๕. กฏาหกชาดก เล่ม ๒๗

๓. นังคลีสชาดก (๑๒๓)

ว่าด้วยคนเขลาสำคัญนมเปรี้ยวว่าเป็นงอนไถ

(พระโพธิสัตว์ผู้เป็นอาจารย์ทิศาปาโมกข์กล่าวลักษณะคนเขลาที่รับ การศึกษาไม่ได้ว่า)

{๑๒๓} [๑๒๓] คนเขลาย่อมพูดคำที่ไม่ควรพูดทุกอย่างได้ในที่ทุกแห่ง เขาไม่รู้ จักทั้งนมเปรี้ยวและงอนไถ จึงมาสำคัญนมเปรี้ยวและนมสดว่า เป็นงอนไถ

๔. อัมพชาดก (๑๒๔)

ว่าด้วยผลมะม่วงที่ได้มาเพราะความพยายาม

(ฤๅษีโพธิสัตว์เห็นเหตุที่ฝูงสัตว์ป่าต่างช่วยกันขนผลมะม่วงเป็นต้นมา กองให้เหล่าฤๅษี ๕๐๐ ที่เป็นบริวารขบฉัน จึงกล่าวว่า){๑๒๔} [๑๒๔] เป็นชายชาติบัณฑิตพึงพยายามร่ำไป ไม่พึงท้อแท้ท่านจงดู ผลแห่งความพยายาม ผลมะม่วงที่ได้ขบฉันกันอยู่ก็ด้วยความ พยายามทั้งนั้น มิใช่ด้วยคำพูดอย่างนั้นอย่างนี้

๕. กฏาหกชาดก (๑๒๕)

ว่าด้วยมนต์ปรามทาสกฏาหกะผู้ชอบติอาหาร

(ธิดาเศรษฐีได้กล่าวตามที่ได้ศึกษามาจากสำนักโพธิสัตว์ว่า)

{๑๒๕} [๑๒๕] ผู้ที่ไปยังชนบทอื่นมักจะคุยโตมากท่านกฏาหกะเจ้านาย จะติดตามมาประทุษร้ายเอา เชิญท่านบริโภคอาหารเสียเถิด

๖. อสิลักขณชาดก (๑๒๖)

ว่าด้วยเหตุอย่างเดียวกันได้ผลต่างกัน

(พระราชาทรงพระสรวลต่อพราหมณ์ผู้ทำนายลักษณะดาบ แล้วตรัส บอกเหตุที่ทรงจามแล้วได้พระราชธิดาและราชสมบัติว่า){๑๒๖} [๑๒๖] เหตุอย่างเดียวกันนั่นเองย่อมเป็นผลดีแก่คนหนึ่ง แต่เป็นผล ร้ายแก่อีกคนหนึ่งได้ เพราะฉะนั้น เหตุอย่างเดียวกันมิใช่ว่าจะ เป็นผลดีไปเสียทั้งหมด หรือมิใช่ว่าจะเป็นผลร้ายไปเสียทั้งหมด

๗. กลัณฑุกชาดก (๑๒๗)

ว่าด้วยตระกูลของนายกลัณฑุกะ

(ลูกนกแขกเต้าโพธิสัตว์พูดเตือนนายกลัณฑุกะผู้เป็นทาสว่า)

{๑๒๗} [๑๒๗] ชาติตระกูลของเจ้าไม่ใช่ชาติตระกูลสูง เราผู้เที่ยวอยู่ในป่าก็ยังรู้ได้นายของเจ้าทราบแน่แล้วพึงจับท่านไป นายกลัณฑุกะ เจ้าจงดื่มนํ้านมเสียเถิด

๘. มูสิกชาดก (๑๒๘)

ว่าด้วยผู้เอาธรรมบังหน้า

(พญาหนูโพธิสัตว์กล่าวตำหนิสุนัขจิ้งจอกว่า)

{๑๒๘} [๑๒๘] ผู้ใดเทิดธรรมเป็นธงชัยให้ผู้คนเขาตายใจ ปกปิดประพฤติชั่ว ความประพฤติของผู้นั้นชื่อว่าความประพฤติของแมว