พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เอกกนิบาต · อาสิงสวรรค
๑๐. สังขธมนชาดก เล่ม ๒๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๖๐ (Royal Thai)10/10 in อาสิงสวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต อาสิงสวรรค สังขธมนชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 56 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 27, pp. 30–31
๑๐. สังขธมนชาดก (๖๐)
ว่าด้วยผลของการเป่าสังข์เกินดี
(ในอดีตกาล พระโพธิสัตว์เกิดในตระกูลคนเป่าสังข์เลี้ยงชีพ พาบิดา เดินทางไปเป่าสังข์ในงานประจำปี ณ กรุงพาราณสี ขากลับต้องผ่านดงโจร จึงห้ามบิดามิให้เป่าสังข์ต่อเนื่องกันไปโดยไม่หยุด แต่ให้เป่าหยุดเป็นช่วง ๆ ไปเพื่อให้พวกโจรเข้าใจว่าผู้ใหญ่ในบ้านเมืองเดินผ่านมาแต่บิดาไม่ยอม เชื่อฟัง พวกโจรจึงรุมทำร้ายปล้นทรัพย์ไป จึงตัดพ้อบิดาและได้กล่าวถึงวิธีเป่าสังข์ที่ถูกต้องไว้ว่า) {๖๐} [๖๐] สังข์น่ะ ควรจะเป่ามิใช่ไม่ควรเป่า แต่อย่าเป่าให้เกินดีไป เพราะเป่าเกินดีไป จะไม่ดี โภคะที่เราได้มาเพราะการเป่าสังข์ ได้ฉิบหายไปแล้ว เพราะสังข์ที่เป่าเกินดีไป
จบ อาสิงสวรรคที่ ๖
รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. มหาสีลวชาดก ๒. จูฬชนกชาดก
๓. ปุณณปาติชาดก ๔. ผลชาดก
๕. ปัญจาวุธชาดก ๖. กาญจนขันธชาดก
๗. วานรินทชาดก ๘. ตโยธัมมชาดก
๙. เภริวาทชาดก ๑๐. สังขธมนชาดก
- ๑( ) ขุ.ชา.อ. ๒/๖๔
๗.อิตถีวรรค
๑. อสาตมันตชาดก (๖๑)
ว่าด้วยพระโพธิสัตว์สอนอสาตมนต์
(มาณพศิษย์พระโพธิสัตว์ประกาศความประสงค์ก่อนออกบวชว่า)
{๖๑} [๖๑] ธรรมดาหญิงทั้งหลายในโลกให้แต่ความไม่เป็นสุข พวกนาง ไม่มีขอบเขต มีแต่ความกำหนัดยินดี คึกคะนองไม่เลือก เหมือน กับไฟที่ไหม้ไม่เลือกฉะนั้น เราจักทิ้งพวกนางไปบวชพอกพูนวิเวก
๒. อัณฑภูตชาดก (๖๒)
ว่าด้วยการวางใจภรรยา
(พระราชาโพธิสัตว์ตรัสกะพราหมณ์ปุโรหิตว่า)
{๖๒} [๖๒] พราหมณ์ถูกภรรยาปิดหน้าปิดตาให้ดีดพิณ ก็ยังไม่รู้ทันภรรยา ที่ตนนำมาเลี้ยงไว้ตั้งแต่ยังไม่คลอดใครจะไปวางใจในภรรยา เหล่านั้นได้
- ๑อสาตมนต์ หมายถึงมนต์วิธีให้รู้ความร้ายกาจของหญิง ในชาดกนี้ พระโพธิสัตว์เกิดในตระกูล พราหมณ์เรียนจบไตรเพท สำเร็จศิลปศาสตร์ทุกอย่าง จนได้เป็นอาจารย์ทิศาปาโมกข์แห่งเมือง ตักกสิลาได้สอนมาณพตระกูลพราหมณ์คนหนึ่ง ซึ่งมารดาบิดาไม่ประสงค์จะให้อยู่ครองเรือน แต่ต้อง การให้บวชบำเรอไฟในป่าเพี่อเข้าถึงพรหมโลกจึงหาวิธีที่จะให้รู้โทษของหญิง โดยให้เรียน อสาตมนต์ พระโพธิสัตว์ทราบว่ามาณพมาเพื่อเรียนอสาตมนต์ จึงบอกว่าอสาตมนต์เฉพาะทางนั้นไม่มี แต่จะ สอนให้รู้ประจักษ์ถึงความร้ายกาจของหญิงจากประสบการณ์ตรง โดยให้ปรนนิบัติมารดาของตน ซึ่งแก่หง่อม มีอายุ ๑๒๐ ปี มาณพปฏิบัติตามนั้น ขณะที่นวดเฟ้นมือ เท้าเป็นต้น ได้พูดชมในทำนองว่า ‘คุณยาย แม้อยู่ในวัยชรา ร่างกายก็ยังเป็นเช่นนี้ ในวัยสาวจะเป็นเช่นไร’ จนนางเกิด ราคะ สั่งให้ฆ่าพระโพธิสัตว์เพื่อจะได้อภิรมย์กัน มาณพบอกความนั้นแก่พระโพธิสัตว์ ตามที่สั่งไว้ พระโพธิสัตว์จึงสรุปว่านั่นแหละคืออสาตมนต์ (ขุ.ชา.อ. ๒/๖๕-๖๘)
End of ๑๐. สังขธมนชาดก