๑๒. มุทิตเถรคาถา เล่ม ๒๖

๑๒. มุทิตเถรคาถา

สุภาษิตชี้ผลการทำจริง

นัยว่า ท่านพระมุทิตเถระ (ครั้นบรรลุอรหัตตผลแล้วเสวยวิมุตติสุขอยู่ ถูกเหล่าภิกษุผู้เป็นสหายถามถึงคุณวิเศษที่ได้บรรลุ เมื่อจะบอกอาการแห่ง ข้อปฏิบัติที่ตนปฏิบัติมา) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๔ คาถาอย่างนี้ว่า{๓๓๔}[๓๑๑] เรามีความต้องการเลี้ยงชีพ จึงได้บรรพชาอุปสมบทแล้ว ภายหลังกลับได้ศรัทธา มีความเพียรบากบั่นมั่นคง

[๓๑๒] โดยตั้งใจว่า ‘ถึงร่างกายของเรานี้จะแตกทำลายไป เนื้อหนังของเราจะเหือดแห้งไป แข้งทั้งสองของเราจะหลุด จากข้อต่อเข่าทั้งสองข้างตกลงไปที่พื้นดินก็ตามที[๓๑๓] เมื่อเรายังถอนลูกศรคือตัณหาไม่ได้ เราจักไม่กิน ไม่ดื่ม ไม่ออกจากวิหาร และจักไม่เอนกายนอน’

[๓๑๔] ขอท่านจงดูความเพียรและความบากบั่นของเราผู้อยู่ด้วย ความตั้งใจอย่างนี้ เราได้บรรลุวิชชา ๓ แล้ว ได้ทำตาม คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเสร็จแล้ว

จบ จตุกกนิบาต

พระเถระที่กล่าวคาถารูปละ ๔ คาถา รวมได้ ๕๒ คาถา มีจำนวน ทั้งหมด ๑๒ องค์ คือ

๑. พระนาคสมาลเถระ ๒. พระภคุเถระ

๓. พระสภิยเถระ ๔. พระนันทกเถระ

๕. พระชัมพุกเถระ ๖. พระเสนกเถระ

๗. พระสัมภูตเถระ ๘. พระราหุลเถระ

๙. พระจันทนเถระ ๑๐. พระธัมมิกเถระ

๑๑. พระสัปปกเถระ ๑๒. พระมุทิตเถระ

๕. ปัญจกนิบาต

๑. ราชทัตตเถรคาถา

สุภาษิตสอนให้พิจารณาสังขาร

นัยว่า ท่านพระราชทัตตเถระ (บรรลุอรหัตผลแล้ว พิจารณาดูข้อปฏิบัติของตน เกิดปีติโสมนัส) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๕ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๓๕}[๓๑๕] ภิกษุไปป่าช้าผีดิบได้เห็นซากศพหญิงคนหนี่งซึ่งเขาทิ้งไว้ ในป่าช้า มีหมู่หนอนฟอนกัดกินอยู่

[๓๑๖] ก็ธรรมดาคนที่รักสวยรักงามบางพวกได้เห็นซากศพ ซึ่งเป็นของเลวทรามเข้าย่อมรังเกียจ แต่เรากลับเกิดกามราคะในซากศพนั้น เราเป็นเหมือนคนตาบอด เพราะไม่เห็นของไม่สะอาดที่ไหลออกจากทวารทั้ง ๙ ใน ซากศพนั้น[๓๑๗] ชั่วระยะเวลาที่ข้าวสุก เราหลบออกไปจากที่นั้น มีสติสัมปชัญญะ เข้าไปสู่ที่เหมาะแห่งหนี่ง

[๓๑๘] แต่นั้น โยนิโสมนสิการจึงเกิดขึ้นแก่เรา โทษก็ปรากฏแก่เรา ความเบื่อหน่ายก็ตั้งลงมั่น

[๓๑๙] ลำดับนั้น จิตของเราหลุดพ้นจากสรรพกิเลส ขอท่าน จงดูความที่ธรรมเป็นธรรมอันดี เราได้บรรลุวิชชา ๓ แล้ว ได้ทำตามคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเสร็จแล้ว