พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ · จิตตลดาวรรค
๓. อาจามทายิกาวิมาน เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๑ ในจิตตลดาวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
_______
๓. อาจามทายิกาวิมาน
๓. อาจามทายิกาวิมาน
ว่าด้วยวิมานที่เกิดขึ้นแก่หญิงกำพร้า ผู้ถวายข้าวตัง
แด่พระมหากัสสปเถระ
(ท้าวสักกเทวราช เมื่อจะตรัสถามพระมหากัสสปเถระถึงสถานที่เกิดของหญิง นั้น จึงได้กล่าวคาถาเหล่านี้ว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ จิตตลดาวรรค อาจามทายิกาวิมาน (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๖ หน้า ๒๘–๒๙ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๓–๓๔
ปิณฺฑาย เต จรนฺตสฺส ตุณฺหีภูตสฺส ติฏฺฐโต
ทลิทฺทา กปณา นารี ปราคารํ อปสฺสิตา.
เมื่อพระคุณเจ้ากำลังเที่ยวบิณฑบาต หยุดยืนนิ่งอยู่
หญิงกำพร้าขัดสนคนหนึ่ง ซึ่งอาศัยชายคาเรือนของผู้อื่นอยู่
ยา เต อทาสิ อาจามํ ปสนฺนา เสหิ ปาณิภิ
สา หิตฺวา มานุสํ เทหํ กํ นุ สา ทิสตํ คตาติ.
นางเลื่อมใส ได้ถวายข้าวตังแด่พระคุณเจ้าด้วยมือทั้งสองของตน
นางละร่างมนุษย์แล้ว ได้ไปสวรรค์ชั้นไหนหนอ
(พระมหากัสสปเถระถวายพระพรว่า)
ปิณฺฑาย เม จรนฺตสฺส ตุณฺหีภูตสฺส ติฏฺฐโต
ทฬิทฺทา กปณา นารี ปราคารํ อปสฺสิตา. (๑)
- ๑สี. อวสฺสิตา
เมื่ออาตมภาพกำลังเที่ยวบิณฑบาต หยุดยืนนิ่งอยู่
หญิงกำพร้าขัดสนคนหนึ่ง ซึ่งอาศัยชายคาเรือนของผู้อื่นอยู่
ยา เม อทาสิ อาจามํ ปสนฺนา เสหิ ปาณิภิ
สา หิตฺวา มานุสํ เทหํ วิปฺปมุตฺตา อิโต จุตา.
นางเลื่อมใส ได้ถวายข้าวตังแก่อาตมภาพด้วยมือทั้งสองของตน
นางละร่างมนุษย์ จุติพ้นจากมนุษยโลกนี้แล้ว
นิมฺมานรติโน นาม สนฺติ เทวา มหิทฺธิกา
ตตฺถ สา สุขิตา นาร โมทตาจามทายิกาติ.
นางเป็นเทพธิดาชื่ออาจามทายิกา มีความสุขบันเทิงอยู่ในสวรรค์
ซึ่งเป็นที่อยู่ของทวยเทพผู้มีฤทธิ์มากชื่อนิมมานรดี
(ท้าวสักกเทวราชตรัสสรรเสริญทานนั้นว่า)
อโห ทานํ วรากิยา กสฺสเป สุปติฏฺฐิตํ
ปราภเตน ทาเนน อิชฺฌิตฺถ วต ทกฺขิณา.
น่าอัศจรรย์จริงหนอ
ทานที่หญิงกำพร้าตั้งไว้ดีแล้วในพระคุณเจ้ามหากัสสปะ
ทักษิณาสำเร็จผลแล้วด้วยไทยธรรมที่ได้มาจากผู้อื่น
ยา มเหสิตฺตํ กาเรยฺย จกฺกวตฺติสฺส ราชิโน
นารี สพฺพงฺคกลฺยาณี ภตฺตุ จาโนมทสฺสิกา
เอตสฺสาจามทานสฺส กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ.
ความเป็นเอกอัครมเหสีของพระเจ้าจักรพรรดิ
ซึ่งนารีผู้งามทั่วสรรพางค์กาย
สามีมองมิรู้เบื่อ ได้ครอบครองแล้วนั้น
ยังมีค่าไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ ของการถวายข้าวตังนั้น
สตํ นิกฺขา สตํ อสฺสา สตํ อสฺสตรีรถา
สตํ กญฺญาสหสฺสานิ อามุตฺตมณิกุณฺฑลา
เอตสฺสาจามทานสฺส กลํ นาคฺฆนฺติ โสฬสึ.
ทองคำร้อยแท่ง ม้าร้อยตัว ราชรถเทียมม้าอัสดรร้อยคัน
หญิงสาวประดับต่างหูแก้วมณีแสนนาง
ก็ยังมีค่าไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ ของการถวายข้าวตังนั้น
สตํ เหมวตา นาคา อีสา ทนฺตา อุรูฬฺหวา
สุวณฺณกจฺฉา มาตงฺคา เหมกปฺปนิวาสสา (๑)
เอตสฺสาจามทานสฺส กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ.
- ๑ฉ.ม. เหมกปฺปนวาสสา
ช้างมาตังคะเกิดในป่าหิมพานต์ ประมาณ ๑๐๐ เชือก
มีงางอนงาม ทรงพลังมาก มีสายคล้องคอทอง
ตกแต่งด้วยเครื่องลาดและเครื่องประดับที่วิจิตรบรรจงด้วยทอง
ก็ยังมีค่าไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ ของการถวายข้าวตังนั้น
จตุนฺนํ มหาทีปานํ อิสฺสรํ โยธ การเย
เอตสฺสาจามทานสฺส กลํ นาคฺฆติ โสฬสินฺติ.
อาจามทายิกาวิมานํ ตติยํ.
การที่พระเจ้าจักรพรรดิได้ครอบครองมหาทวีปทั้งสี่ในโลกนี้นั้น
ก็ยังมีค่าไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ ของการถวายข้าวตังนั้น
อาจามทายิกาวิมานที่ ๓ จบ
จบ ๓. อาจามทายิกาวิมาน