๓. เวริชาดก เล่ม ๒๗

๑๑. ปโรสตวรรค

๑. ปโรสตชาดก (๑๐๑)

ว่าด้วยคนมีปัญญาคนเดียวดีกว่าคนโง่ตั้งร้อย

(พระบรมศาสดาทรงประมวลเรื่องแล้วตรัสว่า)

{๑๐๑} [๑๐๑] แม้จะมาประชุมกันตั้งร้อยกว่าคน ถ้าพวกเขาปราศจากปัญญา ก็พึงพินิจกันอยู่ได้เป็นร้อยปี คนที่มีปัญญารู้แจ้งเนื้อความแห่งคําที่บัณฑิตกล่าวไว้แล้วเพียงคนเดียว ยังจะดีกว่า

๒. ปัณณิกชาดก (๑๐๒)

ว่าด้วยปัณณิกอุบาสกลองใจลูกสาวตน

(ลูกสาวพอถูกปัณณิกอุบาสกผู้เป็นบิดาจับมือลองใจดูว่ามีกุมาริกา ธรรมหรือไม่ จึงร่ำไห้ตัดพ้อบิดาว่า)

{๑๐๒} [๑๐๒] เมื่อดิฉันได้รับทุกข์ ผู้ที่จะเป็นที่พึ่งได้ก็คือบิดาของดิฉันเอง แต่ท่านกลับมาทําความประทุษร้ายดิฉันในป่า ดิฉันจะคร่ำครวญ ถึงใครในกลางป่าในเมื่อผู้ที่ควรจะเป็นที่พึ่งของดิฉันได้กลับ มาทําสิ่งที่น่าบัดสีเสียเอง

๓. เวริชาดก (๑๐๓)

ว่าด้วยการอยู่ร่วมกับคนมีเวรกันเป็นทุกข์

(มหาเศรษฐีโพธิสัตว์หนีพ้นพวกโจรไปได้ จึงเปล่งอุทานขึ้นว่า)

{๑๐๓} [๑๐๓] คนมีเวรต่อกันอยู่ ณ ที่ใด ผู้ฉลาดไม่พึงอยู่ ณ ที่นั้น เพราะ เมื่ออยู่ในหมู่คนมีเวรต่อกันแม้เพียงคืนเดียวหรือสองคืน ก็เป็นทุกข์

๔. มิตตวินทชาดก (๑๐๔)

ว่าด้วยโทษของผู้ลุอำนาจความปรารถนา

(พระโพธิสัตว์ถูกนายมิตตวินทะผู้ตกนรกได้รับจักรกรดถามว่าเขาทำ บาปกรรมอะไรไว้ จึงบอกถึงกรรมที่เขาทำแล้วกล่าวว่า)

{๑๐๔} [๑๐๔] ท่านมีความปรารถนาจัด ได้นางเวมานิกเปรต ๔ นางแล้ว ก็ ยังต้องการ ๘ นาง ได้ ๘ นาง ก็ยังต้องการ ๑๖ นาง ได้ ๑๖ นาง ก็ยังต้องการ ๓๒ นาง บัดนี้จึงมาได้รับจักรกรดแทน จักรกรดพัดผันอยู่บนศีรษะของท่านผู้ลุอำนาจความปรารถนา

๕. ทุพพลกัฏฐชาดก (๑๐๕)

ว่าด้วยช้างกลัวไม้แห้ง

(รุกขเทวดาโพธิสัตว์เห็นช้างได้ยินเสียงไม้แห้งหล่นก็วิ่งหนีจึงกล่าวว่า)

{๑๐๕} [๑๐๕] ลมพัดไม้แห้งผุ ๆ ซึ่งมีจำนวนมากมายในป่านี้ให้หักลงมา ดูก่อนพญาช้าง ถ้าท่านมัวกลัวไม้แห้งนั้น ท่านจักซูบผอมเป็นแน่