๑๑. สัปปเถรคาถา เล่ม ๒๖

๑๑. สัปปกเถรคาถา

สูภาษิตชมธรรมชาติโดยธรรม

นัยว่า ท่านพระสัปปกเถระ (ยืนแสดงอาการที่จะจากไป เมื่อจะประกาศถึงความยินดียิ่งในวิเวกโดยยกการสรรเสริญสถานที่ที่ตนอยู่ขึ้นมา กล่าวอ้างแก่พวกญาติที่ขอร้องให้อยู่) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๔ คาถาอย่างนี้ว่า{๓๓๓}[๓๐๗] เมื่อใด เหล่านกยางซึ่งมีขนที่ขาวสะอาดถูกความกลัว เมฆดำคุกคามแล้ว ปรารถนาจะหลบซ่อน จึงบินไปหา ที่หลบซ่อน เมื่อนั้น แม่นํ้าอชกรณีย่อมยังเราให้ยินดี[๓๐๘] เมื่อใด เหล่านกยางซึ่งมีขนที่ขาวสะอาดถูกความกลัว เมฆดำคุกคามแล้ว ไม่เห็นที่พักอาศัย จึงแสวงหาที่พักอาศัย เมื่อนั้น แม่นํ้าอชกรณีย่อมยังเราให้ยินดี[๓๐๙] ต้นหว้าทั้งหลายที่สองข้างแห่งแม่นํ้าอชกรณีทำให้ฝั่งแม่นํ้า ข้างหลังถํ้าใหญ่ของเรางดงามได้ จะทำสัตว์อะไรให้ยินดี ในที่นั้นไม่ได้เล่า

[๓๑๐] กบทั้งหลายที่พ้นมาแล้วจากหมู่งูก็พากันส่งเสียงร้องระงม วันนี้เป็นเวลาที่อยู่ปราศจากแม่นํ้าที่ไหลจากภูเขาก็หามิได้ แม่นํ้าอชกรณีนี้เป็นแม่นํ้าปลอดภัย เป็นแม่นํ้าเกษมสำราญรื่นรมย์ดี

๑๒. มุทิตเถรคาถา

สุภาษิตชี้ผลการทำจริง

นัยว่า ท่านพระมุทิตเถระ (ครั้นบรรลุอรหัตตผลแล้วเสวยวิมุตติสุขอยู่ ถูกเหล่าภิกษุผู้เป็นสหายถามถึงคุณวิเศษที่ได้บรรลุ เมื่อจะบอกอาการแห่ง ข้อปฏิบัติที่ตนปฏิบัติมา) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๔ คาถาอย่างนี้ว่า{๓๓๔}[๓๑๑] เรามีความต้องการเลี้ยงชีพ จึงได้บรรพชาอุปสมบทแล้ว ภายหลังกลับได้ศรัทธา มีความเพียรบากบั่นมั่นคง

[๓๑๒] โดยตั้งใจว่า ‘ถึงร่างกายของเรานี้จะแตกทำลายไป เนื้อหนังของเราจะเหือดแห้งไป แข้งทั้งสองของเราจะหลุด จากข้อต่อเข่าทั้งสองข้างตกลงไปที่พื้นดินก็ตามที[๓๑๓] เมื่อเรายังถอนลูกศรคือตัณหาไม่ได้ เราจักไม่กิน ไม่ดื่ม ไม่ออกจากวิหาร และจักไม่เอนกายนอน’

[๓๑๔] ขอท่านจงดูความเพียรและความบากบั่นของเราผู้อยู่ด้วย ความตั้งใจอย่างนี้ เราได้บรรลุวิชชา ๓ แล้ว ได้ทำตาม คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเสร็จแล้ว

จบ จตุกกนิบาต