arnon.worldSign in

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต · จูฬวรรค

๓. หิริสูตร เล่ม ๒๕

Text layerBuddha’s wordsItems ๓๑๖ (Royal Thai)3/14 in จูฬวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต จูฬวรรค หิริสูตร (Royal Thai Volume 25 · Mahachula Volume 25 · Mahamakut Volume 47 · Chaloem Phrakiat Volume 25)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 25, pp. 554–555

Page 554

๓. หิริสูตร

๓. หิริสูตร

ว่าด้วยความละอายแก่ใจ

{๓๑๖} [๒๕๖] (พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบปัญหาของพราหมณดาบสผู้หนึ่งว่า)

คนที่ไม่มีความละอายแก่ใจมักแสดงความรังเกียจ มักพูดว่าเราเป็นเพื่อนท่าน แต่ไม่เคยช่วยเหลือการงานของเพื่อนเลย พึงรู้เถิดว่าผู้นั้นไม่ใช่เพื่อนเรา

[๒๕๗] คนที่พูดจาไพเราะอ่อนหวาน แต่ไม่ช่วยเหลือเพื่อน อย่างที่พูด บัณฑิตเรียกว่าคนดีแต่พูด แต่ไม่ทำ

[๒๕๘] ผู้ใดไม่ยอมเผลอตัวเป็นนิจ มุ่งความแตกร้าว จ้องจับผิดท่าเดียว ผู้นั้นไม่ชื่อว่าเป็นมิตร แต่บุคคลนอนใจได้ในผู้ใด เหมือนบุตรนอนแนบอกมารดา และผู้ใด อันผู้อื่นยุให้แตกแยกไม่ได้ ผู้นั้นชื่อว่ามิตรแท้

[๒๕๙] กุลบุตรผู้หวังผลอานิสงส์ เมื่อนำพาธุระของลูกผู้ชายไปย่อมทำฐานะที่สร้างความยินดีปราโมทย์ นำสรรเสริญมาให้ นำสุขมาให้ ให้เจริญได้

[๒๖๐] บุคคลได้ดื่มรสอันเกิดจากวิเวก รสแห่งความสงบ และรสคือธรรมปีติแล้ว ย่อมเป็นผู้ไม่มีความกระวนกระวายเป็นผู้หมดบาป

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ฐานะ ในที่นี้หมายถึงเหตุ ซึ่งในที่นี้ได้แก่ ความเพียร (ขุ.สุ.อ. ๒/๖๕)
  2. ๒รสอันเกิดจากวิเวก รสแห่งความสงบ รสคือธรรมปีติ หมายถึงอรหัตผลซึ่งชื่อว่าวิเวกเพราะเกิดจากความสงัดกิเลส ชื่อว่าความสงบเพราะเกิดในที่สุดแห่งภาวะระงับกิเลสและเพราะมีความสงบอย่างยิ่งกล่าวคือพระนิพพานเป็นอารมณ์ ชื่อว่าธรรมปีติเพราะเกิดจากอริยธรรมหรือเพราะเป็นรสแห่งปีติที่เกิดขึ้นในธรรมกล่าวคือพระนิพพาน (ขุ.สุ.อ. ๒/๖๕-๖๖)
Page 555

๔. มงคลสูตร

ว่าด้วยมงคลสูงสุด ๓๘ ประการ

{๓๑๗} ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล เมื่อล่วงปฐมยามไปแล้ว มีเทวดาองค์หนึ่งมีรัศมีงามยิ่งนัก ทำพระวิหารเชตวันให้สว่างไสวไปทั่ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง เทวดานั้นยืนเรียบร้อยแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

{๓๑๘} [๒๖๑] เทวดาและมนุษย์เป็นจำนวนมากผู้ต้องการความสวัสดีได้คิดมงคลกันไปต่าง ๆ ขอพระองค์โปรดตรัสบอกมงคลที่สูงสุดด้วยเถิด พระเจ้าข้า

(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสบอกเป็นพระคาถาประพันธ์ว่า)

[๒๖๒] การไม่คบคนพาล ๑ การคบบัณฑิต ๑ การบูชาบุคคลที่ควรบูชา ๑ นี่ป็นมงคลที่สูงสุด

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑มงคล ในที่นี้หมายถึงเหตุแห่งความสำเร็จและความเจริญรุ่งเรืองของสัตว์ทั้งหลาย (ขุ.ขุ.อ. ๑๐๗, ขุ.สุ.อ. ๒/๗๖)
  2. ๒คนพาล ในที่นี้หมายถึงคนที่ประกอบอกุศลธรรมบถ ๑๐ ประการมีปาณาติบาตเป็นต้น หรือคนที่มีพฤติกรรมด้วยอำนาจมิจฉาทิฏฐิ ในสมัยพุทธกาล ได้แก่ ศาสดาเจ้าลัทธิทั้ง ๖ มีปูรณกัสสปะเป็นต้น พระเทวทัต โกกาสิกภิกษุ ... นางจิญจมาณวิกา (ขุ.ขุ.อ. ๑๐๙, ขุ.สุ.อ. ๒/๗๙)
  3. ๓บัณฑิต ในที่นี้หมายถึงผู้ที่ประกอบด้วยกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการมีการเว้นจากปาณาติบาตเป็นต้น หรือพระพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้า พระพุทธสาวก รวมถึงบุคลผู้ดำเนินชีวิตด้วยสัมมาทิฏฐิในอดีต เช่น ศาสดาสุเนตตะ มหาโควินทพราหมณ์ เป็นต้น (ขุ.ขุ.อ. ๑๑๑, ขุ.สุ.อ. ๒/๘๐-๘๑)
  4. ๔บุคคลที่ควรบูชา ได้แก่พระพุทธเจ้าพระปัจเจกพุทธเจ้าพระพุทธสาวก (ขุ.ขุ.อ. ๑๑๒, ขุ.สุ.อ. ๒/๘๒)

End of ๓. หิริสูตร