๔. มงคลสูตร เล่ม ๒๕

๔. มงคลสูตร

ว่าด้วยมงคลสูงสุด ๓๘ ประการ

{๓๑๗} ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล เมื่อล่วงปฐมยามไปแล้ว มีเทวดาองค์หนึ่งมีรัศมีงามยิ่งนัก ทำพระวิหารเชตวันให้สว่างไสวไปทั่ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง เทวดานั้นยืนเรียบร้อยแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

{๓๑๘} [๒๖๑] เทวดาและมนุษย์เป็นจำนวนมากผู้ต้องการความสวัสดีได้คิดมงคลกันไปต่าง ๆ ขอพระองค์โปรดตรัสบอกมงคลที่สูงสุดด้วยเถิด พระเจ้าข้า

(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสบอกเป็นพระคาถาประพันธ์ว่า)

[๒๖๒] การไม่คบคนพาล ๑ การคบบัณฑิต ๑ การบูชาบุคคลที่ควรบูชา ๑ นี่ป็นมงคลที่สูงสุด

[๒๖๓] การอยู่ในประเทศที่สมควร ๑ ความเป็นผู้ได้ทำบุญไว้ในกาลก่อน ๑ การตั้งตนไว้ชอบ ๑ นี่เป็นมงคลที่สูงสุด[๒๖๔] ความเป็นผู้ได้สดับตรับฟังมาก ๑ ศิลปะ๑ วินัยที่ศึกษาดีแล้ว ๑ วาจาสุภาษิต ๑ นี่เป็นมงคลที่สูงสูด[๒๖๕] การเลี้ยงดูบิดามารดา ๑ การเลี้ยงดูบุตรธิดา ๑ การสงเคราะห์ภรรยา(สามี) ๑ การงานที่ไม่คั่งค้าง ๑ นี่เป็นมงคลที่สูงสูด

[๒๖๖] การให้ทาน ๑ การประพฤติธรรม ๑ การสงเคราะห์ญาติ ๑ การงานที่ไม่มีโทษ ๑ นี่เป็นมงคลที่สูงสุด[๒๖๗] การงดเว้นจากบาป ๑ การสำรวมจากการดื่มนํ้าเมา ๑ ความไม่ประมาทในธรรมทั้งหลาย ๑ นี่เป็นมงคลที่สูงสูด

[๒๖๘] ความเคารพ ๑ ความอ่อนน้อมถ่อมตน ๑ ความสันโดษ๑ ความเป็นผู้กตัญญ ๑ การฟังธรรมตามกาล๑ นี่เป็นมงคลที่สูงสูด

[๒๖๙] ความอดทน๑ ความเป็นผู้ว่าง่ายสอนง่าย ๑ การได้ พบเห็นสมณะ๑ การสนทนาธรรมตามกาล ๑ นี่เป็นมงคลที่สูงสูด

[๒๗๐] ตบะ ๑ การประพฤติพรหมจรรย์ ๑ การเห็นอริยสัจ ๑ การทำนิพพานให้แจ้ง ๑ นี่เป็นมงคลที่สูงสด

[๒๗๑] เมื่อโลกธรรมถูกต้อง จิตไม่หวั่นไหว ๑ จิตไม่เศร้าโศก ๑ จิตปราศจากธุลี ๑ จิตเกษม ๑ นี่เป็นมงคลที่สูงสูด

[๒๗๒] ทวยเทพและมวลมนุษย์ทำตามมงคลตามที่กล่าวมาแล้วนี้ ย่อมเป็นผู้ไม่พ่ายแพ้ข้าศึกทุกหมู่เหล่า ลุถึงความสวัสดี ในที่ทุกสถาน นี่เป็นมงคลที่สูงสุดของเทวดาและมนุษย์เหล่านั้น

๕. สูจิโลมสูตร

ว่าด้วยสูจิโลมยักษ์ทูลถามปัญหา

{๓๑๙} ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่บนแท่นที่มีแม่แคร่รองรับอันเป็นที่ครอบครองของสูจิโลมยักษ์ ใกล้หมู่บ้านคยา ก็ขณะนั้นแล ขรยักษ์กับสูจิโลมยักษ์เดินผ่านไปไม่ไกลจากพระผู้มีพระภาคเจ้านัก ครั้งนั้นแลขรยักษ์ได้พูดกับสูจิโลมยักษ์วา “นั่นสมณะ”สูจิโลมยักษ์กล่าวว่า “นั้นไม่ใช่สมณะจริง นั้นเป็นสมณะปลอมต่างหาก เราพอจะรู้ว่าเป็นสมณะจริงหรือเป็นสมณะปลอม”

ลำดับนั้นแล สูจิโลมยักษ์ได้เข้าไปหาพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับครั้นแล้วได้น้อมกายเข้าไปจนใกล้พระวรกายของพระองค์ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงกระเถิบถอยพระวรกายไปเล็กน้อย

ลำดับนั้นแล สูจิโลมยักษ์ได้ถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ท่านกลัว เราไหม สมณะ”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า “อาวุโส เราไม่กลัวท่านดอก แต่สัมผัสของท่านหยาบกร้านจริง”

สูจิโลมยักษ์ถามว่า “สมณะ เราจะขอถามปัญหาท่าน ถ้าท่านตอบเราไม่ได้ เราจะทำจิตของท่านให้บ้าคลั่ง จักฉีกหัวใจของท่าน หรือไม่ก็จะจับเท้าท่านเหวี่ยงไปที่ฝั่งแม่นํ้าคงคาฟากโน้น”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “อาวุโส เรายังไม่เห็นใครเลยในมนุษยโลก ตลอดทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์ตลอดทั้งสมณพราหมณ์ เทพ และมนุษย์ที่จะทำจิตของเราให้บ้าคลั่ง ที่จะฉีกหัวใจของเรา