๘. ธรรมเทวปุตตจริยา เล่ม ๓๓

[๖๑] เราและพราหมณ์คนหนึ่งอยู่ใกล้ฝั่งแม่นํ้าคงคา เราอยู่ด้านเหนือพราหมณ์อยู่ด้านใต้

[๖๒] พราหมณ์เที่ยวไปตามริมฝั่งได้เห็นอาศรมของเราด้านเหนือนํ้า จึงบริภาษเราในที่นั้นแล้วแช่งให้เราศีรษะแตก

[๖๓] ถ้าเราพึงโกรธต่อพราหมณ์นั้น ถ้าเราไม่คุ้มครองศีล เรามองดูพราหมณ์นั้นแล้วก็พึงทำให้เป็นดังเถ้าได้

[๖๔] ในกาลนั้น พราหมณ์นั้นโกรธเคือง มีใจประทุษร้าย แช่งเรามุ่งหมายจะให้ศีรษะแตก คำแช่งนั้นจะตกลงบนศีรษะของเขาเอง เราช่วยเปลื้องเขาให้พ้นโดยควร[๖๕] เราตามรักษาศีลของเรา ไม่ใช่เราตามรักษาชีวิตของเรา เพราะในกาลนั้น เราเป็นผู้มีศีลเพราะเหตุแห่งโพธิญาณนั่นเอง ฉะนี้แล

จบ มาตังคจริยาที่ ๗

๘. ธัมมเทวปุตตจริยา

ว่าด้วยจริยาของธรรมเทพบุตร

{๑๘} [๖๖] อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นเทพบุตรชื่อว่าธรรมะผู้มีอานุภาพมาก มีฤทธิ์มาก มีบริวารมาก เป็นผู้อนุเคราะห์แก่โลกทั้งปวง[๖๗] เราพร้อมทั้งมิตรสหายทั้งบริวารชนเที่ยวไปยังหมู่บ้านและนิคมชักชวนให้มหาชนสมาทานกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการ

[๖๘] ในกาลนั้น มีเทพบุตรผู้ชั่วช้า เป็นผู้ตระหนี่ แสดงอกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการ แม้เทพบุตรนั้นก็เที่ยวไปในแผ่นดินนี้มีมิตรสหาย มีบริวารชน[๖๙] เราทั้งสองคือธรรมวาทีเทพบุตรและอธรรมวาทีเทพบุตร เป็นข้าศึกแก่กัน เราทั้งสองนั่งรถสวนทางกันมา ชนรถของกันและกันที่แอกรถ[๗๐] การทะเลาะวิวาทกันน่ากลัวเป็นไปแก่เทพบุตรทั้งสองผู้ประกอบด้วยกัลยาณธรรมและบาปธรรม มหาสงครามปรากฎแล้วเพื่อต้องการจะให้กันและกันหลีกทาง[๗๑] ถ้าเราจะโกรธเคืองอธรรมเทพบุตรนั้น ถ้าเราจะทำลายตบะคุณ เราก็พึงทำอธรรมเทพบุตรนั้นพร้อมทั้งบริวารให้เป็นดุจผงคลีได้

[๗๒] แต่เพื่อจะรักษาศีลไว้ เราจึงระงับความปรารถนาแห่งใจเสีย พร้อมทั้งบริษัทได้หลีกทางให้แก่อธรรมวาทีเทพบุตร

[๗๓] พร้อมกับเมื่อเราหลีกจากทาง ทำการระงับจิตได้ แผ่นดินได้เปิดช่องให้แก่อธรรมเทพบุตรในขณะนั้น ฉะนี้แล

จบ ธัมมเทวปุตตจริยาที่ ๘

๙. ชยทิสจริยา

ว่าด้วยจริยาของพระเจ้าชัยทิศ

{๑๙} [๗๔] พระราชาพระนามว่าชัยทิศผู้ทรงประกอบด้วยศีลคุณเสวยสมบัติในพระนครกันประเสริฐชื่อกัปปิลา เป็นนครสูงสุดในปัญจาลรัฐ