๓. กุรุธรรมจริยา เล่ม ๓๓

[๑๙] เพราะฉะนั้น เราจึงเป็นผู้ละเอียดอ่อน ได้รับความสุขเป็นร้อยเท่าพันทวี อนึ่ง เราเมื่อจะบำเพ็ญทานให้บริบูรณ์ก็ได้ถวายทานแด่พระปัจเจกพุทธเจ้านั้น อย่างนี้แล

จบ สังขพราหมณจริยาที่ ๒

๓. กุรุธัมมจริยา

ว่าด้วยพระจริยาของพระเจ้าธนญชัย

{๓} [๒๐] อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นพระราชามีพระนามว่าธนญชัยอยู่ที่อินทปัตถบุรีอันอุดม ประกอบด้วยกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการ[๒๑] ในกาลนั้น พวกพราหมณ์ชาวกาลิงครัฐได้มาหาเรา ขอพญาคชสารทรงอันประกอบด้วยมงคลหัตถีกะเราว่า

[๒๒] “ชนบทฝนไม่ตกเลย เกิดทุพภิกขภัย อดอยากอาหารมาก ขอพระองค์ได้โปรดพระราชทานพญาคชสารที่ประเสริฐซึ่งมี สีกายเขียวชื่ออัญชนะด้วยเถิด”[๒๓] เราคิดว่า “การห้ามพวกคนขอที่มาถึงแล้ว ไม่สมควรแก่เราเลย กุศลสมาทานของเราอย่าแตกไปเลย เราจักให้คชสารที่ประเสริฐ”[๒๔] เราจึงจับงวงพญาคชสารแล้ววางลงบนมือพราหมณ์แล้วหลั่งน้ำในรัตนภิงคาร ลงบนมือ ได้ให้พญาคชสารแก่พราหมณ์ไป

[๒๕] เมื่อเราได้ให้พญาคชสารแล้ว พวกอำมาตย์ได้กล่าวดังนี้ว่า “เหตุไรหนอ พระองค์จึงพระราชทานพญาคชสารที่ประเสริฐ

[๒๖] อันประกอบด้วยธัญญลักษณ์ สมบูรณ์ด้วยมงคล ชนะในสงครามอันสูงสุดแก่ยาจกไป เมื่อพระองค์ทรงพระราชทานพญาคชสารแล้ว พระองค์จักเสวยราชสมบัติได้อย่างไร”[๒๗] เราได้ตอบว่า “แม้ราชสมบัติทั้งหมดเราก็ให้ได้ ถึงสรีระของตนเราก็ให้ได้ พระสัพพัญณุตญาณเป็นที่รักของเรา ฉะนั้น เราจึงได้ให้พญาคชสารไป” ฉะนั้นแล

จบ กรุธัมมจริยาที่ ๓

๔. มหาสุทัสสนจริยา

ว่าด้วยพระจริยาของพระเจ้าจักรพรรดิมหาสุทัสสนะ

{๔} [๒๘] เมื่อเราเป็นพระเจ้าจักรพรรดิพระนามว่ามหาสุทัสสนะ มีพลานุภาพมาก ได้เป็นใหญ่ในแผ่นดิน เสวยราชสมบัติในพระนครกุสาวดี[๒๙] ในกาลนั้น เราได้สั่งให้ประกาศทุก ๆ วัน วันละ ๓ ครั้งว่า “ใครต้องการอะไร ปรารถนาอะไร ใครจะให้ทรัพย์อะไรแก่ใคร[๓๐] ใครหิว ใครกระหาย ใครต้องการดอกไม้ ใครต้องการเครื่องลูบไล้ ใครขาดแคลนผ้าสีต่าง ๆ ก็จงมาเอาไปนุ่งห่ม