๕. ปัญจาวุธชาดก เล่ม ๒๗

๔. ผลชาดก (๕๔)

ว่าด้วยการรู้จักผลไม้

(พ่อค้าเกวียนโพธิสัตว์ทราบต้นไม้นั้นไม่ใช่ต้นมะม่วงจริง จึงกล่าวว่า)

{๕๔} [๕๔] ต้นไม้ต้นนี้ขึ้นก็ไม่ยาก ทั้งอยู่ไม่ไกลหมู่บ้าน ด้วยเหตุนี้เราจึงรู้ ได้ว่าต้นไม้ต้นนี้มีลูกไม่อร่อย

๕. ปัญจาวุธชาดก (๕๕)

ว่าด้วยปัญญจาวุธกุมารปราบยักษ์

(พระบรมศาสดาครั้นทรงเล่าอดีตนิทานที่เสวยพระชาติเป็นปัญจาวุธ กุมารผู้ปราบสิเลสโลมยักษ์จนสิ้นพยศโดยให้ตั้งอยู่ในศีล ๕ แล้วทรง ประมวลพระธรรมเทศนาตรัสไว้อย่างนี้ว่า){๕๕} [๕๕] นรชนใดมีจิตไม่ท้อแท้ มีใจไม่หดหู่เจริญกุศลธรรม เพื่อ บรรลุธรรมอันเป็นแดนเกษมจากโยคะ นรชนนั้นพึงบรรลุ ธรรมเป็นที่สิ้นสังโยชน์ทั้งปวง ได้โดยลำดับ

๖. กัญจนขันธชาดก (๕๖)

ว่าด้วยชาวนาโพธิสัตว์แบ่งแท่งทองเป็น ๔ ส่วน

(พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงเล่าอดีตนิทานที่เสวยพระชาติเป็นชาวนา ได้พบแท่งทองขนาดใหญ่ในขณะไถนา ไม่สามารถเคลื่อนย้ายได้ จึงแบ่งเป็น ๔ ส่วน แท่งทองนั้นจึงเบา แล้วทรงประมวลพระธรรมเทศนาตรัสไว้ว่า){๕๖} [๕๖] นรชนใดมีจิตร่าเริง มีใจเบิกบาน เจริญกุศลธรรมเพื่อบรรลุ ธรรมอันเป็นแดนเกษมจากโยคะ นรชนนั้นพึงบรรลุธรรมเป็นที่ สิ้นสังโยชน์ทั้งปวงได้โดยลำดับ

๗. วานรินทชาดก (๕๗)

ว่าด้วยพญาวานรโพธิสัตว์ผู้มีธรรมล่วงพ้นศัตรู ๔ ประการ

(จระเข้กล่าวถึงบุคคลที่จะปราบศัตรูได้ว่า)

{๕๗} [๕๗] ดูก่อนพญาวานร ผู้ใดมีธรรม ๔ ประการนี้ คือ สัจจะ ธัมมะ ธิติ จาคะ เหมือนท่านผู้นั้นย่อมล่วงพ้นศัตรูได้