงามในพระสัทธรรมเหมือนพืชที่ดีในไร่นาฉะนั้น
  6. [๓๙๒] ผู้ใดมีความเคารพในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย ผู้นั้นย่อมอยู่ใกล้พระนิพพานในศาลนาของพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นพระธรรมราชา
  7. <c>๔. กุลลเถรคาถา</c>
  8. <c>สุภาษิตแสดงการพิจารณาสังขาร</c>
  9. นัยว่า ท่านพระกุลลเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๖ คาถาอย่างนี้ว่า
  10. {350}[๓๙๓] เราผู้ชื่อว่ากุลละไปที่ป่าช้าผีดิบ ได้เห็นซากศพหญิงคนหนี่งซึ่งเขาทิ้งไว้ในป่าช้า มีหมู่หนอนฟอนกัดกินอยู่
  11. [๓๙๔] ดูก่อนกุลลภิกษุ ท่านจงดูร่างกายอันกระสับกระส่าย ไม่สะอาด เป็นของเปื่อยเน่า มีของโสโครกไหลเข้าไหลออกอยู่ ที่พวกคนเขลาชื่นชมกันนัก
  12. [๓๙๕] เราได้ถือเอาแว่นธรรมแล้วส่องดูร่างกายอันไร้ประโยชน์ นี้ทั้งภายในและภายนอกเพื่อบรรลุญาณทัสสนะ
หน้า ๔๔๘

[๓๙๖] สรีระเรานี้ฉันใด ซากศพนั้นก็ฉันนั้น ซากศพนั้นฉันใด สรีระเรานี้ก็ฉันนั้น ร่างกายเบื้องต่ำฉันใด ร่างกายเบื้องบนก็ฉันนั้น ร่างกายเบื้องบนฉันใด ร่างกายเบื้องตํ่าก็ฉันนั้น[๓๙๗] ร่างกายนี้กลางวันฉันใด กลางคืนก็ฉันนั้น กลางคืนฉันใด กลางวันก็ฉันนั้น เมื่อก่อนฉันใด ภายหลังก็ฉันนั้น ภายหลังฉันใด เมื่อก่อนก็ฉันนั้น[๓๙๘] ความยินดีด้วยดนตรีเครื่องห้า ย่อมไม่มีแก่เรา เหมือนกับความยินดีในธรรมของเราผู้มีจิตแน่วแน่ พิจารณาเห็นธรรมแจ่มแจ้ง โดยชอบ

๕. มาลุงกยปุตตเถรคาถา

สุภาษิตสอนให้ละตัณหา

นัยว่า ท่านพระมาลุงกยปุตตเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๖ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๕๑}[๓๙๙] ตัณหาย่อมเจริญแก่คนผู้มักประพฤติตัวประมาท ดุจเถา

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ดนตรีเครื่องห้า หมายถึงดนตรีที่เหล่านักดนตรีผู้เชี่ยวชาญบรรเลงโดยใช้เครื่องดนตรี ๕ อย่าง คือ (๑) อาตตะ โทน (๒) วิตตะ ตะโพน (๓) อาตตวิตตะ บัณเฑาะว์ (กลองสองหน้าขนาดเล็กชนิดหนึ่ง) (๔) ฆนะ กังสดาล (๕) สุสิระ ปี่หรือสังข์ (ขุ.วิ.อ. ๓๗) ดนตรีเครื่องห้า ปี่พาทยที่ใช้เครื่องดนตรี ๕ อย่าง ตรงกับเบญจดุริยางค์ของอินเดีย มี ๒ ชนิด คือ ชนิดเบาใช้สำหรับการแสดงละครและหนังในพื้นเมือง และชนิดหนักใช้สำหรับการแสดงโขน ชนิดเบาประกอบด้วย เครื่องทำลำนำ ๑ ทับ ๒ กลอง ๑ ฆ้องคู่ ๑ ชนิดหนักประกอบด้วย ปี่ ๑ ระนาด ๑ ฆ้องวง ๑ กลอง ๑ โทน (ตะโพน) กับ ฉิ่ง ๑ (พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ หน้า ๑๙๕)

จบ ๔. กุลลเถรคาถา