๗. จันทกุมารจริยา เล่ม ๓๓

[๔๔] เราก็ฉันนั้น จักแสวงหาพระสัพพัญญุตญาณในภพทั้งปวง จึงยังสัตว์ทั้งหลายให้อิ่มหนำด้วยทานแล้วปรารถนาพระโพธิญาณอันอุดม ฉะนี้แล

จบ เนมิราชจริยาที่ ๖

๗. จันทกุมารจริยา

ว่าด้วยพระจริยาของพระจันทกุมาร

{๗} [๔๕] อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นโอรสของพระเจ้าเอกราช มีนามว่าจันทกุมาร อยู่ในพระนครปุบผวดี

[๔๖] ในกาลนั้น เราพ้นจากการบูชายัญแล้วออกไปจากที่บวงสรวงนั้น ยังความสังเวชให้เกิดขึ้นแล้วยังมหาทานให้เป็นไป[๔๗] เรายังไม่ให้ทานแก่ทักขิไณยบุคคล ก็จะไม่ดื่มน้ำ ไม่เคี้ยวของเคี้ยว และไม่บริโภคโภชนะ แม้จะเป็น ๕-๖ ราตรี[๔๘] เปรียบเหมือนพ่อค้ารวบรวมสินค้าไว้แล้ว ในที่ใดจะมีลาภมากก็นำสินค้าไปในที่นั้น ฉันใด[๔๙] แม้อาหารของตนที่เราให้แล้วแก่คนอื่นก็มีผลมาก ฉันนั้น เพราะฉะนั้น ทานที่เราให้ผู้อื่นจัก(มีผล)เป็นร้อยส่วน[๕๐] เรารู้อำนาจประโยชน์นี้จึงให้ทานในภพน้อยภพใหญ่ เราไม่ถอยกลับจากการให้ทานเพื่อบรรลุพระสัมโพธิญาณ ฉะนี้แล

จบ จันทกุมารจริยาที่ ๗

๘. สีวีราชจริยา

ว่าด้วยพระจริยาของพระเจ้าสีวีราช

{๘} [๕๑] เมื่อเราเป็นกษัตริย์พระนามว่าสีวีอยู่ในพระนครอันมีนามว่าอริฏฐะ เรานั่งอยู่ในปราสาทอันประเสริฐ ได้ดำริอย่างนี้ว่า[๕๒] “ทานที่มนุษย์พึงให้อย่างใดอย่างหนึ่งที่เรายังไม่ได้ให้แล้ว ไม่มีแม้ผู้ใดพึงขอจักษุกะเรา เราก็จะให้ได้ไม่พรั่นพรึงเลย”[๕๓] ท้าวสักกะผู้เป็นใหญ่กว่าทวยเทพทรงทราบความดำริของเราแล้วประทับนั่งในเทพบริษัทได้ตรัสพระดำรัสนี้ว่า

[๕๔] “พระเจ้าสีวีผู้มีฤทธิ์มาก ประทับนั่งในปราสาทอันประเสริฐพระองค์ทรงดำริถึงทานต่าง ๆ ไม่ทรงเห็นสิ่งที่ยังมิได้ให้

[๕๕] ข้อนั้นจะเป็นจริงหรือไม่หนอ อย่ากระนั้นเลย เราจักทดลองท้าวเธอดู ท่านทั้งหลายพึงคอยอยู่สักครู่หนึ่ง เพียงเรารู้น้ำใจของพระเจ้าสีวีเท่านั้น”[๕๖] ท้าวสักกะจึงทรงแปลงเพศเป็นคนตาบอด มีกายสั่นเทา ศีรษะหงอก หนังหย่อน โซเซเพราะความชรา เข้าไปเฝ้าพระราชา[๕๗] ในกาลนั้น อินทพราหมณ์นั้นประคองพระพาหาเบื้องซ้ายขวาประคองอัญชลีเหนือเศียรได้กล่าวดังนี้ว่า

[๕๘] “ข้าแต่มหาราชาผู้ทรงธรรม ทรงปกครองรัฐให้เจริญ ข้าพระองค์มาขอกะพระองค์ พระเกียรติคุณคือความยินดีในทานของพระองค์ขจรไปในเทวดาและมนุษย์